blog

Best of both worlds: Rotterdam Architectuurprijs 2013

Architectuur

Het Onderwijscentrum van het Erasmus MC door Claus en Kaan Architecten en het Schieblock aan de Schiekade door ZUS vormen twee aparte werelden. Beide kregen eind vorig jaar de Rotterdam Architectuurprijs (RAP) uitgereikt, zij het dat de ene prijs werd toegekend door de vakjury en de andere de meeste stemmen van het publiek vergaarde. De jury onder leiding van Tracy Metz had overigens ook het Schieblock genomineerd.

Best of both worlds: Rotterdam Architectuurprijs 2013

Thema van de RAP was dit jaar transformatie. Volgens de jury gaat het bij transformatie om gebouwen die door architectonische ingrepen een nieuw leven krijgen. Renovatieprojecten vielen om deze reden buiten de boot. Zo schopte de vernieuwing van het Justus van Effenblok door Molenaar & Co en Hebly Theunissen Architecten het niet tot een nominatie. Daarnaast lette de jury op de architectonische waarde van de inzendingen.

Klassieke architectuur

Dat daarmee de keuze viel op de klassieke architectuur van Claus en Kaan Architecten is zeer te begrijpen. Wel had ik het interessant gevonden als die was afgewogen tegen het Joulz gebouw door Dam & Partners. Deze transformatie van het voormalige hoofdkantoor van Tak, gelegen aan de voet van de Willemsbrug, is een van de meest onderschatte in ons land. Met het oordeel van de jury dat deze ingreep niets toevoegt aan de stad ben ik het dan ook pertinent oneens.

Schieblock Rotterdamse Architectuurprijs Het Schieblock aan de Schiekade door ZUS

Relatie met stad

Uiteindelijk was het feit dat twee projecten van Claus en Kaan werden genomineerd en het Onderwijscentrum won, minder een verrassing dan dat het eveneens genomineerde Schieblok de prijs niet kreeg. In de argumentatie van de jury speelde het criterium van de relatie (“interferentie”zegt de jury) met de stad immers een grote rol. Als een project op dat vlak uitblinkt is het wel het Schieblock.

Introvert

Het Onderwijscentrum is een schitterend project van Claus en Kaan Architecten. In de context van het medische complex van Erasmus is het een belangwekkende transformatie. Maar het complex is introvert en georiënteerd op de door EGM ontworpen binnenstraat. Feitelijk gaat het slechts indirect een relatie met de stad aan. De door de architect voorgestelde trappartij naar het park is bijvoorbeeld niet gerealiseerd.

Gescheiden werelden

Ongemerkt legt de RAP daarmee een conditie van de huidige architectuur bloot. Aan de ene kant grote projecten die tot stand komen na aanbestedingstrajecten die voor het grootste deel van de professie niet toegankelijk zijn en de nodige specialisatie vergen. Aan de andere kant zien we bottom up projecten die steeds meer gewoon worden in de stad en voor een groot deel berusten op crowd funding. In het buitenland is dat niet anders; ons land is bezig met een inhaalslag.

 Joulz Gebouw RAP 2013 Het Joulz gebouw door DAM Partners

Neoliberalisme

Beide projecten lijken lijnrecht tegenover elkaar te staan. Architectuur versus stedebouw, top down versus bottom up, enz. Echter ondanks alle verschillen in schaal, ontwikkelmethode en financiën, zijn beide projecten te beschouwen als exponenten van het optimistische neoliberalisme dat de laatste twintig jaar de stadsontwikkeling is gaan overheersen.

Best of both worlds

Een grote ruimtelijke fragmentatie is een van de tastbare erfenissen hiervan. Willen we hiermee doorgaan? Niet alleen in Rotterdam is deze vraag actueel. In alle steden worden we omringd door woningen waar niemand woont, kantoren waar niemand werkt, winkels zonder klanten. Tegelijkertijd bestaat in al die steden de angst dat eerder gedane investeringen niet kunnen worden terugverdiend. Het maakt de urgentie van een debat over stedelijke verdichting en intensivering in het algemeen, en over comfort , kosten en bewoonbaarheid in het bijzonder, alleen maar des te groter.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels