blog

Filmers als doorgedraaide stedebouwers

Architectuur

We waren nog even bang dat hij het niet zou halen vanwege zijn drukke agenda, maar nu heeft hij echt definitief toegezegd: James Sanders, de auteur van Celluloid Skyline, het fascinerende boek over New York in de film, komt naar het Architectuur Film Festival Rotterdam! Op zaterdag 12 oktober om 15.30 zal hij een lezing geven over hoe de film de wolkenkrabbers van New York in de twintigste eeuw een mythische dimensie heeft gegeven.

Filmers als doorgedraaide stedebouwers

 

Nog leuker wordt het als hij aanstaande zaterdag om 21.30 uur tijdens mijn Late Night Talkshow in debat gaat met de Nederlandse filmer Eddy Terstall. Voor Terstall is zijn woonplaats Amsterdam, en dan vooral de Jordaan, in zijn films net zo onmisbaar als New York dat is voor de honderden filmers die Sanders in zijn boek opvoert. De echte stad en de gefilmde stad, het is en blijft een fascinerend gegeven.

 celluloid skyline _ Jord den Hollander

Iedereen kent het gevoel voor het eerst in een stad te arriveren en ervan overtuigd te zijn er al eerder te zijn geweest. Die stoplichten, dat gebouw, die taxi’s, waar ken ik dat toch van. Ze vormen een cinematografische déjà vu. Toen ik voor het eerst in New York aankwam en op 42nd street vanuit de bloedhete en verstikkende krochten van de subway met de roltrap omhoog steeg naar het stampvolle maaiveld onder wat toen nog het Pan-Am Building heette (nu het MetLife Building), wist ik precies waar ik was. Om de hoek lag het barretje uit de speelfilm Anny Hall waar Woody Allen een zinderend gesprek heeft met een andere neuroot Diane Keaton. Ik liep er meteen naar toe.

Maar daar had ik me, nog niet zo thuis in de wetmatigheden van de film, behoorlijk in vergist. De film had in zijn montage de hele plattegrond van de stad overhoop gegooid. Vanaf 42nd street slaat Allen in de film de hoek om en in het volgende shot staat hij meteen aan de overkant van East River, in het stadsdeel Brooklyn. De stad is in de film een verzameling losse elementen die naar willekeur steeds opnieuw kunnen worden gerangschikt. Filmers als doorgedraaide stedebouwers, dat levert ongetwijfeld boeiende verhalen op en van deze kent James Sanders er duizenden.

Empire State Building - Jord den Hollander 

Als apotheose tijdens het AFFR volgt op zondag de klassieker Skyscraper Souls. Het net opgeleverde Empire State Building en de om zich heen razende economische Crisis, the Great Depression, vormen het gegeven van deze succesvolle film uit 1932. De wolkenkrabber in de film staat model voor de geperverteerde macht van de beleggers, de vastgoedmagnaten en de bankiers. Hoe actueel wil je het hebben, De Prooi avant la lettre! Daarnaast is het een van de laatste films die in de Verenigde Staten is gemaakt voordat de strenge filmkeuring er kwam. “Sex, sex en nog eens sex”, meldde de recencent van de New York Times in 1933. Het zal aardig zijn om te zien of we daar tachtig jaar later ook nog zo over denken. De architectuur die in de film wordt getoond, is in ieder geval nog steeds opwindend.

16 acres Jord den Hollander 

Hoogbouw loopt als een onvermijdelijke rode draad door ons festival heen. Het is en blijft een spectaculair en filmisch uiterst aantrekkelijk gegeven. Kijk naar “16 Acres” (2012) van regisseur Richard Hankin, een schrijnende documentaire over de beladen bouwput van de WTC torens in New York. Vanaf het begin zit dit project vol controverses, vertragingen en politiek gekonkel. De verbouwing van het Rijksmuseum is er een eitje bij. De film is een huiveringwekkende thriller waarin de belangrijkste betrokkenen elkaar voortdurend proberen te fileren.

 

Dan tip ik nog “Caos en la Ciudad” (2012) van regisseur Enrique Perez. Om speculatieve redenen die niemand kan doorgronden verandert Panama-Stad in een krankzinnige spookstad vol honderden meters hoge woontorens die zo goed als leeg staan. Het vormt een aangrijpend relaas over de zotheid van de vooruitgang.

Iedereen kent de prachtige foto uit de dertiger jaren waarop een groep bouwvakkers, zittend op een stalen balk hoog boven Manhattan, rustig een broodje eet. In het aandoenlijke “Men at Lunch” (2012) gaat de Ierse regisseur Sean O’ Cualain op zoek naar de identiteit van die mannen. Hij onthult het werkelijke verhaal van de arme Europese arbeiders die op duizelingwekkende hoogtes bouwden aan de wereldstad New York. Tijdens het AFFR krijgen bezoekers de mogelijkheid om zelf op die balk plaats te nemen voor een eigen foto van “Men at Lunch”.

Men at lunch 

En voor wie echt geen last van hoogtevrees heeft, kan ik de wereldpremière van “Reaching for the Sky” van filmmakers Bert Oosterveld en Peter Frankenest van harte aanbevelen. Deze documentaire gaat over de bouw van de hoogste televisietoren ter wereld van 610 meter van de Nederlanders Mark Hemel en Barbara Kuit. Terwijl de toren naar angstwekkende hoogtes groeit, raken de Nederlandse ontwerpers steeds meer onder invloed van de Chinese manier van projecten uitvoeren. Het zweet staat me nu al in de handen.

televisietoren jord den hollander 

Voor het zover is, ga ik eerst de al meer dan uitverkochte openingsavond doen (voor het feest in de Fenixloods zijn nog kaartjes!) en daarna zet ik de schouders onder de meer dan honderd films, dagelijkse talkshows, debatten,presentaties,excursies en exposities die het Filmfestival rijk is!

Bouwvakkers / Jord den Hollander

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels