blog

Tussen Steden

Architectuur

Nederland is wat betreft ruimtelijke ordening het meest georganiseerde land ter wereld. Wij zijn hier als Nederlanders zeer aan gewend en juist door die ordening is het gemakkelijk om er geen aandacht aan te besteden. Totdat je door de lens van Yorit Kluitmans camera kijkt. Voor zijn omvangrijke project Tussen Steden fietst Yorit sinds drie jaar door het hele land. In elke van de 418 gemeentes maakt hij tenminste twee foto’s die hij toevoegt aan zijn collectie. Ik ben benieuwd naar zijn werkwijze en fiets een dagje met hem mee door de gemeentes Steenbergen en Tholen om te eindigen op het ‘natuureiland’ Tiengemeten.

Tussen Steden

Tussen Steden

De kracht van Tussen Steden zit ongetwijfeld in de eenvoud. Yorit Kluitman begon foto’s van het landschap te maken met een compactcameraatje tijdens zijn eerste fietstochten in 2011. Al snel stapte hij over op spiegelreflex camera en de collectie groeide naarmate Yorit meer fietste.

De fotocollectie bekijkend is het duidelijk dat Kluitman het landschap vastlegt als een grafisch ontwerper. Zijn aandacht gaat uit naar de rechte lijnen en de leegte. Mensen en gebouwen worden bewust buiten beeld gehouden. Net als andere objecten die de aandacht van het ontworpen landschap afleiden zoals verkeersborden of auto’s. Vliegtuigen, kassen, schepen en bruggen komen wel voor op de foto’s maar deze versterken de anonimiteit. Voorop staat het geplande aspect van het landschap.

‘We kunnen in Nederland niets loslaten’ zegt Yorit, ‘alles ligt vast en is ontworpen’. Elk slootje, weggetje en piketpaaltje heeft zijn bestaan te danken aan een ontwerp. Het zit in onze genen, ‘in de zomer zie je zelfs kinderen op het strand nog dijken en bruggetjes in het zand bouwen.’

 De Heen Kluitman Jan van Vlerken
De Heen, de foto die Kluitman maakte tussen Steenbergen en Tholen

Ritme en herhaling

Het gefabriceerde aspect van het landschap is indrukwekkend weergegeven in zijn fotocollectie. De wetmatigheden die zijn aanpak kenmerken, geven een nieuwe dimensie aan het (over)ontworpen landschap. Het ritme en de herhaling in het landschap worden versterkt door het ritme in de foto’s

Toch staat Tussen Steden niet op zichzelf. Als grafisch ontwerper was Yorit eerder een van de medeoprichters van Letterproeftuin dat zichzelf beschrijft als een travelling open-source design studio.

Open Source

Als ik Letterproeftuin en Tussen Steden met elkaar vergelijk valt me de strakke minimale grafische stijl op. Minder opvallend maar zeker zo belangrijk is het open-source aspect. Dat schuilt bij Tussen Steden in het feit dat Kluitman open staat voor nieuwe interpretaties en ideeën.

Plannen om het werk te verzamelen en in boekvorm te publiceren verkeren in een vergevorderd stadium, maar toch is de zoektocht naar mogelijkheden niet opgehouden. Dit vraagt om veel vertrouwen in het project, maar zo kunnen steeds nieuwe verbeteringen plaatsvinden.

Kluitmans laatste idee is verschillende deskundigen op het gebied van landschapsinrichting, planologie en landschapsontwerp aan het woord te laten in het boek. Ook krijgen zij de mogelijkheid om foto’s te selecteren om hun verhaal kracht bij te zetten. Misschien een aantal pagina’s met alle foto’s van waterwegen? Of juist categoriseren op wolkensoorten? Naar mate de collectie groeit, dienen zich steeds meer kansen en ideeën aan.

 Kluitman Jan van Vlerken Opinie
Kluitmans impressie van de dag

Nietszeggend dijkje

Deze openheid ondervond ik zelf toen ik een keer met Yorit mee wilde fietsen. Ik vroeg hem of hij met mij naar Tiengemeten wilde gaan. Hij was al eens in de gemeente Korendijk geweest maar dat was geen probleem. Iedere keer is wel iets bijzonders te zien op het eiland. Kunnen we meteen de ontbrekende gemeentes Tholen in Zeeland en Steenbergen in Noord-Brabant aandoen.

Zo ontstond een ronde van ongeveer honderd kilometer door het polderlandschap van drie provincies. Fietsend ervaar je dit landschap het beste. We krijgen te maken met zon, regen en een straffe wind terwijl we door de polders en over de kaarsrechte bruggen rijden. Omdat ik nu met Yorit mee fiets merk ik dat ik ook beter op het landschap aan het letten ben, mijn ogen open houdend voor eventueel geschikte plekken voor een foto.

Plotseling staan we stil op een ogenschijnlijk nietszeggend dijkje tussen Steenbergen en Tholen en maakt Kluitman snel een paar foto’s van een omgeploegd veld met op de achtergrond een rij bomen. De plek op zich is niet bijzonder maar wel exemplarisch. Ook hier weer de planmatige rechte lijnen.

Tiengemeten

Een dik uur later vliegen we met de wind mee de Haringvlietbrug over naar het noorden richting het pontje van natuureiland Tiengemeten. Op dit eiland wordt sinds de jaren negentig door natuurmonumenten gewerkt aan een natuurgebied. In 2006 zijn de laatste boeren uitgekocht. Sindsdien komen er jaarlijks steeds meer toeristen naar het eiland om ‘te genieten van wolken, wind en water’.

Het valt me op dat er een hoop mensen rondstruinen op Tiengemeten. Het is moeilijker door te dringen in de sfeer van het landschap die met een grotere afzondering gemakkelijker te beleven zou zijn.

Natuurmonumenten heeft het eiland onderverdeeld in drie gebieden met de klinkende namen Weelde, Wildernis en Weemoed. Ze zijn speciaal ingericht om specifieke biotopen te kunnen laten gedijen. Zo bestaat Wildernis uit oude weilanden die door een grote dijkdoorbraak onderhevig zijn aan het zoet-zoute getij. Dit levert een goede leefomgeving voor zeldzame roofvogels en een kudde Schotse Hooglanders op. Weelde is een drassig moeras dat vooral in trek is bij trek- en watervogels. Tot slot is Weemoed het gedeelte van het eiland waar natuurmonumenten negentiende-eeuwse kleinschalige landbouw in ere herstelt. Een paradijs voor kruidige planten en zeldzame graansoorten.

Regels en afspraken

Op die manier zorgen we ervoor dat ook de natuur in ons land zich aan de regels houdt. Wat dat betreft heeft Yorit gelijk; we kunnen het niet loslaten. De manier waarop cultuur plaats maakt voor natuur op Tiengemeten is veelzeggend. We hebben regels nodig om dit land te laten zijn zoals het is. Zonder dijken en kanalen zou ook de rest van Nederland net als ‘Wildernis’ onderhevig zijn aan eb en vloed. Dus als je ooit in de toekomst aan buitenlanders uit wilt leggen waar je vandaan komt, laat dan Kluitmans foto’s zien en vertel ze dat we in dit land gewoon niet kunnen zonder regels en afspraken.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels