blog

GROOSheidswaanzin

Architectuur

Kent u het Schieblock? Voor velen is het een begrip en in Rotterdam houdt het de gemoederen in elk geval flink bezig. Dat heeft alles te maken met de (bouw)plannen voor de toekomst. Het Schieblock won woensdagavond de Publieksprijs van de Rotterdam Architectuurprijs 2013. Het publiek koos voor Het Schieblock als een ‘geweldig stedelijk project met Berlijnse allure’ en ‘omdat in deze tijden slopen lang niet altijd de oplossing is.’

GROOSheidswaanzin

Jaren geleden fietste ik er regelmatig langs. Een dooie boel. Tien jaar leegstand met dichtgespijkerde ramen, veel graffiti. Verpaupering op loopafstand van Rotterdam Centraal. Nu is het een omgeving vol bedrijvigheid en levendigheid, die zowel nationaal als internationaal bekendheid geniet als bottom-up stadsontwikkelingsinitiatief. Onderin het Schieblock zit een winkel met de vrolijke naam GROOS. Op de deur staat uitgelegd wat deze naam betekent: ‘1) Apetrots 2) Trots’. De winkel verkoopt producten uit Rotterdam waar je trots op mag zijn. Het Schieblock zelf is zo’n product geworden.

Hoog, hoger, hoogst

Afgelopen maanden ontstond commotie omdat ontwikkelaar LSI plannen wil doorzetten om hoogbouw te gaan realiseren op het Schiekadeblok. Circa 150.000 m2 in een viertal torens, daar waar nu enkele duizenden vierkante meters gevuld zijn. Vermoedelijk gaat het nog wel enkele jaren duren, maar dit is het perspectief voor de lange termijn. Straks moet het Schiekadeblok en daarmee ook het Schieblock meedoen in het stramien van Rotterdam Central District: hoog, hoger, hoogst. En dat geldt dan zowel voor de gebouwen als voor de huur.

Waar is ons geld?

Zit Rotterdam daarop te wachten? De gemeente wel. Die nam in 2009 de grond over voor 52 miljoen euro van LSI die het zelf voor 26 miljoen had weten te bemachtigen. De steunmaatregel van de gemeente was bedoeld om geld vrij te maken voor ontwikkeling van, toen nog, 240.000 m2 vastgoed. De gemeente vond het van belang dat in crisistijd voldoende doorgebouwd zou worden. In ruil daarvoor zou LSI erfpacht gaan betalen. Omdat er niet ontwikkeld is, is dat er tot op heden niet van gekomen. De gemeenteraad wordt steeds zenuwachtiger ‘Waar is ons geld?!’.

Een legitieme vraag, het geld slaapt al vijf jaar, de bouw is er niet beter van geworden en de verkiezingen komen er aan. Nu wil verantwoordelijk wethouder Hamit Karakus nog even duidelijk maken dat het goed komt en dat dit project wel van de grond gaat komen. Dat de Shelltoren tegen over Schieblock nog altijd leeg staat en dat de stad volstaat met lege kantoorruimte, dat is blijkbaar niet relevant. Natuurlijk, het gaat vast lukken om een flink deel van het te ontwikkelen volume te vullen. Ten koste van leegstand elders in de stad. Desnoods gaat de gemeente er zelf in.

Postzegeloptimalisatie

Waar gaat het mis? De gemeente en de ontwikkelaar doen aan postzegeloptimalisatie. Als elke grondeigenaar het bouwvolume op zijn plot kan verveelvoudigen dan zal ook de leegstand navenant toenemen. Toch is dat de dagelijkse realiteit voor veel gemeenten. Veel leegstand hebben en tegelijk graag grond moeten uitgeven om de grondexploitatie nog een beetje rooskleurig te houden. De ene heeft teveel betaald, de ander heeft teveel gekregen voor beloftes die niet meer waargemaakt kunnen worden. Zo’n gat kan je niet dicht rekenen.

Probeer ook niet over de rug van een bloeiend initiatief toch nog iets goed te maken. Dat zal de stad uiteindelijk duur komen te staan. Het initiatief om zeep, gefrustreerde burgers en ondernemers en nog meer lelijke leegstand in de stad. Wethouder en ontwikkelaar, ga om tafel zitten, zie de realiteit onder ogen, los het op en streep het door. Neem je verlies, ga over tot de orde van de dag en begeleidt het Schieblock met gepaste afstand naar grote hoogte; figuurlijk dan.

Flexibele stad

Het Schieblock in zijn huidige vorm heeft niet het eeuwige leven. Hip wordt mainstream en GROOS wordt gewoon. Hoe het ontwikkelperspectief van de Schieblokkade er dan uit moet zien? Ik kies voor het adagium dat spreekt uit het onlangs verschenen boek ‘De flexibele stad’: Ga uit van specifieke lokale mogelijkheden, geef alle stakeholders echte invloed en laat onvoorziene gebeurtenissen het vervolg beïnvloeden. Dat geeft een resultaat waar iedereen echt GROOS op kan zijn.

 

Dit artikel is eerder gepubliceerd in Cobouw, op 19 december 2013.  

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels