blog

Architectuur is een publieke zaak, vooral in Vlaanderen

Architectuur

Bij toeval stuitte ik op het werk van het Vlaamse bureau a2o dat in Hasselt een voormalig graanpakhuis in de Kanaalzone had verbouwd tot eigen werkruimte. Mooi was dat ze dit project in verband brachten met gangbare verkavelingspraktijken die in Vlaanderen wijd verbreid zijn en hebben geleid tot de versplintering van het landschap. Interessant was ook dat ze in het pakhuis inspelen op de eis tot flexibiliteit door extra ruimte in te bouwen. Ruimte die a2o overschotruimte noemt.

Architectuur is een publieke zaak, vooral in Vlaanderen

Afgelopen week, vijf jaar later, hield het bureau zijn nieuwste boek ten doop in Flagey te Brussel. Dit is het voormalig omroepcentrum van het Nationaal Instituut voor de Radio-Omroep dat in België tussen 1930 en 1960 bestond. Het staat in de gemeente Elsene, onderdeel van het gewest Brussel. Nu wordt het gebruikt om diverse sociaal-culturele verenigingen te huisvesten en voor culturele manifestaties. Het was lekker weer in Brussel, we aten een pasta op het plein en de opkomst was groot. De zaal waar het boek werd voorgesteld, puilde uit.

Interview

Een hele tijd geleden hadden Luc Vanmuysen en Jo Berben me gevraagd bij de boekpresentatie een interview te houden met Luc en kunstenaar Nick Ervink over connnectiviteit, het onderwerp van het boek. Wat ik toen nog niet wist was dat de boekpresentatie aan de vooravond van de abdicatie was. Op de vraag waar we het over hebben als we het over connectiviteit hebben, verwees Luc naar Brussel waar het samenspel tussen mensen en plekken enorm rijk is. Vandaag sluit je niets meer uit en zijn heden en verleden sterk op elkaar betrokken. Alles is al bekend, maar je bent voortdurend nieuwe verbanden aan het maken en herpositioneren, vulde Nick aan met wie Luc veelvuldig samenwerkt.

Boekpresentatie a2o en interview van Harm Tilman in Brussel 

Engagement

Volgens a2o gaat het in architectuur om waarden als geduld, generositeit en connectiviteit. Voor a2o is architectuur een vak dat je kunt leren, maar uiteindelijk is engagement doorslaggevend. “Wij maken als architecten continu keuzes die de omgeving beïnvloeden,” zegt Luc. “Architectuur is een publieke zaak. Daarom is naar onze mening de kracht van beheersing veel belangrijker dan de wil om te schitteren. De publieke rol is volgens ons een dienstbare rol.”

A2o staat er als bureau goed voor en het bureau heeft een goede portefeuille. Ze vertelden me dat in Vlaanderen de crisis misschien niet ver is, maar het gevoel wel. Van werkeloosheid onder architecten, zoals bij ons in Nederland, was weinig te merken. A2o zelf slaat op dit moment zijn vleugels uit in Brussel.

Waarom het in Vlaanderen beter gaat

Hoe komt het dat het in Vlaanderen beter gaat dan bij ons? Ik zou het echt niet weten en ik zou suggesties op dit vlak dan ook toejuichen (h.tilman@sdu.nl). Wellicht spelen de volgende zaken een rol:

1

Vlaanderen kent niet het fenomeen van projectontwikkeling en daarmee ook niet de perverse mechanismen die in Nederland opdrachtgevers, ontwikkelaars en gemeenten in de greep houden. Vorige week woensdag liet televisieprogramma Zembla nog zien dat in Nederland weliswaar acht miljoen vierkante meter grote gebouwen en kantoren leeg staan, maar dat intussen gemeenten opgesloten zitten in hun bouwdrift.

2

In België kent men niet de extreme arbeidsdeling tussen ontwerp en uitvoering die de Nederlandse praktijk kenmerkt. In Vlaanderen proberen architecten alle aspecten van architectuur tot een synthese te brengen. Ik herinner me nog heel goed de architect die ik ooit sprak in Gent en me vertelde alleen opdrachten in een straal van 20 kilometer rond zijn bureau aan te nemen. Alleen zo kun je de bouwplaatsen bezoeken en directievoering doen.

3

Architectuur is in België minder afhankelijk van de commercie. Architecten zijn bescheidener en houden zich meer bij hun eigen leest. Ze worden daardoor minder overvraagd dan in Nederland. De architect stelt zich niet op als het creatieve genie in het stedelijke krachtenveld, maar zoekt verbanden met de mensen om hem of haar heen, beheerst het vakmanschap en zorgt voor slimme plannen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels