blog

Gebouwproces op zijn kop

Architectuur

Schrijven, zegt Alejandro Zaera-Polo in het boek The Sniper’s Log, is niet bedoeld om een doctrine op te stellen of een definitieve waarheid te onthullen, maar om je op een intensieve manier bezig te houden met onderwerpen die in de architectuurpraktijk een rol spelen. Schrijven heeft alleen zin als het iets teweegbrengt in de wereld erbuiten. Het gaat niet om het formuleren van leuke ideetjes of het vinden van de waarheid, maar om het vermogen tot handelen te voeden.

Gebouwproces op zijn kop

Met deze opvatting zet Zaera-Polo het traditionele ontwerpproces op zijn kop. Ontwerpen, bouwen, financieren, beheren en onderhoud zijn geen op zichzelf staande activiteiten meer die elkaar in de tijd opvolgen. Alle komen gelijktijdig aan de orde en wat ooit het afvalputje van een ontwikkelproces was, bijvoorbeeld de techniek of het onderhoud van een gebouw, komt nu idealiter aan het begin van dit proces aan bod.

Omgekeerd zijn opdrachtgevers en architecten zich steeds bewuster van de prestaties die een gebouw levert. Zaera-Polo meent dat de innovaties in architectuur steeds meer langs deze lijnen zullen verlopen en dat nadruk op de prestaties van gebouwen van architecten verlangt dat ze weer hun mannetje staan in techniek en detaillering.

Techniek

Techniek is tot nu toe meestal in het domein van de gangbare wetenschap geplaatst, zegt Alejandro Zaera-Polo in het eerder genoemde boek. Techniek wordt gemonopoliseerd door geconsolideerde praktijken waardoor ze eerder reproductief dan productief is. “We doen het zo omdat we het altijd zo hebben gedaan.” De bouwkolom is grotendeels nog altijd op deze wijze georganiseerd.

Architecten lijken het gebied van de techniek te hebben opgegeven als een legitieme ruimte voor experimenten en zich in plaats daarvan te concentreren op taal, beeld en communicatie. Ten onrechte, meent Alejandro Zaera-Polo. Techniek degradeer je immers zo tot een onschadelijke, door diensten voortgedreven praktijk.

Gebouwtechniek

Volgens Zaera-Polo zit er echter een enorm potentieel in de techniek van architectonische diensten, zoals projectmanagement, bouwkosten. Als het zou lukken deze los te weken uit hun vaste plek in de bouwkolom, dan wordt het mogelijk dit potentieel aan te spreken, aldus Zaera-Polo.

Dat werd duidelijk toen ik afgelopen week met Tangram, Equipe, Bureau Sla, New Industry en Van Doorn Management een bezoek bracht aan Gira in Radevormwald, voor een rondleiding door de fabriek. Uit de discussie die we daar hadden over de impact van intelligente gebouwtechniek op het ontwerp, werd duidelijk dat de prestaties die gebouwen moeten leveren, grotendeels bepalend zijn voor de huidige innovaties in de architectuur.

Ambacht

Ook de huidige aandacht voor het ambacht lijkt me in dit verband veelbetekenend. Afgelopen weekeinde zag ik in Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam de tentoonstelling ‘Hand Made. Lang leve het ambacht’. Je laten inspireren door ambacht betekent geen terugkeer naar het verleden. De tentoonstelling riep op te leren van de geschiedenis en je tegelijkertijd te richten op de toekomst.

Hand Made maakt duidelijk dat ambacht en techniek geen activiteiten zijn die elkaar uitsluiten. Ook 3Dprinten en laser snijden vereisen vakmanschap. De clou is dat dankzij deze nieuwe technieken op maat kan worden geproduceerd en dat nichemarkten kunnen opbloeien.

Opwindend

Voor architecten breken opwindende tijden aan, al zullen er veel vooroordelen aan moeten geloven. Zaera-Polo bekijkt het in termen van generaties. Terwijl de vorige generatie van baby boomers (geboren tussen 1945 en 1961) sociale vrijheid inruilde voor de vrijheid van de markt en ‘Utopia’ verkwanselde, zal zijn generatie op deze puinhopen weer een doel dienen terug te vinden.

Actie abonnement de Architect

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels