blog

Prix de Rome: nieuwe ronde, minder kansen

Architectuur

Na vijf eerdere pogingen won de Franse architect Tony Garnier in 1899 de felbegeerde Prix de Rome met een ontwerp voor het hoofdkantoor van een staatsbank. Zoals in die tijd gebruikelijk was, mocht hij daarna vier jaar naar Rome. Maar in plaats van de archeologische vindplaatsen van de antieke architectuur te bestuderen, begon Garnier in Rome aan zijn ontwerp voor de Cité Industrielle.

Prix de Rome: nieuwe ronde, minder kansen

 

 

 

Het veroorzaakte een enorm schandaal, maar dat stond de carrière van Garnier in zijn geboortestad Lyon niet in de weg. Vervolgens groeide hij uit tot een van de belangrijkste architecten en stedebouwkundigen van de 20ste eeuw. Zijn ontwerp voor een industriestad zette een omwenteling in gang, niet alleen in de architectuur. Ook de stadsontwikkeling werd er diepgaand door beïnvloed.

Nieuwe selectiemethode

Onlangs stuurden negen oud winnaars van de Prix de Rome een brandbrief aan het Mondriaanfonds. Volgens de nieuwe selectiemethodiek dragen ruim dertig scouts ieder maximaal twee ontwerpers onder de veertig voor. Daarnaast kunnen ook niet-scouts ontwerpers voordragen en ontwerpers mogen zichzelf aanmelden. De mensen die de longlist halen, leveren hun portfolio in. De jury kiest vervolgens vier ontwerpers die een ontwerpopdracht krijgen.

Prix de Rome 

Open karakter

In hun brief breken de oud-winnaars een lans voor het open en anonieme karakter dat de Prix de Rome tot nu toe had, met een selectie op basis van een voor iedereen gelijke ontwerpopgave. Alleen zo is het mogelijk “om dat wat je na studie en enige werkervaring hebt geleerd, te evalueren zonder dat dit wordt beperkt door zaken als commercieel succes, verificaties of regelgeving.”

Ontdekking talent uitgesloten

Wat zijn de bezwaren? De ontdekking van nieuw talent is door de selectiemethode met behulp van scouts en op basis van portfolio zo goed als uitgesloten. De selectie zal zich immers vanzelf richten op de aan de scouts verbonden netwerken. Ook worden kandidaten buiten gesloten die nog niet zijn toegekomen aan het opbouwen van een goed portfolio.

 Prix de Rome, winnaar 2012/2013 Winnaar Prix de Rome 2013 Beeldende Kunst: Falke Pisano

Bijval

Het pleidooi voor een open en anonieme competitie heeft veel bijval gekregen. Rijksbouwmeester Frits van Dongen schaarde zich achter de groep oud winnaars. Kees van der Hoeven ziet in de gekozen methode een ordinaire sollicitatieprocedure en Piet Vollaard raadt de jury aan “alleen of voornamelijk een keuze te maken uit de zelf aangemelde architecten.”

Bekende namen

Op de longlist staan 57 kandidaten, tegen 106 en 103 inzendingen in de voorronde bij de laatste twee edities. Juist in deze tijd zou je meer inzendingen verwachten. Daarnaast bevat de longlist louter bekende namen en bureaus. De geselecteerde personen zijn allen buitengewoon getalenteerd, maar jong en onontdekt talent komt op de lijst niet voor. De oud winnaars hebben zo een punt.

PrixdeRome_Architect_Olv_Klijn
Winnaar Prix de Rome 2010 Architectuur: Olv Klijn. Foto Daniel Nicolas

Bevestiging van conventies

Ook de jury zal zich achter de oren krabben dat de procedure niet meer anoniem op basis van ontwerp plaatsvindt. Hoe kan ze een keuze maken uit de ingezonden portfolio’s? Door te kijken wat de achterliggende bedoelingen zijn? Of door het werk af te meten aan de opgaven van deze tijd? De kans is groot dat de keuzes bestaande conventies zullen bevestigen en deze niet durven uitdagen of in twijfel trekken.

Risicoloze procedure

Het opsporen van talenten door scouts in het kader van Prix de Rome heeft iets paradoxaals. Scouts kunnen immers alleen maar personen voordragen die zich al hebben bewezen als talent. Met de nieuwe, risicoloze procedure bedrijft het Mondriaanfonds een knap staaltje risicomanagement. Maar een echte zoektocht naar talent levert het niet meer op.

Disruptie

Garnier zette als talent in zijn tijd een omwenteling in beweging. Juist omdat ze slaagde, is het nu moeilijk je die voor te stellen. Maar het maakt ook duidelijk dat talent alleen komt bovendrijven wanneer sprake is van een disruptie. Het huidige selectiemechanisme sluit dit uit en gaat daarmee aan een essentiële functie van kunst voorbij. De oud-winnaars voelen dit haarfijn aan. Volgens hen is de Prix de Rome een subsidietraject voor al gevestigde architecten geworden. Jong talent wordt echter niet zichtbaar door een bevestiging van de huidige beroepsuitoefening, maar alleen door een verstoring daarvan.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels