blog

Op de koffie bij Francine

Architectuur

Morgen wordt in Birmingham de nieuwe bibliotheek geopend, een grote gebeurtenis in deze stad. Dat zie je in de Engelse kranten, waarin het ontwerp van Mecanoo en vooral het interieur ervan uitgebreid en lovend zijn besproken. Ook aan de Nederlandse kranten gaat het gebouw niet onopgemerkt voorbij. Afgelopen zaterdag besprak Bernard Hulsman het lovend in NRC en morgen volgt de bespreking van Kirsten Hannema in de Volkskrant.

Op de koffie bij Francine

In ons oktobernummer zullen we op onze manier uitgebracht aandacht besteden aan dit gebouw. Ter voorbereiding daarvan bezocht ik het project en toog ik naar Delft om een bezoek aan Francine Houben te brengen. Haar bureau Mecanoo is gevestigd aan de Oude Delft, een gracht die iedere Delftenaar kent en die ik tot een van de mooiste van Nederland reken.

Oude Delft

Het had niet veel gescheeld of de gracht had niet meer bestaan. Bijna honderd jaar geleden bestonden plannen om de Oude Delft te dempen (!) en daar de tram naar Den Haag doorheen te trekken. Dankzij Dirk Hudig, de activistische directeur van het toenmalige Instituut voor Stedebouw en Volkshuisvesting, is er toen gelukkig een stokje voor gestoken.

Cyclisch bestaan

Mecanoo is gevestigd in een pand waarin ook het bureau OD205 resideert. Dit bureau kent een lange geschiedenis. Het is in 1938 opgericht door de architect Sam van Embden (1904-2000) die nog gewerkt had aan het AUP van Amsterdam en na de oorlog met zijn bureau een fors aandeel kreeg in de wederopbouw. De geschiedenis van OD205 laat zich lezen als een geschiedenis van de Nederlandse architectuur. De grote crises van de jaren 70 en 10 zijn aan dit bureau niet ongemerkt voorbijgegaan. Met Arie Haagoort (1929-1999) beleefde OD205 een tweede bloeiperiode.

Duurzame stadsplattegrond

In 1994 viel OD205 uit elkaar in twee bureaus. Onder leiding van Peter Defesche wordt de lange bureautraditie op dit moment voortgezet met OD205 architectuur. En uit OD205 Stedebouw Onderzoek Landschap ontstond in 2011 OD205sl, een bureau waarvan Ralf Hottenträger directeur-eigenaar is. Mecanoo groeide in de loop van deze tijd uit en door tot een stabiel bureau waar nu 120 mensen werken. De geschiedenis van het pand waarin beide bureaus nog altijd zijn gevestigd, is een mooi voorbeeld van de duurzaamheid van de Delftse stadsplattegrond. Het feit dat die stadsplattegrond nog altijd intact is, breng ik in verband met het feit dat een kwart van de Delftse bevolking studeert of werkt bij de TU/d. Gemiddeld iedere zes jaar vernieuwt de studentenpopulatie zich en vindt ze weer haar weg in alle hoeken en gaten.

Prepared for change

Zelf gaf Francine een mooi voorbeeld van duurzaamheid aan de hand van de ontwikkeling van de TU/d waar zij (en ook ik) in de jaren zeventig studeerde. Volgens haar wordt met duurzaamheid in iedere cultuur, klimaat, opgave en land anders omgegaan. Ook de bibliotheek in Birmingham is op verandering ingesteld. Het gebouw bevat een ruimtelijkheid die (in de woorden van Houben) alles aan kan. Birmingham is een stad die wordt bewoond door vele identiteiten. Door te investeren in een plek waar deze mensen samenkomen en elkaar kunnen ontmoeten, zorg je voor duurzaamheid.

Samenwerking

Op 17 september aanstaande spreekt Jacqueline Cramer op ons congres Ecobouw. Een van haar centrale stellingen is dat de verduurzaming van de gebouwde omgeving samenwerking vergt. Interessant is om te zien dat Houben in 1996 met het ontwerp voor de TU-bibliotheek en in 2000 met haar plan voor de TU-campus al onderkende dat samenwerking en integrale oplossingen van groot belang zijn voor een duurzame samenleving. Volgens haar lag en ligt hier een enorme kans voor een architect aangezien hij of zij als geen ander in staat is connecties te maken.

 

Deze blog is op 4 september aangepast. Een eerdere versie meldde dat in 1994 de afdeling stedebouw van OD205 werd afgestoten.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels