blog

Scholen aan verbetering toe

Architectuur

Van de tien scholen die in Nederland bestaan, deugen er acht niet, zei voormalig Rijksbouwmeester Liesbeth van der Pol op ons druk bezochte onderwijscongres, afgelopen woensdag in BK City van de TUD Delft. Van der Pol liet tijdens haar lezing statistieken zien waar je niet vrolijk van wordt. Zo blijft de luchtkwaliteit in scholen sterk achter bij die van bijvoorbeeld kantoren of gevangenissen. En kent het primaire onderwijs de hoogste bezettingsgraad, maar de geringste financiering per vierkante meter.

Scholen aan verbetering toe

 

Dergelijke zaken definiëren het scholenvraagstuk. Dat de urgentie ervan door alle aanwezigen werd onderstreept, bleek die dag wel in Delft. Na een dag vol met lezingen, discussies en workshops ontstond langzaam het gevoel dat een kantelpunt is bereikt. Wat was de oogst van een dag confereren, discussiëren en focussen op de problematiek? Zelf kom ik tot de volgende vier punten.

1. We moeten de onderwijsvraag gaan verbinden aan al bestaande gebouwen. Met de renovatie van scholen uit een oogpunt van duurzaamheid is een wereld te winnen. Om werkelijk duurzame en energiezuinige scholen te kunnen realiseren, verduidelijkte Van der Pol, dienen rijk, VNG en PO Raad met oplossingen te komen voor de tot nu toe nog gescheiden geld- en investeringstromen van ontwikkeling en beheer.

 Liesbeth van der Pol 

2. Van der Pol hield een overtuigend pleidooi voor het ontwikkelen van actuele, inspirerende en innovatieve ruimtelijke programma’s van eisen. Volgens haar kun je dat alleen maar voor elkaar krijgen, als je goed kijkt naar de manier waarop scholen worden gebruikt. Met ervaringen van gebruikers moeten architecten dus meer doen. Aan het script van de architect moet dat van de gebruikers worden toegevoegd. Dat betekent dat architecten het (weer) over hoogte en massa, houding en duurzaamheid, openheid en proces moeten gaan hebben.

3. Goede schoolgebouwen zijn in de eerste plaats gebouwen die goed werken. Architecten moeten onderzoeken hoe schoolgebouwen in ruimtelijk opzicht werkelijk worden gebruikt. Op dit vlak ligt de expertise van de architect en langs deze weg kan hij zich ontwikkelen tot een adviseur van de opdrachtgever. Onlangs in Eindhoven riep prof Arnold Heertje architecten op gebouwen zo te ontwerpen dat sociale doelen worden bereikt.

4. Maar daarbij blijft het niet. Het gaat niet alleen om goede schoolgebouwen; van deze wordt verlangd dat ze ook de omgeving ervan verbeteren. Naast het maken van gebouwen gaat het ook om het verbeteren ervan, het ervoor zorgen dat ze elke dag beter worden.

Ofschoon het veld wijd open ligt, is de tijd van relativeren voorbij en wordt van architecten het nodige verwacht. De activistische opstelling van Liesbeth spreekt wat dit betreft boekdelen. Ze riep op gebruikers te helpen bij het formuleren van hun ambities en hierbij vooral gebruik te maken van eerdere gebruikservaringen. Het structureren van kennis is volgens haar geen overbodige luxe, gezien de huidige informatiedruk en -overlast.

Meer met minder wordt het devies in de scholenbouw. Het dwingt in de architectuur als het ware een gezamenlijke aanpak van het scholenvraagstuk af.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels