blog

Over betrokkenheid Zeg iets!

Architectuur

Onze betrokkenheid op de straat waar we wonen gaat meestal ongemerkt over in betrokkenheid op een aantal medebewoners, op buren. Vooral als de straat niet te grootschalig is. Maar hoe werkt dit op hogere schaalniveaus, in de anonimiteit van de wijk of de stad, kun je ook daar contacten leggen met medebewoners?

Over betrokkenheid  Zeg iets!

Jazeker. Denk aan een bushalte. Daar staan een paar mensen te wachten, onbekenden. De bus is laat en er ontstaan gesprekjes. Over vertrektijden, over het weer of over de noodzaak een bepaalde bestemming te bereiken. 

Als de bus komt lost het groepje weer op in de anonimiteit. De gesprekjes waren vrijblijvend, maar daarom niet minder waardevol, zij kunnen mensen gelukkiger maken, en zelfs gezonder, zo blijkt uit recent onderzoek van Epley en Schroeder (2014). En er is meer: het onderzoek van Thaddeus Müller (2002) laat zien dat zulke vrijblijvende contacten, die hij ‘terloopse contacten’ noemt, ook maken dat men zich meer thuis voelt in de openbare ruimte, en veiliger. Terloopse contacten maken van de stad een ‘warme stad’. http://www.uit-het-broek.nl/showcase/De%20warme%20stad.pdf

Het is dus mogelijk om ook op de hogere schaalniveaus contacten te leggen met medebewoners, en dat is niet alleen mogelijk, het is ook wenselijk omdat deze het persoonlijk welzijn en een positieve beleving van de stad verhogen. En we weten wat daarvoor nodig is: een soort bushaltes, openbare ruimten met de schaal van een privéruimte die zijn voorzien van een gespreksaanleiding. (Zie ook de film van William White.

Flaneren

In veel steden zien we plaatsen waar geflaneerd kan worden. Dit zijn ideale plaatsen voor terloopse contacten. Je neemt plaats op een terrasje (openbare privéruimte) en je kijkt naar de passanten (de aanleiding tot een gesprek).

Wandelgangen

Flaneren vindt meestal plaats in een officiële sfeer. In zuidelijke landen kleedt men zich er op. Dat is anders in de ‘wandelgangen’ van de stad, de margegebieden waar men terloops commentaar kan leveren op hoe het in de officiële, gevestigde wereld toegaat. In de oudheid was de ‘Stoa’ zo’n wandelgang, een overdekte zuilengalerij die uitzicht bood op de ‘agora’. Hier kon je, vanaf de zijlijn, en terloops, commentaar leveren op het meer officiële leven van je stadsgenoten.

Blog Over betrokkenheid Krabbendam De Stoa van Attalos in Athene (140 v. Chr.)

Als we het principe herkennen kunnen we vele soorten van wandelgangen herkennen. De winkel op de hoek waar men van gedachten wisselt over wat er speelt in de buurt, of het schoolplein waar wachtende ouders hetzelfde doen. Overal zijn informele plekjes waar mensen terloops van gedachten wisselen over ‘hoe het gaat’. Speciale gevallen van de hedendaagse wandelgang zijn bedrijfsverzamelgebouwen of stedelijke margegebieden, waar men niet alleen van gedachten wisselt maar ook alternatieven ontwikkelt.

Buitenstaanders

De ideeën en alternatieven die in de wandelgangen ontstaan kunnen inspirerend zijn, maar ze zullen niet altijd in goede aarde vallen bij de officiële en gevestigde wereld. Maar dan zijn er altijd nog de terloopse contacten met buitenstaanders. Zij zijn niet betrokken en kunnen vrijuit hun mening geven. Dat zou wel eens kunnen werken als smeerolie, als de verhouding tussen de officiële wereld en de wandelgangen wat stroef is geworden.

Blog Over betrokkenheid Krabbendam Openbare privéruimte met uitzicht op een historische bezienswaardigheid. Aanleiding tot een gesprek met een bezoekende buitenstaander

Minder blauw op straat

Om de belevingswaarde van onze steden (en onszelf) te verhogen, kunnen we beter investeren in voorzieningen voor de drie varianten van terloopse contacten, die de stad warmer en veiliger maken, dan in ‘meer blauw op straat’. Dit laatste is een defensieve maatregel die niet bijdraagt aan het gevoel dat de stad ‘van ons’ is en die de neiging heeft averechts te werken, omdat men zich gaat afvragen waar al die surveillance voor nodig is. Het bevorderen van terloopse contacten geeft de stad terug aan haar bewoners, en het geeft stedenbouwers, architecten en industrieel ontwerpers de kans om ‘openbare privéruimten met gespreksaanleiding’ te ontwerpen en zo bij te dragen aan een verbetering van het stedelijk (be)leven.

In deze serie over ‘betrokkenheid’ werk ik in een aantal korte bijdragen toe naar aanbevelingen die van belang zijn voor de opgave van deze tijd, waarin gevraagd wordt duurzaam te ontwerpen voor betrokken gebruikers. Voor de haastige lezer, deze aanbevelingen zijn ook te lezen op mijn website ( www.flipkrabbendam.nl/cat1.php#Introductie promotieonderzoek) en in mijn proefschrift, getiteld ‘Betrokkenheid’ (zie http://repository.tudelft.nl)

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels