blog

Concrete Jungle Hong Kong

Architectuur

Voordat ik mijn reis van vier maanden door Azië afsluit verblijf ik drie dagen in Hongkong. Onder Brits bestuur groeide de stad in de laatste decennia van de vorige eeuw uit tot een internationaal financieel centrum. Door gebrek aan ruimte en liberale regelgeving explodeerde de stad in verticale richting. De jungle op Hongkong Eiland en Kowloon is vervangen door een betonnen jungle. Dat deze dubieuze bijnaam volledig op zijn plaats is werd mij tijdens mijn eerste stappen door de metropool duidelijk. Maar wat is dat gevoel dan? En waardoor wordt het veroorzaakt?

Concrete Jungle Hong Kong

Het begint al met een statistiekje dat ik vond op het internet. Met bijna 2400 gebouwen van 100 meter of hoger voert Hongkong de lijst van steden met de meeste hoge gebouwen aan. Opvallend is dat nummer twee New York al blijft steken op 794 torens gevolgd door Tokio, Sjanghai en Dubai.

Stedelijke morfologie

De onwaarschijnlijke hoeveelheid hoogbouw is het eerste wat opvalt wanneer je de stad binnen komt. De verhouding tussen de breedte van de straten en de hoogte van de torens reduceert je blikveld op de hemel en de omgeving. Maar deze ‘concrete jungle’ is meer dan alleen hoge gebouwen. Anders dan bijvoorbeeld in Manhattan, heeft het stratenpatroon van Hongkong heeft een onregelmatige structuur. Dit is vooral te danken aan de topografie; de stad ligt op smalle stroken land tussen de kust en de steile berghellingen ingeklemd. Smalle, omhoog slingerende straten bakenen onregelmatige blokken af. Op hun beurt volgt de bebouwing de onregelmatige blokken waardoor geen enkel gebouw dezelfde oriëntatie lijkt te hebben. De engte van de straten wordt benadrukt doordat de meeste blokken tot de vijfde verdieping volledig zijn ingevuld voordat de bebouwing slank en rechthoekig de hoogte in gaat. Ook is het niet ongewoon om meerdere torens op hetzelfde piepkleine bouwblokje te zien.

Stedelijkheid

Naast de stedelijke morfologie spelen de hoge dichtheid en de drukte in de straten de grootste rol in de ervaringen die je in deze de stad opdoet. Geen straat in Hongkong is zonder heel veel mensen, winkels, restaurants of kantoren. En altijd is er wel iets te doen. Overweldigend vind ik de letterlijke gelaagdheid van de stad. Hoogteverschillen in de topografie vormen een aanleiding tot voetgangersbruggen, tunnels en gebouwplinten die op verschillende niveaus aansluiting vinden bij de voorbijgangers.

Als gevolg van de hoge dichtheid heb ik het gevoel dat alles zeer dichtbij is. Vanuit mijn couchsurf adres in Central is het maximaal honderd meter lopen naar het dichtstbijzijnde koffiehuis, restaurant (van McDonalds tot superchic en van westers tot Kantonees), minimarkt, bank, openbaar vervoer enzovoorts. Van al deze faciliteiten maak ik dankbaar gebruik, maar met mij meer dan zeven miljoen inwoners. Ik krijg steeds meer het gevoel dat ik hier niet alleen in één van de meest rijke maar ook één van de meest zelfverzekerde steden ter wereld rondwandel. Iedereen precies lijkt precies te weten wat te doen, vooral ook omdat iedereen zijn plek heeft binnen het stedelijke geheel. Dat is niet altijd zo geweest.

Duistere geschiedenis

Voor mij heeft ‘concrete jungle’ een positieve connotatie. Ik kan genieten van de drukte en het gemak dat de stad te bieden heeft. De term vindt zijn oorsprong in de tweede helft van de twintigste eeuw toen Hongkong explosief groeide. Na de totstandkoming van communistisch China in 1949 vluchtten veel textielbedrijven naar Hongkong die destijds nog een Britse ‘crown colony’ en vrije handelszone was. Economische voorspoed die daarmee gepaard ging zorgde er voor dat de lokale overheid grote vrijheden toeliet. Dit gaat ook op voor de stedelijke inrichting. De bevolkingsgroei lokt grootschalige stedelijke wildgroei en kraakactiviteiten uit. Grote betonnen complexen met kleine overbevolkte appartementen zijn de norm met als absoluut dieptepunt de inmiddels mythische Kowloon Walled City. Ook de oude Hong Kong Kai Tak Airport dat op een absurde manier door de stad is opgeslokt illustreert de ongelofelijke groei.

De Kowloon Walled City is in 1993 gesloten en in 1998 is Kai Tak Airport vervangen door Hong Kong International Airport op een kunstmatig eiland 30 kilometer buiten de stad. Deze twee gebeurtenissen sluiten de tijd af waarin met succes is gewerkt aan het ordenen van de chaos in de stad. Toch is de erfenis uit de chaotische tijd tussen 1949 en eind jaren tachtig nadrukkelijk aanwezig. De stad is binnen de kaders van de stedelijke structuur nog steeds druk en hectisch.

Globaal en lokaal

Hongkong heeft net als andere belangrijke wereldsteden een geheel eigen en zelfverzekerde identiteit ontwikkeld. Die identiteit hangt nauw samen met verschillende culturen uit de hele wereld maar is desondanks uniek en alleen geldig op deze plek. Daarom is Hongkong voor mij een mooie plek om mijn reis af te sluiten. Ik denk terug aan de andere steden in Azië waar ik geweest ben en die nu bepalende periodes meemaken. Denk aan de sloppenwijken van nomadische tenten in Ulaanbataar of de afbrokkelende woontorens in Beijing en andere Chinese steden. De vraag hoe deze steden er over twintig jaar uit zien en veranderd zijn is prikkelend en  een volgend bezoek waard.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels