blog

Architecten, roddels, en het goede leven

Architectuur

“To really appreciate architecture, you may even need to commit a murder,” dichtte de Zwitserse architect Bernard Tschumi enkele decennia geleden. Zijn voorspelling komt uit, echter geheel anders dan destijds bedoeld. Architecten zijn opvallend vaak betrokken bij duistere zaken. Dat staat niet op zichzelf. De zoektocht naar ruimtes voor een betekenisvol leven is langzaam verdrongen door het bouwen tegen iedere prijs. Wordt het niet tijd hier tegen in het geweer te komen?

Architecten, roddels, en het goede leven

Afgelopen donderdag begon het proces tegen Gu Kailai, de echtgenote van Bo Xilai, de gevallen partijbaas van de Chinese miljoenenstad Chongqing. Het proces ging achter gesloten deuren van start in Hefei, een stad in het oosten van China, en nam slechts een dag in beslag. De Volkskrant berichtte erover in zijn editie van 10 augustus 2012. Gu werd berecht voor de moord op de Britse zakenman Neil Heywood. Zij zou hem in november met de hulp van een bediende vanwege een zakelijk conflict hebben vergiftigd. Westerse waarnemers vermoeden dat het proces ook bedoeld is om af te rekenen met haar echtgenoot Bo.

 Chongging
De Chinese miljoenenstad Chongqing

Afgelopen juni werd in Cambodja op verzoek van China de Franse architect Patrick Devillers aangehouden, op verdenking van betrokkenheid bij deze affaire. Nog geen maand later vloog Devillers uit vrije wil naar China om te getuigen in het proces tegen Gu. Devillers had plannen gemaakt voor de noordoostelijke staf Dalian toen Gu’ s echtgenoot Bo daar burgermeester was. Volgens de Amerikaanse krant The New York Times hadden Devillers en Gu echter ook een verhouding.

Enkele jaren geleden werd in Nederland de Amerikaanse architect Rene Steevensz aangehouden, op grond van zijn betrokkenheid bij de vastgoedfraude. Steevensz zou in opdracht van Bouwfonds directeur Jan van Vlijmen en diens adviseur Nico Vijsma gedurende een periode van tien jaar miljoenen hebben weggesluisd via nep BV’s en nepfacturen. Toen hij werd aangehouden, verklaarde Steevensz, dat hij “een goed lopend architectenbureau wilde opzetten. Vijsma en Van Vlijmen gaven mij de indruk dat er meer en grotere projecten voor ons in het verschiet lagen” Als “tegenprestatie” diende de architect mee te werken aan de doorsluisconstructies.

In de Berliner Tageszeitung schreef de jonge Duitse architect Jörn Köppler onlangs een flippica tegen de geringe betrokkenheid van moderne architecten. Hoe is het mogelijk, vroeg Köppler zich af, dat het grootste deel van de architecten totaal onverschillig staat tegenover de financiële malheur en klimaatverandering van deze tijd. Het leidt tot zogenoemde signature buildings of tot inhoudsloze gevelarchitectuur. In beide gevallen wordt voorbijgegaan aan die inhoudelijke vragen die de conceptualiteit of de performance van de gebouwde omgeving te boven gaat. Men beperkt zich tot de bestaande verhoudingen.

 MVRDV Seoul
MVRDV – The Cloud in Seoul

Als voorbeelden hiervan kritiseert Köppler de gebouwen van het in Rotterdam gevestigde architectenbureau MVRDV. In 1998 ontwierp dit bureau in het kader van de verdichting van de Spaanse badplaats Benidorm kantoor- en appartementen gebouwen in de vorm van een Christusbeeld. Ook met het ontwerp voor een zakencentrum in Seoul dat als twee druppels water leek op de exploderende torens van 9/11 (een gelijkenis die door MVRDV overigens is ontkend), bekent dit bureau zich wederom totaal tot de “Skandal¬ und Aufmerksamkeitsökonomie”, aldus Köppler.

Köppler meent dat een dergelijk bouwen tegen iedere prijs de broodnodige reflectie over wat het goede leven is en welke ruimtes hiervoor nodig zijn, in de weg zit. Volgens hem zouden we de wijze waarop de hedendaagse architectuur is verankerd in een door en door economische, maatschappelijke ordening ter discussie moeten stellen. De zich modern noemende architecten zijn volgens hem om deze reden totaal niet interessant meer. Hij noemt ze nog net geen “ oude zakken”. Veel interessanter is volgens hem de vraag hoe de architectuur het beeld van een wonderlijk, richtinggevend leven weer tot een van haar principes kan maken.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels