blog

Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet

Architectuur

De afgelopen weken was in het Amsterdamse fotografiemuseum Foam de expositie ‘One group show’ van WassinkLundgren te zien. Dit fotografenduo, bestaande uit Thijs groot Wassink en Ruben Lundgren, timmert sinds een aantal jaar aan de weg met speelse, conceptuele fotografie. Het werkterrein van de heren is veelal de Aziatische metropool en heeft een sterke urbane, om niet te zeggen urbanistische, inslag.

Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet

 

 

Zo ook de serie Tokyo Tokyo die eveneens op de tentoonstelling was te zien. Het project bestaat uit een reeks tweeluiken van de Japanse hoofdstad. Vluchtige opnames van passanten in het drukke trottoirleven: politieagenten, zakenmensen, studenten en senioren. Wat de serie fascinerend maakt is dat de fotografen steeds dezelfde mensen en plekken vastleggen. Gelijktijdig, maar vanuit verschillende standpunten. Het geeft de beelden een ongewone diepte, alsof twee ogen samen een perspectief construeren.

Toch wordt de serie nergens mechanisch of formulematig. Lundgren is langer dan zijn collega en door de permanente beweging is de camerahoek van de beide beelden nooit gelijk. Het resultaat is even dynamisch als intrigerend. Door het tweede standpunt wordt ons een blik gegund op iets wat we in werkelijkheid nooit kunnen ervaren: de andere kant van wat we zien.

Schuim

Er wordt weleens gezegd dat onze huidige tijd er één is van vele werkelijkheden. Of nochtans, van vele beelden van de werkelijkheid. Het is een gangbaar idee dat tegenover elke weergave van de wereld die we produceren er nog talloze andere staan die we over het hoofd zien. En dat het juist in deze pluriformiteit is dat de rijkdom van de werkelijkheid besloten ligt. Jouw wereld, stad of plek is een totaal andere dan die van mij, en toch bestaan ze beiden tegelijkertijd.

De Duitse filosoof Peter Sloterdijk heeft betoogd dat met de voltooiing van de globalisatie de wereld als het ware binnenstebuiten is gekeerd. De buitenwereld is niet langer een onbekende woestenij, maar een interieur waarin eenieder comfortabel kan bewegen. De aardse globe is uiteengespat in een schuim van talloze particuliere belletjes waarbinnen iedereen zijn eigen werkelijkheid beleeft.

Atlas

Dit heeft ook gevolgen voor de manier waarop we die buitenwereld in kaart brengen. Was cartografie vroeger erop gericht de wereld eigen te maken door haar te vangen in een eenheid van schaal, dimensie en legenda, tegenwoordig gebruiken we diezelfde kaarten vooral om dit objectieve beeld te ontregelen. Tegenover de canonieke atlas van topografische en geologische kaarten, plaatsen we met even zoveel gemak een kaart van het Twitterverkeer, de leegstand van kantoren of een verdwenen Napoleontische weg.

Projecten als de Atlas Westelijke Tuinsteden tonen de verborgen dynamiek van stadswijken die door zogenaamde experts lang als ‘disfunctioneel’ werden beschouwd. Door het voorziene gebruik met het werkelijke gebruik te contrasteren ontvouwt zich een dialectiek tussen de geplande en de geleefde stad. Niet de gebruikers zijn de weg kwijt maar de ontwerpers, zo lijkt de boodschap. De ironie van het feit dat juist deze vorm van planning als functionalistisch te boek staat zal niemand ontgaan.

Capsule

De Belgische cultuurfilosoof Lieven De Cauter heeft eerder al gewezen op de risico’s van een al te particuliere navigatiestrategie. Mensen trekken zich terug in de beslotenheid van hun huizen, auto’s of de virtuele cocon van hun iPod of mobiele telefoon, met als gevolg de desintegratie van het publieke domein tot een ballenbak van individuele capsules.

Een fotoserie als Tokyo Tokyo laat zien dat de verschuimde staat waarin we leven niet noodzakelijk hoeft te leiden tot sociaal isolement. Door onszelf regelmatig met andere perspectieven te confronteren, worden we eraan herinnerd dat onze eigen blik op de wereld niet meer dan één dimensie van die werkelijkheid beschrijft. Diepte ontstaat door aan dit enkele perspectief andere beelden toe te voegen. Door de dingen om ons heen gelijktijdig van voren, van achteren en van opzij te bekijken. Dat vraagt wat flexibiliteit, maar vooral veel verbeeldingskracht.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels