blog

Orban space bekeken

Architectuur

Luc Deleus bijzondere blik op de wereld vraagt erom ontdekt te worden. STROOM Den Haag maakt dit mogelijk met Orban space, al is dit geen toegankelijke expositie. Ook voor de redactie van de Architect niet. Getoond wordt een complex onderzoek naar de publieke ruimte. Programmamaakster Francien van Westrenen duidde voor ons Deleus verhaal dat uitdaagt en verrast.

Orban space bekeken

 

Aan het begin van de expositie staat een installatie waarop twee getallen zijn te zien; het eerste loopt in rap tempo op, het tweede loopt in haast hetzelfde tempo af. Respectievelijk staan ze voor het aantal mensen op aarde en het beschikbare aardoppervlak. Een confronterende observatie die exemplarisch is voor Deleus visie op de wereld. Om die te delen met anderen schuwt hij radicaliteit en nieuwe perspectieven niet.

Deze poster ‘Orban Space: Analysis’ (2006-2012) houdt het bureau scherp bij al hun onderzoeken en ontwerpen. Het fungeert als ordeningssysteem en ontwerpkader voor de hedendaagse globale maatschappij.

De praktijk van T.O.P. Office

Zijn visie is echter lastig te doorgronden. De expositie in STROOM Den Haag is daarom beperkt tot praktijk van Deleus bureau T.O.P. Office. Dit is door curator Wouter Davidts is letterlijk vertaald door te tonen wat het bureau voortbrengt geplaatst in de context. (In het boek Orban Space wordt zijn werk in een theoretisch perspectief geplaatst)

In vijf vitrines liggen verzamelingen van boekwerken, maquettes, ansichtkaarten, tijdschriften, meetinstrumenten, gedetailleerde tekeningen op kalk en foto’s. De vitrines horen bij de vijf thema’s die aan de orde komen in de tentoonstelling:

•    Devices: T.O.P. Office heeft sinds zijn oprichting gezocht naar instrumenten om de aarde te begrijpen door te meten. Wanneer ze niet bleken te bestaan, ontwikkelde het bureau ze zelf, zoals een geodriehoek met de gulden snede erin verwerkt.

•    Media: belangrijk aspect in het werk van Deleu is communicatie, laten zien waar hij meebezig is. Dit doet hij onder andere door het maken van ansichtkaarten, affiches en publicaties in tijdschriften.

•    Dimensions: schaal en verhoudingen zijn een grote fascinatie van T.O.P. office. Te zien is een foto waarop een hijskraan in een grote hal ligt. Volgens Deleu begrijp je pas hoe hoog iets is, wanneer het wordt neergelegd in een ander gebouw. Pas dan krijg je een goed begrip van de afmetingen.

•    Movements: Deleu ziet architectuur niet als iets statisch, maar als iets dynamisch. Zo deed hij een voorstel voor een universiteit op een uitfunctie geraakt boorplatform ‘Moble Medium University’. Studenten zouden niet alleen theoretische kennis op doen, maar ook wereldwijs worden.

•    Realities: volgens Deleu begrijp je pas de wereld als je er heel goed heel lang naar kijkt. Dit heeft geleid tot het model Sector X (2010) waarin hij alle verkeersstromen van een klein stedelijk gebied in Antwerpen in kaart heeft gebracht door ze te abstraheren en op elkaar te leggen.

De Barcelona-toren is één van Deleus mooiste project volgens Francien. De toren is zo ontworpen dat hij zowel rechtop als gekanteld functioneel is. Zelfs het zwembad kantelt mee. 

Proposals voor de wereld

Dat hij zijn tijd ver vooruit is, tonen zijn Proposals die op grote posters aan de muur hangen. Dit zijn voorstellen voor ingrepen op allerlei vlakken, zoals betalen met plastic in plaats van muntstukken en briefpapier.

De eerste Proposals zijn opgesteld tussen 1972-1980, vervolgens zijn ze in 2002, 2011 en 2012 opnieuw bekeken of ze nog steeds gelden, en vooralsnog is geen enkel voorstel geschrapt. De posters openbaren de tragiek van zijn werk: hij roept van alles, maar wordt niet gehoord.

Autonoom kunstenaar of architect?

Dit komt wellicht doordat hij wordt weggezet als utopisch denker. Hij meet zich immers de autonomie van een autonoom kunstenaar aan door te werken zonder opdracht. Hij doet dit echter vanuit de realiteit van de architect, al interpreteert hij hierbij architectuur heel breed, ook infrastructuur valt eronder.

Hij zou graag eens iets substantieels bouwen, maar vooralsnog is er voor wat hij doet en observeert geen opdrachtgever. Deleu stelt zich zelf de essentiële vraag: hoe werkt de aarde en hoe gaan we ermee om? Blijkbaar is de wereld nog niet klaar voor zijn bevindingen die hun tijd ver vooruit zijn, maar daardoor niet minder realistisch.

T.O.P. Office stelde een meer dan 1000 pagina’s tellende index van de openbare ruimte op wereldschaal samen, ‘Orban Space: Terminology’ (2006). Het is te lezen als een catalogus vol met ontwerpinstrumenten om vorm te geven aan de publieke ruimte.

Nog tot en met 24 maart is de tentoonstelling in STROOM te zien. Op de laatste dag verzorgt Vera Yanovshtchinsky een rondleiding. Dan geeft ze haar persoonlijke visie op ‘Orban Space: Luc Deleu – T.O.P. office’.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels