blog

Wat is transformatie?

Architectuur

Kort geleden werd in Rotterdam de jaarlijkse Architectuurprijs uitgereikt. Elk jaar een terugkerende feestelijk gelegenheid waar de gehele architectuurgemeenschap elkaar treft en de stand van zaken binnen het vakgebied in de stad doorneemt. Een feest dat altijd goed georganiseerd wordt door AIR.

Wat is transformatie?

 

 

 

De Rotterdamse Architectuurprijs was een jaar of vier geleden de opvolger van de Bouwkwaliteitsprijs. Op zich qua benaming een geweldige vooruitgang mede gezien het feit Rotterdam zichzelf al jaren de zelfbenoemde architectuurstad van Nederland noemt, een gegeven dat dermate goed gespind is dat zo ongeveer iedereen er ook echt in gelooft. Al in de de tijd van de Bouwkwaliteitsprijs was het zo dat er met thema’s gewerkt werd. Deze thema’s (woningbouw, utiliteitsbouw en transformatie) worden nog immer gehanteerd. Echter bleek gisteren dat het hanteren van thema’s niet zonder meer een gelukkig systeem is.

Transformatie

Dit jaar was het thema ‘Transformatie’. Ook nu blijkt dat in deze tijden van schaarste de devaluatie van de betekenis van woorden het geval is. Want wat is nu eigenlijk transformatie? Het is zeker het hipste en meest sexy onderwerp in de architectuur om over te praten. Voor mij geldt bij transformatie dat een gebouw wezenlijk van functie veranderd. Een industriële hal wordt kantoor, een school wordt woning en ga zo door. Het gaat zelfs zo ver dat we eigenlijk we niet meer nieuw mogen bouwen maar moeten transformeren. Zelfs de Rijksbouwmeester heeft in al zijn wijsheid gezegd dat we uitgebouwd zijn en ons alleen nog maar bezig moeten houden met transformatie. Een gedachte die, denkende vanuit zijn opdrachtgever het Rijk, begrijpelijk is. Gezien de grote hoeveelheid kantoren die het Rijk leeg achter zich zal laten de komende jaren is transformatie een issue. Maar is de stelling dat we uitgebouwd zijn terecht en als dat zo is moet de Rijksbouwmeester het geloof dat hij predikt dan ook niet zelf belijden?

 Dream House
Dreamhouse, Claus en Kaan Architecten

Inflatie

Maar terug naar de Architectuurprijs Rotterdam en het thema Transformatie. De longlist, samengesteld door de jury, bestond dit jaar uit 25 transformatieprojecten. Maar bij nadere beschouwing kan niet anders dan geconstateerd worden dat transformatie, net als ‘duurzaamheid’ een aan inflatie onderhevig begrip is. Van de 25 genomineerde projecten dit jaar, waren 15 projecten feitelijk geen transformatie-projecten als je de strenge definitie van functieverandering hanteert. Alle projecten zijn uiteraard wel waardige architectuur maar vele waren renovatie, upgrades en gevelvervangingen of eventueel regeneraties. Op zich ook goed en mooi.

Parel in de stad

De winnaar, het ‘Onderwijscentrum Medische faculteit Erasmus’, is een prachtige verborgen parel in de stad. Je moet weten dat het er is anders zie je hem niet. Maar is dat transformatie? Het andere plan van Claus en Kaan Rotterdam, ‘Dreamhouse’, is architectonisch ook een verrijking voor de stad, maar geen transformatie, ‘slechts’ een zeer uitgebreide upgrade. Maar functioneel is er niets nieuws onder de zon. En dit geldt voor nog 13 plannen op de longlist. Voorbeelden van wat transformatie wordt genoemd zijn bijvoorbeeld de uitbreiding van een school met een gymzaal, de renovatie van een woonblok tot een 6-tal woningen en de regeneratie van een oud kantoorgebouw tot kantoorgebouw. Op zich allemaal goede ontwikkelingen, mooie ontwerpen en projecten maar geen transformatie.

Mini Mall
Mini Mall door PEÑA architecture

Op de uiteindelijke shortlist van vier plannen die in aanmerking kwamen voor de Architectuurprijs 2013 stonden drie projecten die geen (werkelijke) transformatie waren Transformaties als die van IMd, Caland Estate en de Mini Mall waren mijns inziens meer terechte kandidaten geweest aangezien dit echt transformaties zijn.

Daarom zou het beter zijn als de Architectuurprijs Rotterdam gewoon een echte architectuurprijs wordt. Dus ongeacht de functie van de projecten. Maar met de nadruk op exemplarisch uitgevoerde projecten die een grote meerwaarde hebben voor de stad. Het feest dat architectuur ook werkelijk is zou hiermee gehonoreerd worden.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels