blog

Iconen: alleen als ze ertoe doen

Architectuur

Tot diep in de jaren tachtig vormden de paalwoningen van Piet Blom het beeld van Rotterdam dat tot in Japan bestond. Dat veranderde met de bouw van de stadsbrug die het centrum verbond met Zuid. Na veel debat koos de Rotterdamse gemeenteraad voor de veel duurdere Zwaan, een ontwerp van de toen nog jonge architect Ben van Berkel, ten koste van de ‘gewone’ tuibrug van de toenmalige stadsarchitect.

Iconen: alleen als ze ertoe doen

 

De Erasmusbrug was een instant succes, vooral omdat ze de fysieke en sociale belichaming werd van de vernieuwing van een achtergebleven stadsdeel. Zelfs Jackie Chan nam voor een van zijn films spectaculaire vechtscènes op de brug op.

Succes van stedelijke iconen

In de Volkskrant van afgelopen donderdag was een boeiend interview te lezen met Wouter Jan Verheul, die komende woensdag aan de Erasmus Universiteit Rotterdam promoveert op zijn onderzoek naar stedelijke iconen. Waarom was de Zwaan van Ben van Berkel wel een succes en de Champagneglazen van Will Alsop niet, was de vraag?

Het antwoord is even voor de hand liggend als simpel. Achter de Zwaan zat wel een goed verhaal, terwijl de Champagneglazen iedere onderbouwing misten. Bingo.

Het plan voor een Centraal Station in de vorm van champagneglazen was niet alleen vier keer te duur, maar ook was de vorm volledig los gezongen van de inhoud. Voor wie wil weten wat ik bedoel, raad ik aan het nieuwe, door Team CS ontworpen Centraal Station te bezoeken dat zijn voltooiing begint te naderen en dat perfect is afgestemd op de vele, ook symbolische functies ervan.

Europese Culturele Hoofdstad

Op hetzelfde moment wees een dertienkoppige jury, onder leiding van de Oostenrijkse voorzitter Manfred Gaulhofer, de drie steden aan die verder mogen als de Nederlandse kandidaten voor Europese Culturele Hoofdstad in 2018. Eindhoven, Leeuwarden en Maastricht zijn de gelukkigen. Eind 2013 zal bekend worden gemaakt wie samen met de Maltese hoofdstad Valletta in 2018 een jaar lang een cultuurfeest mag organiseren.

Beide andere kandidaten, Utrecht en Den Haag, vielen af.

Cultureel Den Haag 

Vooral voor de laatste stad zullen de druiven zuur zijn. Nu Den Haag haar titelaspiraties moet opgeven, komt immers ook de bouw van het Cultuurforum aan het Spui weer ter discussie te staan.

De gronden waarop Den Haag afvalt, zijn mij niet bekend. Maar het feit dat Den Haag in zijn aanbieding prat ging op de al bestaande, sterke en rijke culturele infrastructuur, terwijl ze tegelijkertijd voornemens is Philipszaal, Danstheater en Spuiplein te slopen ten behoeve van een nieuw icoon, zal niet hebben geholpen.

Wat wellicht sterker woog, is het gegeven dat tachtig procent van de Haagse bevolking tegen de bouw is. Voorafgaand aan de beslissing van de jury stelden culturele deskundigen op Omroep West al, dat de ophef over de bouw van het cultuurpaleis een groot minpunt zou zijn in de strijd om de titel.

Verhaal achter het icoon

De vraag die Den Haag weldra voor de voeten zal worden geworpen is: waarom was en is het Stadhuis van Richard Meier wel zo’n succes en het Spuiforum van Neutelings Riedijk Architects niet? Ook hier is het antwoord wederom simpel: achter het stadhuis zit wel een goed verhaal, achter het Spuiforum vooralsnog niet.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels