blog

Nog een paar nachtjes voor het AFFR

Architectuur

Nog iets meer dan een week. Dan gaat ons zevende Architectuur Film Festival Rotterdam van start, van 10 tot en met 13 oktober in LantarenVenster op de Wilhelminapier in Rotterdam. Weer groter dan de vorige editie, met meer films, een uitgebreider nevenprogramma en met een spectaculaire openingslocatie: de Fenixloodsen op Katendrecht.

Nog een paar nachtjes voor het AFFR

 

Een paar maanden geleden bezochten we deze immense loodsen aan het eind van de dag bij een wonderschone zonsondergang. Terwijl we binnen de mogelijkheden van de hal bespraken voor het openingsfeest schoof een van de medewerkers een toegangsdeur open.

Over het water van de Rijnhaven zagen we de torens van de Wilhelminapier, de vette Koolhaas wat opdringerig achter de slanke Siza. De slappe Foster achter Mecanoo’s “ik ben bang voor hoogbouw” torentje. Aangelicht door de ondergaande zon vormden ze het ideale decor voor de dramatische slotsscene van een liefdesgeschiedenis. Twee mensen in silhouet op een bankje ervoor gefilmd in zwart wit: Woody Allens’ Manhattan.

Stad in scenes

Na meer dan 300 films die ik in de voorselectie het afgelopen jaar heb bekeken kan ik de stad bijna niet anders meer zien dan in scenes. Elke editie van het AFFR zijn we van start gegaan op een bijzondere locatie. Plekken waar de stad in beweging was, op de Lloydpier in 2009, in het Hofpleintheater bij de nieuwe Hofbogen in 2011 en nu dus op Katendrecht waar rond het Deliplein, naast de Fenixloodsen al voorzichtig een nieuw uitgaanscentrumpje zichtbaar wordt.

De verbindingsbrug vanaf de Wilhelminapier levert nu al een geweldige bijdrage aan de ontwikkeling van Katendrecht of misschien is het wel andersom: de Wilhelminapier wordt eindelijk een beetje bewoonbaar dank zij de shortcut met de bedrijvigheid op Katendrecht. Het is, van onze Festival lokatie Lantaren-Venster over de brug nog geen 5 minuten lopen naar de Fenixloodsen aan de overkant.

Time Machine

Het thema van het AFFR is Time Machine. Door de economische crisis is vooral in de bouw het raderwerk zo goed als tot stilstand gekomen en dat heeft er voor gezorgd dat de omloopsnelheid van de bestaande bouwvoorraad een stuk kleiner is geworden.De beslissing om gebouwen die niet meer renderen af te breken en te vervangen door nieuwbouw nu veel minder snel genomen. Een van de gevolgen hiervan is dat gebouwen die hun functie hebben verloren leeg staan in plaats van dat de sloophamer zijn werk doet. Je kan dat zien als een stap terug, maar je zou die nieuwe traagheid ook als een verworvenheid kunnen beschouwen.

Twijfel over toekomst

We leven in een spannende periode waarin we tijd, of het tijdsgewricht heel bewust meemaken. Niemand durft een voorspelling te doen over de toekomst. Hoe kunnen we ons laten inspireren door die tijdmachines, die gebouwen die in een andere tijd zo beloftevol en noodzakelijk leken.
Deze Time Machine blijkt ook een aansprekende bron voor filmmakers te zijn gezien het grote aanbod van films over het onaffe, de stagnatie en de twijfels over de toekomst. Het is, zoals steeds, het drama van het menselijk tekort dat de filmers aanspreekt.

Ruïne en wederopstanding

Kijk naar films als ‘Unfinished Italy’ een prachtig gefilmde reis vol humor langs de nooit afgebouwde bouwwerken in Italië. Waarom wordt er in Italië zo veel niet afgebouwd vraagt filmmaker Benoit Felici zich af. Zijn reis voert hem langs de meest krankzinnige ruïnes van onvermogen.

Een ander voorbeeld is de film ‘Kleiburg, de laatste Bijlmerflat’. Bijna was deze flat ook vervallen tot een ruïne, maar door creatief denken is er nu sprake van een wederopstanding. Nieuwe bewoners gaan als klussers aan de slag en blazen weer leven in de vermoeide betonkolos. De fraai gefilmde documentaire is een fascinerend verslag over de geschiedenis van de Bijlmermeer.

Zoektocht naar paradijs

Of neem ‘Unfinished Spaces’ het aangrijpende verhaal van de bouw van wat een van de mooiste kunstopleidingen ter wereld had moeten worden. Een idee van Fidel Castro net na de Cubaanse revolutie dat een dramatische ontknoping kreeg. Door het tonen van de menselijke veerkracht en improvisatievermogen om altijd weer op zoek te gaan naar een paradijs, zijn deze films noodzakelijke kost voor architecten en stedenbouwers.

Tegencultuur

Nog meer aanbevelingen voor films? Met de vele wereld- en Europese premières is het moeilijk kiezen. ‘Drop City’ over de tegencultuur in de zestiger jaren in de Verenigde Staten die Buckminster Fuller omarmde, ‘The man who prints Houses’ over een tragische Italiaanse held die de nieuwe techniek ziet als de nieuwe Heilige Graal, ‘The Human Scale’ de filmische bijbel van Jan Gehl waarin zijn theorieën fantastisch in beeld worden gebracht en dan zijn er nog vele nieuwe documentaires over aansprekende architecten als Souto de Mouro, Sert en Eames.

Tent uit

Maar eerst doen we de openingsavond met de wereldpremière van The Competition. Op klassieke wijze vechten sterarchitecten elkaar de tent uit om de opdracht van het nieuwe museum van Andorra te verwerven. The usual suspects als Foster, Zaha Hadid, Jean Nouvel, Frank Gehry en Dominique Perrault zorgen voor een feest van herkenning en voor heel veel leedvermaak. Voer voor architecten, maar ook voor ijdele opdrachtgevers die zich bij het zien van de onthutsende beelden, waar de filmmaker vier jaar aan werkte, nog wel eens achter de oren zullen krabben.

Terug naar de toekomst

Een betere Tijdmachine dan de Fenixloods is er niet. Wie erin rondloopt wordt binnen enkele tellen gelanceerd van de rauwe, stampende havenactiviteiten uit de eerste helft van de vorige eeuw, naar de nieuwe consumerende stad van nu. Daar heb je de opgevoerde DeLorean uit de film ‘Back to the Future’ niet bij nodig.

Hoewel?

Daar hebben we nog wel een verrassing voor in petto bij de openingsavond op 10 oktober.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels