blog

Tsja, de architect

Architectuur

Eind vorig jaar werd in Amsterdam de door Alcoa gesponsorde Architect van het Jaarprijs in de categorie Small terecht toegekend aan Zus. Het bureau mag zich volgens de Wet op de Architectentitel echter geen architect noemen. In een bijtend commentaar concludeerde de architect Alex Jager dat door dergelijke initiatieven “de architectentitel langzaam van binnenuit om zeep wordt geholpen”.

Tsja, de architect

 

De positie die architecten innemen in de samenleving, wordt vaak vergeleken met die van advocaten en artsen. Overeenkomst is dat tegen alle drie tegenwoordig minder wordt opgekeken dan in het verleden het geval was. Een advocaat die zijn vak niet goed uitoefent, kan op de vingers worden getikt door de Raad van Toezicht. En als een arts onoordeelkundige operaties uitvoert, wordt hij of zij geschorst door het Medisch Tuchtcollege. Maar een architect die er een janboel van maakt, kan niet tot de orde worden geroepen. In ons land wordt de titel beschermd, niet het beroep.

Het vak van architect ligt onder vuur. Andere partijen in het bouwproces zien hun kans schoon en proberen hun positie ten koste van de architect te verbeteren. Verhalen dat architecten verzwijgen architect te zijn om opdrachten binnen te halen, zijn aan de orde van de dag. Veel duidelijker kan de wankele status van de architect op dit moment niet worden weergegeven.

Aanbesteden

Voor een deel heeft dit te maken met het onvermogen van de branche orde op zaken te stellen. Uit een uitstekend stuk van Wilco Dekker en Carlijne Vos, afgelopen zaterdag in de Volkskrant, wordt duidelijk, dat slecht aanbesteden, dat wil zeggen aanbesteden alleen op de laagste prijs, een hele branche kapot kan maken. Door de eisen op te voeren en lagere prijzen te vragen, gaan partijen steeds lager bieden, tot onder kostprijs, om het werk maar binnen te halen.

FyraDe Fyra, het voorbeeld van een aanbesteding die op een mislukking is uitgelopen.

In theorie gaat dit met de nieuwe Aanbestedingswet die op 1 april van kracht wordt, tot het verleden behoren. Critici wijzen er echter op, dat de verbeteringen in de nieuwe wet onvoldoende zijn. Sociaal en duurzaam aanbesteden mag, maar het hoeft niet. Selecteren op de laagste prijs behoort nog steeds tot de mogelijkheden.

Uitholling

Voor een ander deel heeft de uitholling van het vak te maken met de opstelling van architecten zelf. Al jaren verkondigen veel partijen, zoals managementbureaus, aannemers en ontwikkelaars, dat ze (delen van) de rol van architect kunnen overnemen. Architecten hadden het in die tijd waarschijnlijk te druk om zich daar veel zorgen over te maken. Maar waarom zouden architecten nu nog, zoals de voorzitter van de BNA onlangs zei, moeten accepteren dat ze een kleinere rol krijgen?

Na de hoogtijdagen, is nu duidelijk een periode van eb in de Nederlandse architectuur aangebroken. Toch signaleer ik een onderstroom van architecten die niet afwachten en zelf het initiatief nemen, die werken aan de opgaven van vandaag en morgen en die deze bovendien weten te verbreden tot tal van sociaal-economische en culturele vraagstellingen.

 AlmereJacqueline Tellinga is een van de deelnemers aan ‘Nederland wordt anders’. Zij is betrokken bij het project ‘Ik bouw mijn huis in Almere’

Nederland wordt anders

Afgelopen maand is door Rijksbouwmeester Frits van Dongen het startschot gegeven voor de webbased community ‘Nederland wordt anders’ (Nwa), waarin een groot aantal jonge en minder jonge ontwerpers zijn verenigd. Doel van deze community is de vele initiatieven die overal in Nederland opkomen en die niet passen binnen de bestaande institutionele kaders, tot een brede, hechte beweging samen te voegen. Nwa wil de vernieuwers van het vak een podium bieden en met elkaar in contact brengen.

Wat kenmerkt deze vernieuwers? Volgens Saskia Boer, een van de leden van de programmaraad, zijn het mensen die niet alleen roepen dat alles anders moet, maar die ook daadwerkelijk op zoek gaan naar nieuwe praktijken. Ze starten initiatieven, ze testen hypothesen, ze gaan samenwerkingen aan en ze zijn proactief op zoek naar nieuwe opdrachten. Daarnaast betrekken ze andere disciplines bij hun werk of laten ze zich omgekeerd via andere disciplines in met spannende opgaven.

Door deze krachten en energie te bundelen, is een podium gecreëerd dat inspiratie kan bieden voor de branche, maar dat haar ook dat zetje in de rug kan geven dat ze juist nu hard nodig heeft.

Reactie

Syb van Breda maandag 4 februari 2013 17:53

Goede blog, tsja de Architect, over een geweldig initiatief van de rijksbouwmeester. Ik voel me zeer aangesproken door deze zinsnede: “Mensen die niet alleen roepen dat alles anders moet, maar die ook daadwerkelijk op zoek gaan naar nieuwe praktijken. Ze starten initiatieven, ze testen hypothesen, ze gaan samenwerkingen aan en ze zijn proactief op zoek naar nieuwe opdrachten. Daarnaast betrekken ze andere disciplines bij hun werk of laten ze zich omgekeerd via andere disciplines in met spannende opgaven”

“Zo ben ik in Leiden al een jaar bezig met een lobby om de infrastructuur tussen centrum en A4 aan te pakken. De gemeente komt hier al jaren niet uit, ik ben begonnen met een schets, dat werd een model, vervolgens een rapport en nu zelfs een website. Het project heet Route 071. Dit initiatief is inmiddels “uit de hand gelopen”, ik ben het aan het promoten bij gemeenteraden, B W’s en provinciebestuur, ondernemersverenigingen en inspraakavonden. Waar het heen gaat weet ik nog niet, niemand betaalt me en toch gaat het maar door. Typisch een opgave voor Nederlandwordtanders.nl? Misschien vind jij het ook interessant, je kunt het plan hier vinden: http://www.route071.nl

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels