blog

Alleen maar verliezers in Den Haag

Architectuur

In 2009 werd met veel feestgedruis de Caja Mágica in Madrid ingehuldigd. Het gebouw meet 100.000 vierkante meter, bevat drie sportzalen met een capaciteit van 12.000, 3.500 en 2.500 toeschouwers en tal van andere banen. Belangrijkste attractie van het complex zijn de twee uitschuifbare daken die het onmiskenbaar een eigen signatuur geven. Het gebouw kostte 294 miljoen euro, het dubbele van waarmee het enkele jaren eerder door de gemeenteraad was geloodst.

Alleen maar verliezers in Den Haag

Nu vier jaar later staat dit prominente gebouw zo goed als leeg. Het gebouw, een ontwerp van sterarchitect Dominique Perrault, speelde een prominente rol in de mislukte kandidatuur van Madrid voor de Olympische Spelen van 2012 en 2016. Basketbalclub Real Madrid zou hier vijf seizoenen spelen, maar vertrok om financiële redenen al na één seizoen. In 2012 werd er een internationaal tennistoernooi afgewerkt. Het enige wat op dit moment in deze hal plaats vindt, is tennisles voor kinderen.

 Tenniscentrum Madrid - Den Haag _ Spuiforum

Caja Magica in Madrid door Perrault. Fotograaf Georges Fessy

Molensteen

Veel steden beschikken over dit soort gebouwen. Ze zijn aangelegd in een tijd toen de bomen nog ver de hemel in groeiden en ze waren gedrenkt in de verwachting dat het project een injectie zou zijn voor de stad in termen van werkgelegenheid en bezoekersaantallen. In alle gevallen kwam dit niet uit en de exploitatie van de leegstaande gebouwen is een molensteen om de hals van dergelijke steden. Ze hebben bovendien een grootte die niet in verhouding staat tot de stad waarin ze zijn gebouwd.

Gek genoeg weerhoudt deze kennis zelfs nu steden niet om dergelijke projecten aan te vatten. Zo besloot de gemeenteraad van Den Haag afgelopen week tegen beter weten in door te gaan met het Spuiforum. Met de voorgenomen bouw van dit cultuurpaleis hoopte de stad Den Haag aangewezen te worden tot Culturele hoofdstad 2018. Deze kandidatuur sneuvelde in een pril stadium, maar afgelopen donderdag stemde de gemeenteraad desondanks in met de realisatie.

Wishful thinking

In de beslissende raadsvergadering betoogde raadslid (en voorstander) Jos de Jong van de PvdA, dat “de impuls voor de Haagse economie en de werkgelegenheid groot kan zijn”. Ook zei hij dat “de bouw sowieso een stevige bijdrage zal leveren aan de werkgelegenheid.” Helaas zal dit niet het geval zijn. Ook in andere steden is geen geval bekend waarbij dit soort effecten optreden. Het blijft verbazing wekken dat ondanks dit gegeven, een dergelijk soort retoriek zo’n hardnekkig bestaan kent. Het is wishful thinking, maar het treedt bijna nooit op.

Koolhaas Den Haag Spuiforum 

Koolhaas

Vooralsnog staat Den Haag door dit besluit met lege handen. Zoals raadslid De Jong afgelopen donderdag zelf al erkende, is het Haagse college van BW er niet in geslaagd de bevolking te overtuigen van de noodzaak van dit plan. Daarnaast verspeelt de stad met dit bouwplan op ronduit onbenullige wijze het Danstheater van Rem Koolhaas. En volgens tegenstanders zal de bouw beslist meer kosten dan de 181 miljoen waarvoor het college nu de cultuurtempel wil bouwen.

De twijfel of het gebouw, een stapeling van zalen, gemakkelijk te exploiteren zal zijn, is niet weggenomen. De zalen hebben een zware vloerbelasting en deze stapeling zal het uiterste vergen van de constructieadviseurs. De vraag is of deze innovatieruimte er is. Ook inzake akoestiek en verticaal transport zijn kostbare maatregelen nodig. De vraag is voorts in hoeverre de stapeling de zo vurig gewenste samenwerking tussen de vier instellingen zal bevorderen.

Renovatie

Meest opmerkelijk wellicht is, dat de gemeente het alternatief van hergebruik en transformatie van de bestaande gebouwen geen serieuze kans heeft gegeven. Dit door de werkgroep Dooievaar bepleite alternatief liet het college cynisch genoeg uitwerken door dezelfde architect die de nieuwbouw had ontworpen. Niet geheel ten onrechte verleende schrijver Christiaan Weijts dit het predikaat “hogere wc-eend-kunde”.

Dit proces kent alleen maar verliezers. Grootste verliezer wellicht is architect NRA die speelbal is geworden in een weinig fris politiek spel. Het enige wat je hem kan verwijten, dat hij zich hiervoor heeft laten lenen, door de schertsopdracht voor een met hun eigen plan concurrerende plan te accepteren. Het zal de nodige inspanning vergen de hiermee opgelopen reputatieschade te repareren.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels