blog

Fietsen in Beijing

Architectuur

Na de ijzige Siberische en Mongolië lente achter me te hebben gelaten, kwam ik eind april aan in Beijing. De aangename temperatuur gaf mij de kans om Beijing te bekijken met het traditionele Chinese vervoersmiddel bij uitstek, de fiets.

Fietsen in Beijing

 

 

 

De stad Beijing ligt in het noordoosten van China op een weidse vlakte die aan drie kanten wordt ingeklemd door bergen. In 1421 werd Beijing na de voltooiing van het keizerlijk paleis (ofwel, de verboden stad) de hoofdstad van China. De huidige stadsvorm is te herleiden naar de verboden stad en de stadsmuur uit 1553. De rechthoekige vorm is de basis van een orthogonaal stratenpatroon dat de stad verdeelt in vlakken van ongeveer een vierkante kilometer. Tijdens de periode van Mao Zedong werd de stadsmuur gesloopt om plaats te maken voor de eerste metrolijn en de tweede ringweg. Deze ringweg markeert de grens van het oude keizerlijke Beijing.

Blog Jan van Vlerken - Fietsen in Beijing

Hutongs

Het hostel waar ik in Beijing verblijf ligt vlakbij de verboden stad in de Da Zha Lan straat. Deze straat loopt dwars door de traditionele hutongs. Deze woonwijken die uit slingerende smalle straatjes die eengezinswoningen met binnenplaatsen ontsluiten. Deze wijken zijn kenmerkend voor het oude Beijing en lenen zich door hun intieme en gezellige sfeer uitstekend voor toerisme. Het toerisme heeft mijn straat volledig overgenomen, overal zijn kleine winkels en restaurants te vinden. Dit gaat weliswaar ten koste van de authentieke sfeer maar biedt mij een makkelijke basis om de stad te verkennen. Een fiets huren is geen probleem.

Eenmaal op de fiets, twee euro per dag, is het makkelijk om me aan de drukte te onttrekken. Binnen een minuut fiets ik door een hutong waar de Chinezen wonen, werken en leven. Het leven lijkt zich in de oude wijken vooral af op straat af te spelen. Omdat de gebouwen in de hutongs klein zijn wordt de straat vaak als verlengstuk van de woning, de werkplaats of het restaurant gebruikt. Dit geeft de smalle straten hun levendigheid.

Blog Jan van Vlerken - Fietsen in Beijing 

In deze straatjes kom ik veel bakfietsen tegen die voor de bevoorrading van de kleine winkels zorgen of het afval afvoeren. Deze bakfietsen zijn tegenwoordig vaak uitgerust met een elektromotor. De fiets wordt verdrongen door elektrische scooters die niet sneller maar wel gemakkelijker zijn.

Blog Jan van Vlerken - Fietsen in Beijing 

Oriëntatie

Het zal niemand verbazen dat Beijing niet alleen uit hutongs bestaat. Na tien minuten trappen kom ik vanuit de intieme hutongs ineens op een van de brede avenues van Beijing terecht. Het verkeer op deze wegen bestaat uit dure Europese auto’s, bakfietsen en alles wat daar tussenin zit. Op de brede fietspaden aan beide zijden van de weg zie ik veel fietsers maar de elektrische scooters zijn in de meerderheid.

Blog Jan van Vlerken - Fietsen in Beijing 

Het fietsen op de brede avenues is eenvoudig omdat ik steeds van de ene grote kruising naar de andere fiets zonder te veel na te denken over de juiste richting. Alle wegen liggen van noord naar zuid of van oost naar west. De straatnaamborden geven naast de straatnaam in Chinees en Pinyin, de transliteratie van het Chinees in het Latijnse schrift, ook de windrichting aan.

Architect in China

Iemand die me meer kan vertellen over stedelijkheid in Beijing is John van de Water. Hij woont en werkt sinds 2004 in Beijing en geeft leiding aan Next Architects Beijing. Hij is bekend van het boek ‘Je kunt China niet veranderen China verandert jou’. In zijn boek beschrijft hij zijn ervaringen als architect in China. Hij weet veel over de verschillen tussen bouwen in Nederland en China.

Om de snelle groei van Beijing te illustreren, vertelt John van de Water over een taxirit naar zijn oude huis vlakbij de derde ringweg. Volgens de chauffeur was het op die plek dertig jaar eerder een landelijk gebied. Wanneer ik zelf onder de derde ringweg door fiets, kan ik me dit moeilijk voorstellen omdat een groter contrast bijna niet mogelijk is. Dit gebied is een zeer dicht stedelijk netwerk. Elke grote kruising heeft een metrostation, overal is verkeerslawaai en om me heen zie ik niets dan hoge betonnen woonclusters.

Blog Jan van Vlerken - Fietsen in Beijing 

Compounds

Tijdens het fietsen valt me op dat buiten het centrum vrijwel geen openbare ruimte meer voorkomt. Op de meeste plekken bestaat de openbare ruimte uit een brede straat met aan beide zijden een trottoir. De vrijwel identieke betonnen woongebouwen van rond de 100 meter hoog binnen deze ‘compounds’ worden afgeschermd door hoge muren. De goed onderhouden open ruimte tussen de woongebouwen is alleen voor de bewoners toegankelijk.

Volgens Van de Water draagt dit soort stedelijke organisatie bij aan de grote verkeersdrukte in Beijing. Iedere ochtend rijden automobilisten de poort van hun compound uit en komen ze direct op een brede avenue terecht. Twee blokken verder komen ze rechtstreeks op het snelwegnetwerk uit. Er is geen woonwijk die als buffer kan dienen om het verkeer tijdens het spitsuur op te vangen.

Blog Jan van Vlerken - Fietsen in Beijing 

Snel bouwen, korte levensduur

Hun bestaansrecht hebben de compounds te danken aan het feit dat de overheid wil voorkomen dat een vrijkomend gebied in de stad dat braak komt te liggen. In combinatie met de hoge grondprijs zorgt dit er voor dat investeerders in betrekkelijk korte tijd grote complexen met hoge opbrengsten neerzetten.

Daar komt bij dat men in China een investering soms al binnen twintig jaar terug wil zien. Door de korte levensduur, het snelle bouwen en de goedkope arbeid is de bouwkwaliteit in China zeer laag. Het valt me op dat de gebouwen van tien tot twintig jaar oud die relatief dicht bij het centrum staan er nu al afgeleefd uit zien.

Het is afwachten wat de toekomst brengt voor deze gebouwen. Is er over twintig jaar nog genoeg goedkope arbeid om alles opnieuw op te bouwen? Of worden de vervallen gebouwen opgeknapt? In het ergste geval gebeurt er niets en heeft Beijing over een paar decennia een brede ring van vervallen wijken rondom het centrum.

Chinese flexibiliteit

De razendsnelle manier van bouwen brengt niet alleen nadelen met zich mee. Volgens Van de Water gaan Nederlandse architecten prat op een flexibel ontwerp, maar zijn ze vanuit Chinees oogpunt is alles behalve flexibel omdat het lange proces naar een star eindproduct toe werkt.

In China ligt het tempo zo hoog dat de architect wel gedwongen is om flexibel te zijn. Next Architects heeft net een grote opdracht binnen gehaald na een ontwerpperiode van drie weken. Over nog eens drie weken gaan ze het bouwen. Het volledige ontwerp is klaar maar John van de Water zegt zeker te weten dat het ontwerp nog aangepast gaat worden. In het ontwerp is al rekening gehouden met eventuele veranderingen.

Fietscultuur

Aan het einde van mijn bezoek aan Next vraag ik John van de Water nog naar zijn fietservaringen in Beijing. Zijn antwoord is kort maar duidelijk. ‘Het is gevaarlijk en ongezond.’ Dit kan ik niet ontkennen. Na een dag fietsen prikken mijn ogen van de smog, een goede reden om een auto te kopen zodra je je het kan veroorloven. En doordat er iedere dag honderden nieuwe onervaren automobilisten op de weg komen is het voor de fietsers ook niet bepaald veilig.

Blog Jan van Vlerken - Fietsen in Beijing 

Toch is de fietscultuur in China en Beijing niet ten dode opgeschreven. Tijdens het fietsen zie ik tekenen van een groeiende, hernieuwde interesse in de fiets als alternatief vervoersmiddel. Net als in andere wereldsteden fietsen hippe tieners en twintigers op een ‘fixie’ heen en weer tussen de universiteit en hun favoriete koffiebar. In gebieden zonder zware luchtverontreiniging zie je fietstoeristen. De 2200 kilometer lange route tussen Chengdu in Sichuan en Lhasa in Tibet is een populaire route onder jonge sportieve fietsers. En wil je helemaal een statement maken dan kun je na je trouwerij in stijl op een tandem naar huis fietsen gevolgd door een stoet fietsende familie en vrienden.

  

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels