blog

Helsinki World Capital of Design 2012

Architectuur

Eind 2009 sleepte Helsinki de titel World Capital of Design 2012 in de wacht. Sinds januari bruist het in de Finse hoofdstad daarom door tal van evenementen die de ontwerpkracht van de regio illustreren. Enkele opmerkelijke trends…

Helsinki World Capital of Design 2012

 

 

Fins design roept associaties op met elegante meubelvormgeving en sierlijke objecten in glas, met Alvar Aalto als boegbeeld. Maar met de titel World Capital of Design (WDC) zet Helsinki niet zo zeer in op de geschiedenis, maar op de toekomst van design. De toekomst van onze samenleving, die in toenemende mate een stedelijke samenleving zal zijn. Meer dan de helft van de wereldbevolking leeft immers al in steden.

Open City

Open City is het centrale thema, dat de organisatie als volgt verwoord: ‘We willen onze activiteiten zo open en transparant mogelijk laten zijn. Alles wat we doen, van een visueel beeld tot ons activiteitenprogramma, is ontwikkeld in samenwerking met vele partners. We bestaan voor de mensen.’ Cocreatie dus. Daarmee is al een eerste trend benoemd die ook zichtbaar is in de uiteenlopende activiteiten die zowel in Helsinki als in de buursteden Vantaa, Espoo, Lathi en Kauniainen worden geprogrammeerd.

Niet alleen bestaan veel projecten uit open debatten over uiteenlopende ontwerpthema’s als de rol van design bij innovatie, de toegankelijkheid van de publieke ruimte of vergrijzing en gezondheidszorg. Op tal van plekken worden bezoekers ook daadwerkelijk uitgenodigd mee te denken bij een ontwerpprobleem. Met Post-its, viltstiften en punaises zijn wanden en tafels gevuld met ideeën, opmerkingen en schetsjes. Dat komt enigszins bevreemdend over, niet in de laatste plaats door de Finse taal die daarbij voornamelijk als voertaal wordt gebruikt.

 

Een van de doelen van de WDC-organisatie is om burgers methoden aan te reiken waarmee ze kunnen participeren in de ontwikkeling van hun leefomgeving. Vermeldenswaardig in dit verband is het project Ourcity. Het project is gestart in de loop van 2011 door een aantal individuen met zeer uiteenlopende achtergronden. Ze wilden de sociale interactie in Meri-Rastila, een buitenwijk van Helsinki, stimuleren. Deze wijk huisvest grote concentraties immigranten afkomstig uit uiteenlopende delen van de wereld. De initiatiefnemers van Ourcity zagen de noodzaak om bruggen te bouwen tussen deze bewoners en om deze al in een vroeg stadium te betrekken bij de plannen van de gemeente Helsinki voor dit gebied.

 

Het project ontwikkelde zich als een testcase voor wat tegenwoordig social design is gaan heten. Michail Galanakis, architect en initiatiefnemer van Ourcity: ‘We zagen dat design een rol kan spelen als bemiddelaar, om mensen met elkaar in contact te brengen en om bruggen te bouwen. Etnische en culturele diversiteit is een relatief nieuw thema in het van oudsher ‘homogene’ Finland en het land worstelt met zijn nieuwe multiculturalisme. We wilden meer openheid over deze zaken.’

Bos behouden

Met de ‘nieuwe’ buurtbewoners, architecten, onafhankelijke stedebouwers en betrokken sociaal werkers zijn brainstormsessies georganiseerd. Er is onder meer gereflecteerd op de geplande ontwikkelingen die het stadsbestuur voor ogen staat. De buurt wilde vooral het bos behouden, dat in de bestaande plannen zou worden gekapt om plaats te maken voor nieuwbouw. Samen ontwikkelde Ourcity een alternatief Masterplan voor Meri-Rastila waarin hoogbouw wordt gecombineerd met het behoud van het bestaande bos. Galanakis: ‘Een inhoudelijk goed plan, dat mede ook door de gegenereerde media-aandacht, nu ook door de gemeente serieus wordt genomen.’

Kruisbestuiving

Een laatste trend die sterk aanwezig is in tal van activiteiten is meerwaarde die de kruisbestuiving tussen design en architectuur kan opleveren. Een thema dat in Finland sterke historische wortels heeft. Boegbeeld Alvar Aalto was immers niet alleen actief als architect, maar ontwierp ook glaswerk en profileerde zich als zelfproducerend ontwerper. De meeste van zijn meubelontwerpen produceerde hij in de fabriek van Artek, die hij met zijn vrouw Aino Aalto, Maire Gullichsen en Nils-Gustav Hahl oprichtte.

Die kruisbestuiving is overigens meer dan actueel. De designaanpak, zoals de aandacht van designers voor individuele behoeftes en de inzet van moderne industriële productietechnieken, is een thema dat architecten in toenemende mate bezighoudt. Designers op hun beurt tonen steeds meer belangstelling voor de omgeving waarin hun ontwerpen worden gebruikt en toegepast.

Paviljoen

Die wederzijdse inspiratie komt dit het best tot uitdrukking in het WDC-Pavilion dat onlangs werd geopend. Het uit hout opgetrokken paviljoen werd ontworpen door Pyry-Pekka Kantonen, architectuurstudent van de Aalto Universiteit die de interne competitie won. Het paviljoen is gesitueerd tussen het Finse Design Museum en het Museum voor Finse Architectuur. Het verbindt deze twee gebouwen en creëert een aangename verblijfomgeving tussen deze twee.

 

Beide musea kampen al jaren met een dubieuze reputatie. Het Design Museum toont in een volledig achterhaalde vaste opstelling de geschiedenis van het Finse design. Daarbij past met name het bedompte, donkere interieur en de achterhaalde typografie niet bij de allure en uitstraling van een design hoofdstad. Het architectuurmuseum heeft een aangenamer en toegankelijker interieur en toont onder meer een fraaie expositie over veranderende kustlijnen in Finland.

 

De verknoping van beide musea door een aansprekende, verbindende architectuur biedt enorme kansen. Kansen voor een gezamenlijke inhoudelijke programmering, kansen voor een groter publieksbereik, kansen voor een internationale profilering met een opmerkelijke architectuur. Mede door gebrek aan daadkracht is het bij dit bescheiden paviljoen gebleven. Een paviljoen dat na Helsinki World Capital of Design weer wordt afgebroken. Een gemiste kans…

Meer informatie over de activiteiten rond Helsinki World Capital of Design 2012: http://wdchelsinki2012.fi/en

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels