blog

Is woningbouw verloren voor architectuur?

Architectuur

Zo maar een bericht deze week dat in alle kranten stond: ABN AMRO verwacht dat de nieuwbouwproductie dit jaar vijf procent zal inleveren. Voor de totale bouw ziet de bank een achteruitgang van 3,5 procent in het verschiet. Vraag is of de echte recessie die we nu beleven, wel gelegen is in de tegenvallende productie. Ligt ze niet veel meer in wat we produceren en waarom?

Dit jaar is het twintig jaar geleden dat in ons land de woningbouw werd gedereguleerd. Tot die tijd kwam ze tot stand onder het regime van de woningwet. Die verplichtte iedere gemeente een stedebouwkundig plan te maken, bood de mogelijkheid tot onteigening tegen gebruikswaarde en bevatte een stelsel van subsidies op woningen en voor gezinnen.

Na dat jaar deed de woningmarkt zijn intrede en werd alles anders. De projectontwikkelaar kreeg voorrang en de gemeente ging geld verdienen aan de grond.

Iedere nieuwbouwwoning werd standaard 95 vierkante meter. Experimenten in woningbouw waren verleden tijd en het repertoire van de ontwikkelaars kende rond het jaar 2000 nog slechts twee varianten: het appartement en de rijwoning.

Na de bankencrisis van 2008 en de eurocrisis van 2011 ligt de woningbouw op zijn gat. Omdat bij particulieren veel geld zit, is het accent komen te liggen op particulier bouwen en op collectief particulier bouwen. In tal van steden worden met het nodige tromgeroffel van tijd tot tijd de nodige kavels verkocht, maar echt succesvol is het niet.

De corporaties zijn als opdrachtgever vrijwel uit het zicht verdwenen.

Een andere zorgelijke constatering in dit verband is de betrekkelijke marginale status van onderzoekprogramma’s en experimentele projecten ten behoeve van het merendeel van de bevolking.

De Europan prijsvragen die sinds 1988 in tal van Europese landen worden gehouden en de door het SfA gesteunde onderzoeken vormen hierop een gunstige uitzondering. Helaas zijn deze onderzoeken en projecten nog nauwelijks in de praktijk geland.

Het aandeel van door architecten gebouwde woningen op de totale productie is sterk afgenomen. Architecten lijken niet langer meer in staat te zijn oplossingen te bieden voor het probleem van betaalbare woningbouw.

Wat resteert zijn spectaculaire woonprojecten met hoge budgetten, wat mist zijn antwoorden op de behoeften van het merendeel van de bevolking.

Het woord hervorming van de woningmarkt valt vaak, maar altijd in relatie tot nieuwbouw. Voor renovatie bestaat gezien klimaat- en energiedoelen een grote urgentie. Maar voor zover wordt gerenoveerd, gebeurt dat meestal met het oog op beheer en reikt ze zelden verder dan groot onderhoud.

Zijn architecten in staat zich opnieuw te engageren met de samenleving en oplossingen uit te denken die een antwoord bieden op de vraag naar betaalbare huisvesting? Of is dit engagement een twintigste eeuws fenomeen dat slechts een kleine onderbreking is geweest in de grote historische vooruitgang?

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels