blog

Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald

Architectuur

In welk jaar het was, weet ik niet meer. Het moet rond de eeuwwisseling zijn geweest. Een architectenbureau uit Utrecht had me gevraagd een studiereis naar Parijs voor te bereiden. Deelnemers waren betrokken ambtenaren, ontwikkelaars, politici, projectleiders en vakgenoten bij de ontwikkeling van Vinex locatie Leidsche Rijn. In Parijs voegden zich ook twee raadsleden van Groen Links bij het gezelschap. Om iedere schijn van belangenverstrengeling te vermijden kwamen zij met de trein.

Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald

Met stijgende verbazing las ik afgelopen week in landelijke kranten dat de lokale Groen Links afdeling in Utrecht zich tegen de bouw van de bibliotheek en filmhuis op het Smakkelaarsveld in Utrecht heeft gekeerd en op 19 december tegen de bouw van de BIEB++ zal stemmen, zoals het project intussen wordt genoemd. De partij vindt het gebouw te duur en het risico voor de gemeente te groot. Maar is dat laatste ook zo? En waarom in dit stadium?

De bouw van dit complex maakt deel uit van de transformatie van het stationsgebied in Utrecht. Het college stelt een complex van elf verdiepingen voor waarbij op de bovenste zes lagen starterswoningen komen. Daaronder komt een filmhuis met acht zalen, Artplex genoemd, evenals een bibliotheek, een grand café, parkeerplaatsen en een fietsenstalling. Bus en trambaan gaan dwars door het 45 meter hoge gebouw heen.

 Rapp

Het plan voor dit gebouw dateert al van voor de economische crisis. Van een soepel planproces kan bepaald niet worden gesproken. Een rekenfout tijdens de architectenselectie leidde tot veel geharrewar en tijdverlies. Uiteindelijk is in 2009 gekozen voor het gedroomde ontwerp van Rapp + Rapp.

Uur U

Groen Links Utrecht stond volgens eigen zeggen niet afwijzend tegen de komst van de bibliotheek, maar stemde wel in met het proces dat tot de bouw van het complex leidt. Nu het uur U is aangebroken, vindt ze dat de in de bibliotheek verenigde functies er moeten komen, maar niet op deze plek. Een integere, maar niet zo sterke keuze. De kans het centrum tot hoogtepunt van het stedelijke leven te verheffen, wordt zo immers verprutst. Althans voor de komende zeven jaar.

Groen Links neemt bewust een stap terug en onderbouwt deze move met een inschatting van de risico’s die de bouw van de bibliotheek volgens haar met zich meebrengt. Groen Links raadslid Chiel Rottier: “Bij een tegenvallende exploitatie loopt de gemeente Utrecht grote risico’s en dat veertig jaar lang, dat terwijl het Rijk net forse bezuinigingen op bibliotheken heeft aangekondigd.”

Volgens Groen Links kunnen gezien deze risico’s de functies beter worden gerealiseerd in leegstaande gebouwen die elders in de stad zijn te vinden. Dat is echter minder gemakkelijk dan het lijkt. Leegstand wordt immers veroorzaakt óf door een verkeerde locatie, óf door teveel vierkante meters óf doordat het een slecht gebouw is. Het verhaal dat dit duurzamer zou zijn, gaat dan ook niet op.

Concurrentie

Op de achtergrond speelt de plaatselijke, weinig verheffende discussie over het filmaanbod in de stad Utrecht. Het komt erop neer dat een exploitant van de bestaande accommodaties zich verzet tegen de komst van de nieuwkomer. Deze exploitant beweert dat het nieuwe filmhuis de doodsteek wordt voor zijn bioscopen. Dat lijkt sterk overdreven. De concurrentie zal immers de kwaliteit van het aanbod verhogen.

De omslag in de Utrechtse politiek kan niet los worden gezien van de landelijke discussie over icoongebouwen. Deze worden steevast neergezet als megalomaan. Zo keerde de plaatselijke VVD zich tegen de plannen omdat ze gericht zouden zijn op het willen evenaren of overtreffen van vergelijkbare complexen in andere gemeenten. Het punt is echter dat de bibliotheek op het Smakkelaarsveld geen megalomaan gebouw is. Icoongebouwen zijn stedelijk gezien uitzonderingstoestanden. De bibliotheek is een gewoon volume dat een vanzelfsprekend onderdeel van de stad zal zijn.

Smakkelaarsveld 

Hoog Catharijne

Utrecht kampt al jaren met de erfenis van hoog Catharijne. Dit centrumgebied is aangelegd in de jaren zestig en zeventig toen de stad werd opgevat als een knooppunt van verkeerstromen. De recente centrumplannen beogen deze situatie bij te stellen en het stationsgebied aan te sluiten op de stedelijke openbare ruimte. De bibliotheek is een van de sluitstukken van deze operatie. De verkeersruimte wordt getransformeerd naar een openbare ruimte. Het plein wordt bovendien betaald met de opbrengsten uit de verkoop van de woningen.

De plannen op het Smakkelaarsveld zouden dan ook gewoon moeten doorgaan. Het spreekwoord luidt immers niet voor niets: Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels