blog

Is Darwin wel duurzaam?

Architectuur

Gefascineerd las ik onlangs in de Volkskrant-online dat we door een te trage evolutie van onze psyche, ons helemaal niet duurzamer kunnen en willen gedragen. We weten allemaal dat we een gedragsverandering moeten doormaken om duurzamer te worden, maar volgens evolutionair psycholoog en hoogleraar Mark van Vugt zit het streven naar duurzaamheid simpelweg niet in de menselijke natuur.

Is Darwin wel duurzaam?

Het betoog van Van Vugt begint met de constatering dat het beeld van een natuurlievend oermens volstrekt onjuist is. Overal waar de Homo Sapiens kwam, werd natuur als voedsel en gebruiksvoorwerp gezien. De natuur werd geplunderd en de flora en fauna nam in grote getale af.

Evolutie

Deze levensstijl als jager-verzamelaar zag er dus als volgt uit: men kwam, vrat alles op en ging weer verder. Een soort veni vidi vici op de natuur. Maar dat zat juist in onze natuur.

Dhr. van Vugt stelt dat we ook nu nog steeds een ‘Stenen Tijdperk’-brein hebben. Hij omschrijft vier menselijke trekjes die hierdoor de duurzame gedragveranderingen in de weg staan:
1. Mensen waarderen het heden meer dan de toekomst. We zijn namelijk nog niet gewend om om te gaan met langdurige mondiale milieuproblemen als we ze niet kunnen zien, horen, ruiken, of voelen.
2. Mensen bekommeren zich meer om het lot van zichzelf en hun relevante anderen dan om de mensheid in het algemeen.
3. Mensen zijn statusgericht.
4. We kopiëren het gedrag van de mensen om ons heen.

Dat is natuurlijk even schrikken. Doe ik mijn best om duurzaam te ontwerpen en te bouwen, heeft dat helemaal geen zin. Al jaren staat er op onze website “De evolutie de ultieme architect”. En: “Darwin als architect!” Nu blijkt de geëvalueerde mens volgens Darwin dus eigenlijk helemaal niet duurzaam te zijn. Of wel? We gaan er eens over na denken:

1. Mensen waarderen het heden meer dan de toekomst

Voor onze voorouders was de toekomst onzeker en wist men niet of er een volgend jaar of zelfs een volgende maand zou zijn. Het was dus meer een wereld van pakken wat je pakken kan, want een zonsverduistering was de toorn van moeder natuur.

Volgens mij verandert dat kortetermijndenken als de vooruitzichten beter worden. De jager-verzamelaar die als nomade leefde werd een boer: het eten blijft in de buurt, dus kan ik de tijdelijke leemhut verruilen voor een vaste woning. Door dit vertrouwen in de toekomst en de mogelijkheden in je leefomgeving, investeer je meer in toekomstige aspecten. Waarom groeit dat niet door? Je ziet dat mensen nu investeren in isolatie, dure zonnepanelen, zelfs hele windmolenparken. De groeiende investeringen in duurzaamheid en lange termijn denken, zie ik allen maar groeien, Denk aan C2C en bv Turntoo.

Blog Daan Bruggink

2. Mensen bekommeren zich meer om het lot van zichzelf en hun naasten dan om de mensheid in het algemeen.

Dit heet de ‘tragedie van de meent’ (tragedy of the commons). Het komt er op neer dat wanneer individuen gebruikmaken van een publiek goed (zoals de natuur), maar zij niet de volledige rekening krijgen gepresenteerd, het hun eigenlijk ook niet kan schelen. 

Dit is waar, wanneer dit publiek goed niet als persoonlijk wordt ervaren. In het Stenen Tijdperk bestond een gemeenschap uit een familie, dat werd een dorpje, vervolgens een stad met een muur eromheen, toen een landje, inmiddels hebben we het over werelddelen en door internet zijn we in 7 stappen aan iedereen op deze aarde gelinkd. We reizen, we volgen de gevolgen van de klimaatveranderingen op TV, in de krant, op internet. We zijn steeds meer gaan meevoelen met andere mensen. Denk aan de grote hulp acties voor de Tsunami, Serious Request en alle andere goede doelen zoals Het Rode Kruis. Worden we als individuen daardoor eigenlijk niet steeds meer geconfronteerd met de rekening.

3. Mensen zijn status gericht

We zijn voortdurend bezig om onze status en rijkdom te verhogen ten opzichte van die van anderen en die zijn daar natuurlijk ook mee bezig. Absoluut, maar is dat een probleem? Ik kijk naar de Tesla Model S, ‘toonaangevende elektrische voertuigen’. Volgens mij een redelijk statussymbool!

 

Ook een groen gebouw wordt steeds meer een statussymbool. Bedrijven en overheden willen steeds vaker gelinkd worden met hoge Breeam scores, van TNT post tot de gemeente Brummen. Brummen

Ook status is natuurlijk het halen van de hoogste Breeam score. Dit jaar was dat Five Pancras Square in London: 93 % score. Nog wat punten voor schoonheid en we zijn er!

Pancras Square

4. Over de laatste hoeven we het niet over te hebben, want als we een trend zien in nummer 1, 2 en 3, dan zal dit gedrag alleen nog maar heel veel sneller gekopieerd worden. Zoals dhr. van Vugt het omschrijft: als onze buren het licht aan laten wanneer ze het huis verlaten, zijn wij als buren geneigd dat ook te doen. Dus als je buren zonnepanelen nemen, zal jij geneigd zijn om dat ook te doen. Let maar eens op hoe de zonnepanelen in sommige wijken steeds verder oprukken over de daken. (En dit weten marketeers maar al te goed).

Nou, het lijkt gelukkig mee te vallen. Gelukkig maar, want anders had ik toch een andere baan moeten zoeken. Eigenlijk moet ik alleen maar meer mijn best doen, om de grote lange termijn voordelen van duurzame architectuur te laten zien voor de wereld. Nog meer om er een status symbool van te maken en dan gaat iedereen dat kopiëren!!

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels