blog

Maarten van Severen: Zo vader, zo zoons?

Architectuur

Staan ze in de schaduw van hun beroemde vader of treden ze in zijn voetsporen? Die onuitgesproken vraag staat centraal in de documentaire Maarten van Severen: Addicted to Every Possibility. Ik interviewde voor de Dagkrant van het Nederlands Film Festival de jonge Nederlandse filmmaker Moon Blaisse. Zij schetst een portret van de Vlaamse meesterontwerper aan de hand van impressies van zijn vier zonen. Na een eerdere vertoning in Milaan, ging de film op de 34e editie van het Nederlands Film Festival officieel in première.

Maarten van Severen: Zo vader, zo zoons?

“Ik zag ‘m voor het eerst vijf jaar geleden in een McDonalds. Een vriend zei dat dat een van de beroemdste stoelen ter wereld was, anders was ik er straal aan voorbij gelopen”, lacht Moon Blaisse. Toch is de Vitra.03 een van de hoofdrolspelers in Addicted to Every Possibility. Deze documentaire over de in 2005 overleden Vlaamse meubelontwerper en architect Maarten van Severen, beleefde dit weekend zijn officiële première op dit Nederlands Film Festival.

 
Filmmaker Moon Blaisse

Contrast

Via gezamenlijke kennissen van zijn weduwe kreeg de in Brussel wonende Blaisse (verre familie van Inside/Outside Petra – MO) de opdracht een korte film over de .03 te maken. Daarvoor sprak ze vrienden, zakenrelaties én ook de vier zoons van Van Severen: David, Hannes, Boris en Flor. “De verhalen over hun vader waren niet alleen hyperemotioneel, maar ook het relaas van een erg turbulent leven. En omdat dat zo contrasteert met de soberheid van zijn meubels, wilde ik daar meer mee doen.”

Rise and fall

Addicted to Every Possibility toont een klassiek ‘opkomst en ondergang’-verhaal van een kunstenaar die succes krijgt en daar niet mee kan omgaan. Gevolg: zelfdestructie. Dat spanningsveld tussen creativiteit en commercie herkent Blaisse goed: “Hoe je publiek bezit wordt, staat haaks op de kwetsbaarheid van de kunstenaar. Ook als filmmaker kun je niet iets maken, zonder jezelf te laten zien. Tegelijkertijd moet je er een verkoopbaar product van maken”.


Maarten van Severen

Van Severen wilde dé stoel maken, dé kast en dé tafel, ‘meubels die er uitzien alsof ze er altijd al zijn geweest’. Daar lagen lange en complexe zoektochten aan ten grondslag: hij was zijn ontwerpen vaak jarenlang aan het perfectioneren in zijn atelier. Ondanks dat hij onzeker was over zijn talent, werden zijn ontwerpen door vakgenoten, pers en publiek de hemel in geprezen en schakelde Rem Koolhaas zijn hulp in voor enkele revolutionaire interieurontwerpen. Van Severen kon niet omgaan met de roem en de verwachtingen. Hij greep naar de fles en andere verdovende middelen. Op zijn 48ste stierf hij aan longkanker. “Het eerste slachtoffer van de designindustrie”, aldus zijn weduwe Marij.

Terug te leiden

Hij liet vier zoons na, opgegroeid in een allesbehalve stabiele gezinssituatie. Zijn agressie liep af en toe zo uit de klauwen dat Van Severen permanent in zijn atelier ging wonen. Toch dramatiseren zijn vier zonen hun levensverhaal niet. “Voor hen zijn het gewoon een hoop herinneringen”, zegt Blaisse. “Was hij slim, was hij boos? Hij wás gewoon. De jongsten kenden hun vader eigenlijk helemaal niet zo goed, en iedereen leeft gewoon zijn eigen leven. Natuurlijk was Maarten belangrijk in hun leven, maar niet alles wat ze nu doen is één op één terug te leiden op hun vader.”


Stoel .03 van Maarten van Severen door Vitra.

Maar omdat een film een verhaallijn behoeft, moest Blaisse op een andere manier benadrukken wat de zonen níet vertelden. Ze besloot alle voice overs onder de scènes van de jongens te schrappen, om zo ruimte te laten voor eigen interpretaties van de kijker. “Dit is een groot verhaal met grote thema’s, maar de waarheid hoeft niet per se boven tafel te komen. Ik wil er wel bepaalde elementen van belichten.”

Verwachtingen

Blaisse herkent zichzelf het meest in de oudste zoon David, die in zijn vaders voetsporen trad en architect is. “Ik ben ook de oudste van drie en herken zijn schild: van buiten heel verantwoordelijk, maar van binnen gebeurt van alles. David zal niet het slachtoffer worden van de verwachtingen die zijn achternaam wekt, maar van zijn eigen verwachtingen. Die zijn superhoog.” Of de geschiedenis zich zal herhalen? “Daar durf ik geen uitspraken over te doen. De tijd zal het leren.”

Dit interview is eerder gepubliceerd in de Dagkrant van het Nederlands Film Festival. 

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels