blog

Wanneer een architect kwaad wordt …

Architectuur

Werken in China is op vele manieren een behoorlijke uitdaging. Na twee jaar hebben we vakmatig veel geleerd. We hebben interessante mensen ontmoet en ontzettend veel meegemaakt. Ook leren we veel over ons zelf. We hebben nog steeds passie! Hartstocht voor ons vak, we houden van ons werk. We vinden het heerlijk om er over na te denken, projecten te bespreken, problemen op te lossen en vooral om te ontwerpen. Dit is wat we doen en zullen blijven doen. Vandaag is echter een dag die iedere architect wel eens heeft. Je twijfelt over de beslissingen die je neemt en over de toekomst van je vak.

Wanneer een architect kwaad wordt …

Ik (Tatjana) moet toegeven dat ik nooit echt heb stilgestaan bij de mensen die daadwerkelijk iedere dag op de bouwplaats aan het werk zijn. Zij zijn immers onderdeel van het proces. Wij ontwerpen en zij bouwen. Samen vormen we een team. De enige keren dat je echt contact hebt met bouwvakkers is wanneer het mis gaat. Vandaag wordt mijn geduld zwaar op de proef gesteld bij een project in een middelgrote stad.

  

Wie bouwt de steden?

Je besteedt veel tijd en vooral passie aan het ontwerp om er vervolgens achter te komen dat de aannemer fout op fout stapelt. Om zijn gezicht niet te verliezen hoor je niks. Je vindt dit soort dingen pas uit wanneer het veel te laat is. Het gaat niet om het slordig uitvoeren van details. Hele gevels zijn op verkeerde posities geplaatst, totaal andere bouwmaterialen zijn toegepast en ramen ontbreken. Dit is een gevolg van aannemers die snel geld willen verdienen, onervaren bouwvakkers en overambitieuze projecten in derde rangs steden in China.

 Bouwvakker_Opinie_Wanneer architecten kwaad worden

 Bouwvakker_Opinie_Wanneer architecten kwaad worden 

Het camoufleren van fout op fout was maanden lang gewoon door gegaan zonder dat iemand er iets van afwist. Ik ben furieus. Hoe kon dit gebeuren? Wat me pas echt kwaad maakt is dat het niemand ook maar iets lijkt te schelen. De aannemer maakt het niks uit, de opdrachtgever vindt het prima en ons bureau lijkt de strijd al jaren geleden te hebben opgegeven. Zoals wel vaker hebben we geen contract voor de bouwbegeleiding.

 Bouwvakker_Opinie_Wanneer architecten kwaad worden

 Bouwvakker_Opinie_Wanneer architecten kwaad worden 

Als architect heb je hier in de latere fases vaak totaal geen enkele controle. Alleen in prestigeprojecten in de bekende steden worden de vaak wereldberoemde architecten wel bij de bouw betrokken. Meestal zit ons werk er op na het definitieve ontwerp en de 3D impressies. De meeste opdrachtgevers hebben meer oog voor de gelikte plaatjes waarmee ze de investeerders over de brug trekken, dan voor het uiteindelijke gebouw. Alleen wanneer de projecten in Sjanghai of Peking worden gebouwd, is er meer oog voor detail en regelgeving. Dit komt omdat deze steden als uithangbord dienen naar het Westen. In de derde rangsteden maakt het niemand iets uit en dat gaat me aan het hart.

Moderne slavernij

In China wordt snel gebouwd. Veel te snel. Van ontwerp tot oplevering vaak zelfs in minder dan twee jaar. Dan heb ik het over wolkenkrabbers! Na de fundering kun je het gebouw iedere dag letterlijk zien groeien. Er wordt in ploegendiensten zeven dagen in de week en vierentwintig uur per dag gebouwd. Het lijkt wel of men in Lego bouwt. Ik heb nog nooit zoveel mensen tegelijkertijd werkzaam op een bouwplaats gezien. Met deze tijdschema’s zijn fouten natuurlijk onvermijdelijk.

 Bouwvakker_Opinie_Wanneer architecten kwaad worden 

 

Daar komt bij dat het overgrote deel van de bouwvakkers migranten van het platteland zijn. Gisteren stonden ze nog in het rijstveld en vandaag staan ze dertig verdiepingen hoog op een steiger een raam te monteren. China is een ontwikkelingsland waar mensen niet veel kosten. De bouwvakkers slapen in tijdelijke verblijven op de bouwplaats. Meestal met tien of twintig man in een ruimte onder primitieve omstandigheden.

 Bouwvakker_Opinie_Wanneer architecten kwaad worden 

Wat voor leven hebben deze mensen? Ze proberen zoveel mogelijk uren te maken voor meer geld, maar zetten daarmee wel hun leven op het spel. Dit gebeurt overal in China. De werkomstandigheden zijn niet veel beter dan de woonomstandigheden. Er wordt onder alle weersomstandigheden doorgewerkt zonder enige bescherming. De overheid probeert regels op te leggen voor de veiligheid van de bouwvakkers, maar met de wijdverspreide corruptie lijkt dit onbegonnen werk.

 Bouwvakker_Opinie_Wanneer architecten kwaad worden

 Bouwvakker_Opinie_Wanneer architecten kwaad worden 

Wanneer je ziet wie jouw ontwerp uiteindelijk realiseert, vraag je je af of je nog wel kunt klagen over de uitvoering van je ontwerp. Na de leef en werkomstandigheden van de bouwvakkers gezien te hebben, is het vrijwel onmogelijk nog te mopperen over slecht afgewerkt details. 

Wat is de taak van de architect?

Ben ik kwaad op de bouwers of op de opdrachtgevers? Of omdat ik me machteloos voel? Wat heeft het allemaal voor zin? Als we als architect geen controle hebben over de bouw, zijn we dan niet gewoon geveladviseur? Alleen in dienst van het mooie plaatje voor de verkoopbrochure? Wat is de rol van de architect in deze snel groeiende samenleving? Wat is onze toekomst hier? Als we zo van ons werk houden, wat doen we dan in China? Is het alleen in China, of is dit een probleem wat architecten overal tegenkomen?

Ik weet niet wanneer de architecten de regie zijn kwijtgeraakt en ik denk dat het niet alleen in China speelt. Het is hier alleen meer zichtbaar en voelbaar. Natuurlijk zijn ook projecten in ontwikkelingslanden onderhevig aan fouten en slordigheden. Dit geldt niet alleen voor architectuur, maar ook voor stedebouw. Het gebeurde precies zo in de Verenigde Staten en Europa, toen het Westen in ontwikkeling was. Wij hebben geleerd van onze fouten. Wij weten wat werkt en wat de consequenties zijn van onze beslissingen. Dus waarom gebruiken we die kennis niet in de nieuwe economieën overal ter wereld om dezelfde fouten te voorkomen? Laat architecten hun werk doen!

Wanneer een architect kwaad wordt, schrijft ze een blog

Ik voel me vandaag machteloos. Ik kan de wereld niet veranderen. Ik kan ook de mensen met wie ik werk niet veranderen. Ik kan de mensen hier niet vragen om meer om architectuur te geven. Waarom zouden ze ook? Ze hebben wel iets anders aan hun hoofd. Misschien is dit belangrijker voor mij dan voor anderen. Mogelijk ben ik een geboren idealist. Maar ik geloof in de kracht van architectuur en ik geef niet op.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels