blog

Actieagenda borgt rol ontwerp

Architectuur

Het meest opmerkelijke moment tijdens het NAi-debat was de interventie van Henk Ovink. Volgens hem is de Actieagenda geen architectuurnota, maar vertegenwoordigt ze een bescheiden ambitie het ontwerp te borgen in allerlei ruimtelijke processen. Hij liet er, als architect van deze agenda, geen twijfel over bestaan dat in de huidige politieke werkelijkheid dit de enige manier is om te voorkomen dat ook het ontwerp zal worden wegbezuinigd.

Actieagenda borgt rol ontwerp

Gisteren versloeg ik via Twitter het debat in het NAi, dat tot een klein twitterdebat leidde (te vinden onder de #architectuurnota). In het kader van mijn drieluik over de architectuurnota, zet ik alvast een aantal zaken dat me gisteren opviel op een rij.

Ontwerpen en opdrachtgeverschap

De architectuurnota is via benamingen als architectuurprogramma geëvolueerd (gedevalueerd?) tot een actieagenda. Ze is te beschouwen als uitvloeisel van de neoliberale agenda die het door het vorige kabinet voor Nederland is opgesteld. De nadruk op ontwerp en theorie en publiek opdrachtgeverschap zijn de grote belofte van deze agenda, niet meer en niet minder.

Herbestemming van Nederland

De Rijksbouwmeester omarmt de nieuwe actieagenda als een beleid voor de herbestemming van Nederland. Volgens hem biedt ze een samenhangend verhaal waar alle betrokkenen de schouders onder moeten zetten. Ook architecten zouden daar invloed kunnen verwerven. Anders dan bij de voorgaande edities, schreef de Rijksbouwmeester deze keer voor het eerst niet zelf mee aan de nota.

Duurzaamheid

Piet Vollaard van Archined hield een kritische inleiding, met als belangrijkste conclusie: de economie is het leidende thema in de nota. Voor zover architectuur en cultuur ter sprake komen, is dat te beschouwen als ‘lip service’. Vollaard vroeg zich af waarom de sector lijdzaam toezag hoe dit gebeurde en deed twee aanbevelingen. “Koester ondanks alle ambities de unieke betekenis van de architectuur” en “Maak architectuur onderdeel van een groene en duurzame politiek”.
Met Vollaards bijdrage werd weinig gedaan. Volgens Henk Ovink is de actieagenda nu eenmaal een reflectie van de politieke realiteit. “Duurzaamheid is alleen het gelijk van Piet Vollaard”.

Goed opdrachtgeverschap

Een van de weinige architecten die deelnam aan het debat was Oliver Thill. Hij stelde dat als de overheid geen visie heeft op duurzaamheid, ze dan ook niet moet pretenderen een excellente opdrachtgever te zijn. Volgens hem is in Nederland van goed opdrachtgeverschap dan ook geen sprake en biedt de Actieagenda geen handvatten dit te verbeteren. Deze opvatting werd bestreden, zijn constatering dat door het huidige beleid de architect aan de leiband van de belegger en de aannemer loopt niet. Op dit punt is duidelijk meer onderzoek nodig.

Architectuur oorzaak crisis?

Wouter Vanstiphout, die in Delft de leerstoel Overheid en ontwerp (voorheen politiek en ontwerp) bekleedt, toonde zich geen voorstander van de autonomie van het ontwerp. Volgens hem creëerde 20 jaar architectuurbeleid een overmatige honger naar architectuur. Iedere gemeente zou een onder architectuur gebouwd icoon willen hebben. Zo kwam hij tot de licht absurde uitspraak dat architectuur zou hebben bijgedragen aan de oorzaken van de crisis. Wat Thill tot de verzuchting bracht waarom een stad of dorp niet trots zou mogen zijn op een mooi en doelmatig stadhuis.

Monumenten van deze tijd

Knap was ten slotte de manier waarop Karin Laglas, ondanks de voortdurend interrumperende voorzitter, zich niet van de wijs liet brengen en toch haar punten wist te maken. De nota brengt een mooi palet aan opgaven, aldus de decaan van de faculteit Bouwkunde van de TU/d, maar de samenhang ontbreekt en bovendien zou je ze multifunctioneler moeten definiëren. Ook riep ze de aanwezigen op zich niet blind te staren op de opgave van herbestemming. Deze zet de komende jaren de toon, maar je moet niet nalaten monumenten van deze tijd te maken.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels