blog

Skatepark Westblaak

Architectuur

Voor mij en vele andere Rotterdammers was het skatepark op Westblaak dé plek om te gaan skaten. Toen ik een jaar of dertien was, fietste ik om acht uur ’s ochtends naar het park omdat het dan zo lekker rustig was. Nu, tien jaar later, ben ik er nog steeds regelmatig te vinden. Toen ik samen met een aantal anderen vorig jaar gevraagd werd om mee te denken over een nieuw ontwerp voor het skatepark, voelde ik me vereerd en ging ik vol enthousiasme aan tafel zitten. Maar wat een leuk project had moeten worden, werd een langdradig proces dat niet zo mooi verliep als de gemeente had voorgespiegeld.

Skatepark Westblaak

Toen in mei 2012 het skatepark werd gesloten, ontstond er flinke ophef. Niemand had het zien aankomen en begreep wat de aanleiding was. Zelfs de gemeente wist zich geen raad met de sluiting. Skaters en de media trokken massaal naar het stadhuis om om opheldering te vragen.

Afgekeurd

Wat bleek: het park was voor het eerst in 12 jaar niet door de jaarlijkse keuring gekomen en moest per direct worden gesloten. Het stond echter vast dat het skatepark niet gesloten zou blijven. Het zou worden gerepareerd of vervangen door iets nieuws. Het park had zijn verwachte levensduur al met 2 jaar overschreden en het was dus al hoog tijd voor iets nieuws. De Kerngroep Westblaak werd opgericht.

Participatie-project

Deze groep bestond uit bekende Rotterdamse skaters onder leiding van Marco Jongeneel. De gemeente besloot echter dat ze het op eigen kracht wilde doen en schoof de Kerngroep aan de kant. Met een zogenaamd participatie-project zou een ontwerp tot stand komen dat gedragen zou worden door alle gebruikersgroepen. Victor Verhagen (Lagado Architects), Jeroen Dekker (Hectik Skateramps) en ik werden gevraagd om in twee weken met een minimaal budget en verplicht hergebruik van het oude materiaal een nieuw ontwerp volledig uit te werken.

Back to the nineties

Er lag een kans voor Rotterdam als vooraanstaande architectuurstad om zich van zijn beste kant te laten zien. Rotterdam is altijd vernieuwend geweest, maar wat de gemeente nu wilde, was een skatepark van roestvrij staal dat regelrecht uit de jaren negentig kwam. Geen enkel modern skatepark wordt van rvs gemaakt en officieel staat in de voorschriften van speeltoestellen (waaronder skateparken vallen) dat een spiegelend materiaal waaraan je je kan snijden of branden, verboden is. Uiteindelijk waren er genoeg redenen voor ons om het niet te doen. We hadden geen zin om iets te ontwerpen waar we zelf niet achter staan.

Eigen plan trekken

Hierna zette de gemeente haar zoektocht in haar eentje verder. Achteraf kan gezegd worden dat de gemeente niet op zoek was naar samenwerking met de gebruikers maar naar iemand die het eens was met hun plannen om vervolgens op goedkope wijze een ontwerp te krijgen. Kerngroep Westblaak was al aan de kant geschoven, wij waren aan de kant geschoven, er bleef niet veel over. Kerngroep Westblaak en wij besloten om buiten de gemeente om ons eigen plan te ontwikkelen. We waren er zeker van dat wat de gemeente wilde bereiken, niet was wat Rotterdam verdiende.

Binnenwegplein

Als Westblaak II zijn we verder gegaan voor een skatepark wat Rotterdam weer op de kaart zal zetten en net zo spectaculair zal zijn als Skatepark Westblaak was in 2000. Ons idee was om een park te maken dat aanleiding geeft tot skaten. Zoals ik dat in mijn vorige blog al aangaf, past dit veel meer bij wat het skaten tegenwoordig inhoudt. Alle obstakels in een skatepark zijn eigenlijk imitaties van plekken die niet gemaakt zijn om te skaten. Wat wij wilden is dus niet een imitatie van openbare plekken, maar voortbouwen op de omliggende openbare ruimte. Het recent opgeknapte Binnenwegplein is een voorbeeld van zo’n plek. In mijn ogen is dit praktisch al een skatepark, zonder dat het zo ontworpen is. Door aansluiting te zoeken met zulke plekken, wordt het skatepark onderdeel van de stad in plaats van een soort Alcatraz in de stad: een eiland met hoge hekken eromheen.

 

Westblaak schets van Matthew Skjonsborg

De rol van Het Nieuwe Instituut

De gemeente Rotterdam zelf heeft in de Rotterdamse Stijl – een visie voor de openbare ruimte – aangegeven dat zij meer eenheid, continuïteit en identiteit wil bereiken in de openbare ruimte. Waarom zou je het skatepark niet opnemen in deze visie? Om dit te bereiken, was ons idee om het ontwerp bij Het Nieuwe Instituut te leggen zodat er een team van vooraanstaande ontwerpers gevormd kon worden bestaande uit (landschaps-)architecten, stedenbouwkundige, skaters en andere creatieven met en zonder skate-achtergrond. Victor, Jeroen en ik hebben samen met Matthew Skjonsberg, voormalig projectleider bij West8, een ontwerp gemaakt, die deze visie belichaamde. Praktisch alle skaters waren overtuigd dat het deze kant op moest gaan. Na het presenteren van onze plannen aan de gemeenteraad, zagen zij ook in dat hun idee niet op kon tegen ons plan. Er werd meer budget vrijgemaakt en het project werd bij Het Nieuwe Instituut gelegd. Een overwinning, dachten we.

Het Nieuwe Instituut stelde inderdaad een team samen van internationale ontwerpers om een nieuw ontwerp te ontwikkelen. Het ontwerp werd door iedereen enthousiast ontvangen en neergezet als iets vooruitstrevends. In mijn ogen is het iets heel anders geworden. Na alle moeite die wij er als Westblaak II in gestopt hebben, werden onze ideeën weer aan de kant gezet. HNI wilde een schone, objectieve start hebben. In principe heb ik hier begrip voor; na al het geduw en getrek voordat het zover was, is het begrijpelijk om weer vanaf nul te willen beginnen. Daarnaast werd er een gebruikerspanel aangesteld die het ontwerp moest beoordelen, bestaande uit zes 14-jarige steppers die al enthousiast worden van een mooi plaatje en die je dus eigenlijk niet het ontwerp kan laten beoordelen, een aantal bmx-ers en inline-skaters die wel goede ideeën hadden over het park en slechts één skateboarder, terwijl dit veruit de grootste gebruikersgroep is.

Maanlandschap

De totstandkoming van de nieuwe Westblaak is dus enigszins krom verlopen. Ik ga me zeker vermaken in het park. Er zitten elementen in die ik graag skate en het biedt ook een hoop aan alle andere gebruikers, maar het ligt ver van de visie die wij bij HNI hebben gelegd en is weinig vernieuwend. Heel Amerika ligt vol met dergelijke skateparken die allemaal in de jaren negentig of eerder zijn gebouwd. In plaats van een eiland in de stad is het een maanlandschap van een andere planeet geworden. 

Westblaak schets door Lagado architects en Tijs Niessen

Waterpleinen om op te skaten

Tijdens een ontwerp-opdracht (ik studeer Bouwkunde) kreeg ik de afgelopen maanden de kans om een herontwikkelingsplan voor Blaak te maken. Het eerste wat ik heb gedaan is dat hele skatepark eruit halen. In mijn Westblaak is er geen onderscheid tussen skatepark en openbare ruimte. Een belangrijk onderdeel van de opdracht was om het gebied op duurzame wijze te herontwikkelen. Na enig onderzoek stuitte ik op een stuk van Marco Vermeulen: ‘Rotterdam Waterstad’. In dit stuk komt naar voren dat door klimaatverandering er in de toekomst steeds zwaardere regenbuien komen en dat de riolering dit niet aankan.

Er is dus vraag naar tijdelijke waterberging en hier ligt volgens mij een kans. Al jaren wordt er geskatet in Amerikaanse ditches, waterafvoer structuren. De oevers van deze kunstmatige rivieren zijn vaak betonnen hellingen die aanleiding vormen tot skaten. Het nieuwe fenomeen waterpleinen zoals er recent twee opgeleverd zijn in Rotterdam hebben deze functie binnen de stad en krijgen hiernaast ook een recreatieve functie.


Skaten in een zogenoemde ‘Ditch’: een afwateringskanaal in Amerika

Het waterplein van De Urbanisten op het Benthemplein is zelfs al ontworpen met de mogelijkheid om er te skaten. Zij zien dus ook in dat het skaten een plek meerwaarde kan geven. Ik had het liefst deze dubbele functie ook op Westblaak gezien, waardoor het niet alleen voor skaters interessant zou zijn, maar de hele stad op duurzame wijze zou kunnen dienen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels