blog

Bouw minder, verbind meer

Architectuur

De laatste tijd vind ik online mooie stukken architectuurkritiek. Onlangs struikelde ik over een artikel van Sam Jacob, een van de partners van FAT. Volgens hem moet architectuur de fysieke handeling van het bouwen niet meer centraal stellen. Er is immers steeds minder te bouwen. Tegelijkertijd is de architectuurpraktijk een plek waar een veelheid aan maatschappelijke ontwikkelingen en vraagstukken samenkomen. Daar ligt volgens Jacob de nieuwe kern van het vak.

Bouw minder, verbind meer

Sam Jacob constateert in zijn artikel voor Dezeen terecht dat architectuur steeds meer onderdeel is van een complex netwerk aan sociale, juridische, politieke en economische motieven. Hij stelt dat architecten zichzelf tekort doen als ze proberen hierop slechts een fysiek antwoord te formuleren. “Perhaps architecture should step back from the act of building as its ultimate fulfilment in order to provide a deeper, more significant vision of how we are going to live, work and play and how places can become economically and socially meaningful and sustainable in the long term for the people who live in them.”

Meer dan het fysieke object

Inspiratie zouden architecten moeten halen bij communicatiebureaus, reclamemakers, web- en interaction designers en onderzoekers. Productontwerpers zijn volgens Jacob al een stuk verder dan architecten in het vinden van aansluiting bij huidige maatschappelijke ontwikkelingen. Een modern product is immers veel meer dan alleen het fysieke object. Het is ook de verpakking, de (online) context waarbinnen het verkocht wordt, de media die het promoten, de conversaties die het teweeg brengt, de diensten die het ondersteunen en waar het deel van uitmaakt, de merkbeleving en de ethiek en integriteit waarmee het product wordt gemaakt.

Link tussen architectuur en productontwerp

Deze link tussen architectuur en productontwerp vind ik mede interessant omdat in Nederland de legolisering en standaardisering om zich heen grijpt. Ik ben van mening dat deze ontwikkelingen niet ten koste zullen gaan van de architecten, maar wel dat ze het wezen van het vak zullen veranderen. In de productontwikkeling moeten ontwerpers reeds decennialang werken binnen scherpe marges. Gestandaardiseerde onderdelen zijn goedkoper en zullen dus altijd de voorkeur hebben. Tegelijkertijd is duidelijk dat de uitstraling en het functioneren van een product moeten aansluiten op de vraag en de behoeftes. En juist architecten zijn in staat om vraag en behoeftes te vertalen naar een gebouw.

Bouw minder, verbind meer

Je zou het verhaal van Jacob kunnen samenvatten in de volgende slogan: “Bouw minder, verbind meer!”. Er zijn zo gauw vijf architectenbureaus die in mij opkomen die in het verhaal van Jacob passen: Bureau SLA, Superuse Studios, Doepel Strijkers, PENA architecture en Space & Matter. Inzoomend op de laatste, valt op dat ze zich als architecten vooral programmerend en initiërend opstellen. Hun bemoeienissen bij het realiseren van Broedplaats De Ceuvel (in samenwerking met architect Marjolein Smeele) zijn veelomvattend. In een nog te verschijnen artikel in de Architect (Maart 2014) schrijft auteur Pepijn Bakker “ze richtten een vereniging op die de uiteindelijke broedplaats zou gaan runnen, ze zochten huurders voor de 16 woonboten op het terrein, ze zorgden voor de financiën en –oh ja- ze werkten het ontwerp verder uit.”

 
De woonboten worden op land getild, alwaar ze worden omgebouwd en ingebed in een landschapsontwerp.

 
Impressie van het beoogde eindresultaat. Beeldcredits spaceandmatter en DELVA landscape

Alternatieve praktijken

Is het fysiek-ruimtelijke aspect in De Ceuvel al bijzaak, in hun online platform Crowdbuilding gaan de architecten van Space Matter nog een stap verder. Samen met ontwikkelaar Blauwhoed bedachten ze een methode om leegstaand kantoorvastgoed te herontwikkelen tot woonruimte. Het is bij uitstek een voorbeeld van de manier waarop architecten in staat zijn om ontwikkelingen in de maatschappij te vertalen naar een propositie voor een betere leefomgeving.

 
Video waarin het Crowdbuilding-concept wordt uitgelegd.

En waarom zou je je als architect nog afficheren als zodanig? Onlangs sprak ik Gabriël Peña. Hij is betrokken bij de herontwikkeling van het Junoblok op industrieterrein de Binckhorst in Den Haag. In opdracht van de gemeente ontwikkelde en implementeerde hij de marketing strategie en maakte hij een ontwerp voor de buitenruimte. Daarnaast werpt hij zich, in het verlengde van zijn marketingactiviteiten, op als verbindende partij tussen kopers die geïnteresseerd zijn in het kluswoningencomplex en de architecten die zich bezighouden met de herontwikkeling (Hulshof en Arvide architecten).

 
Het Junoblok in Den Haag wordt herontwikkeld door de gemeente. Beeld met dank aan Gabriël Peña.

Een oproep aan de heer Jacob: kom vooral een keer kijken in Nederland als u de toekomst van de architectuur wilt zien.

 

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels