blog

Prix de Rome laat veel liggen

Architectuur

Sinds dit jaar is sprake van een fragmentatie-uitbraak in Nederland. Afgaande op het Prix de Rome rapport 2014, is vooral Rotterdam hier door getroffen. In vrijwel iedere uiting die aan de Prix de Rome is gewijd, wordt melding gemaakt van dit hoogst besmettelijke virus. Waakzaamheid door de vakgemeenschap is geboden.

Prix de Rome laat veel liggen

De Prix de Rome is een van de oudste architectuurcompetities van het land. Acht architecten, geselecteerd op hun werk, dongen dit jaar mee naar deze eervolle onderscheiding. Zij waren geselecteerd door scouts of ze hadden zich, zoals de latere winnaar Donna van Milligen Bielke, zelf aangemeld.

 Donna van Milligen Bielke, maquette (detail) Cabinet of Curiosities. Ontwerp voor Prix de Rome Architectuur 2014. Foto: Bob Goedewaagen

Gefragmenteerde plek

De fictieve opdracht die de jury voor de genomineerden formuleerde, spitst zich toe op de plek waar Hoogstraat en Binnenrotte in Rotterdam elkaar kruisen. De locatie kent een rijke geschiedenis die terugvoert tot de 13e eeuw, aldus de jury, maar is tegenwoordig een gefragmenteerde plek waar nieuwbouw, oudbouw, een drukke winkelstraat, een gedeelte met veel leegstand, een grote openlucht markt en gecompliceerde infrastructuur elkaar ontmoeten in de nabijheid van de eeuwenoude Laurenskerk en de recente Markthal.

Orde op zaken

De jury gaat in haar formulering van de opgave wel heel opzichtig voorbij aan de impact van de laatste. Afgezien van het formele plezier waarmee de architect samen met de opdrachtgever aan dit gebouw heeft gewerkt, vallen twee zaken bij dit project op. De Markthal definieert een nieuwe vorm van openbaarheid. Tegelijkertijd betekent de komst van dit gebouw een enorme impuls voor het Laurenskwartier. De Markthal versterkt nu juist niet de “ kakofonie in dit gebied”, maar stelt feitelijk in een klap orde op zaken.

Gehele gebied

Evenzeer bevreemdend is dat de kandidaten werden uitgedaagd een visie te ontwikkelen op de Hoogstraat als “een levendige stadsstraat met gemengde functies” en ter hoogte van de Binnenrotte een interventie te plegen die een link met de historie van Rotterdam legt. Waarom is niet het gehele gebied beetgepakt en is de keuze van interventies niet open gelaten?

Waarom?

Aan de eindronde zouden aanvankelijk vier en deden uiteindelijk acht ontwerpers mee, Anne Holtrop trok zich uit de eindronde terug. In het juryrapport worden slechts drie van de voorstellen door jury becommentarieerd. Aan de overige vijf voorstellen schenkt de jury geen aandacht. De vraag is waarom.

Kans op ontmoetingen

Wat bijvoorbeeld te denken van het project van XML? Dit bureau meent dat het verticale verstedelijkingsmodel van Rotterdam op gespannen voet staat met de onderontwikkelde publieke ruimte in Rotterdam. Ze stellen daarom een horizontale verstedelijkingswijze voor: deze maximaliseert de kans op verbindingen en ontmoetingen en kan in hun ogen daarmee de nieuwe samenleving beter accommoderen.

 XML, maquette (detail) Rotterdam Reconfigured, 2014. Ontwerp voor Prix de Rome Architectuur 2014. Foto: Bob Goedewaagen

Mistig stadslandschap

Of waarom rept de jury met geen woord over het voorstel van Kees Lokman om de Binnenrotte te veranderen in een 8000 m2 grote waterspiegel? Als er markt is, kent dit gebied überhaupt geen problemen. Is de markt er niet, dan legt een watersysteem een dun laagje water over de bestrating waardoor een spiegelend oppervlak ontstaat. Het systeem kan bovendien een nevel produceren waardoor een mistig stadslandschap ontstaat.

 Kees Lokman, maquette (detail) Ontwerp voor Prix de Rome Architectuur 2014 

Bevestiging

Nieuw talent doet iets waar niemand daarvoor aan heeft gedacht, of wat huidige opvattingen flink bijstelt. De Prix de Rome in de huidige opzet is echter eerder een bevestiging van de huidige beroepsuitoefening, dan een verstoring daarvan.

Wat ontbreekt is wellicht de uitdaging waarmee iedere architect thans wordt geconfronteerd: hoe kun je jezelf opnieuw uitvinden? Wat is de beste manier om de processen en contexten te adresseren die het leven in onze steden vandaag de dag bepalen? De Prix de Rome laat zodoende veel liggen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels