blog

Verstedelijking en verfijning

Architectuur

Een jaar of tien geleden verhuisde ik naar een flat in de Voorhof van Delft. Op de tiende verdieping richtte ik met Mark en Henk het appartement in waarin ik nog steeds met plezier woon. Het woongebouw was ontworpen door Dirck Apon die in Nederland in de jaren daarvoor meer van dit type woongebouw had neergezet. Apon wekte aan deze flats zoals Porsche aan zijn auto’s. Stapje voor stapje werd de plattegrond verbeterd en de details verder verfijnd.

Verstedelijking en verfijning

Al snel was ik domweg gelukkig, in de Aart van der Leeuwlaan.

Niet lang daarna werd ik uitgenodigd een lezing te houden voor een gezelschap mensen die zich inzetten voor het behoud van moderne architectuur. Ik hield bij die gelegenheid een enthousiast verhaal over mijn flat. Men hoorde dit pleidooi beleefd aan, maar al snel bleek een totaal gebrek aan interesse voor dit fenomeen.

Enkele jaren later verscheen een architectuurgids van Delft. Alle stijlperioden kregen in deze gids de nodige aandacht, behalve die van de jaren zestig. Een pagina vol misprijzen, meer niet.

Weerzin

Deze weerzin voor de flat heeft me altijd hogelijk verbaasd. Zo wordt steevast de anonimiteit als een probleem van deze woonvorm opgevoerd. Ik woonde echter nog geen week in mijn flat en werd toen al uitgenodigd door een tachtigjarige medebewoner die lucht had gekregen van mijn boekenkast. Ook het dicht op elkaar wonen zou een probleem zijn. Flatbewoners weten wel beter. Je buren horen is niet alleen maar negatief. Al die vooroordelen weerleggen, het is wel eens vermoeiend.

 Knikflat Biq De gerenoveerde knikflat in Ommoord Rotterdam. Foto Biq Rotterdam/Stefan Müller

Toch is de afgelopen jaren wel wat veranderd. Zo is er de briljante renovatie van de knikflats die het Rotterdamse bureau Biq enkele jaren geleden in de Rotterdamse wijk Ommoord uitvoerde.

Moerboschflat

In Apeldoorn vernieuwde Hans van Heeswijk de Moerboschflat in Apeldoorn. Met uiterst vaste hand is deze portiekflats een nieuw leven gegeven. De architect liet zien dat daar niet veel voor nodig is. Nieuwe balkonhekken verbeteren al veel. Dankzij een verhoogde entree is het prettiger thuiskomen. Door op de eerste verdieping grondgebonden woningen te maken, wordt de kwaliteit van het maaiveld sterk verbeterd. Ook een nieuwe ordening van de bergingen draagt hieraan bij. Met de plattegronden van deze woningen zelf is niets mis. Ze zijn ontworpen door architect Ernest Groosman, nog zo’n held uit de naoorlogse woningbouw, nu ten onrechte vergeten.

Van de architect die de Moerboschflat renoveerde, is nu het prachtboek ‘Nieuwe kansen voor de galerijflat’ (uitgave NDCC Publishers) verschenen. Dick de Gunst, de architect die bij Van Heeswijk verantwoordelijk is voor het project, vergelijkt de galerijflat van toen met de Apple van nu. Volgens de Gunst is de galerijflat een verbluffende innovatie, met zijn flexibele woningplattegrond, betaalbare huur en leven in harmonie met de natuur. Ze werd op grote schaal geproduceerd en combineert techniek en functionaliteit op uitstekende wijze. De Gunst meent dat het in ieders belang is de galerijflat een nieuwe toekomst te geven.

Het boek documenteert de projecten die van Heeswijk in Apeldoorn en andere steden heeft gemaakt. Het maakt ‘Nieuwe kansen voor de galerijflat’ tot een onmisbaar handboek bij de opgave van de renovatie van de architectuur uit de jaren zestig.

Zeker nu de bouwwereld totaal is veranderd, zoals scheidend Ymere topman Roel Steenbeek vorige in het Parool opmerkte, is dit een kansrijk opgave waarvoor gehele andere processen en mechanismen zullen worden uitgedacht.

Voeten in de stad

In het inleidende essay vat Ruud Brouwers de uitdaging goed samen. “Woongebouwen moeten met hun voeten in de stad komen te staan, slimmer uitgerust tegen warmte en koude, met meer comfort, beter dan ze ooit waren, in technisch, sociaal-maatschappelijk, cultureel en economisch opzicht.”

Het volgende zinnetje is zo sterk dat ik daar de titel van deze blog aan ontleen: “Verstedelijking en verfijning, dat is de uitdaging.” Een mooiere hommage aan de bouwers van de galerijflats is niet denkbaar.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels