blog

Ontwerpers trekken ten strijde

Architectuur

Op een van de weinige droge zomermiddagen van juli begaf ik me naar het pas verbouwde NAi in Rotterdam, om het nieuwe interieur te bekijken. Helaas kwam ik niet verder dan de begane grond, verleid als ik was door het nieuwe terras met comfortabele en kleurrijke loungebanken, waar ik in de zon genoot van een koffie verkeerd, en de interessant vormgegeven expositie dwarsdesign.

Ontwerpers trekken ten strijde

 

In dwarsdesign zet curator Linda Vlassenrood acht Chinese en Nederlandse ontwerpers naast elkaar, die elk op hun eigen manier stelling nemen in de ontwerpwereld. Doel van de expositie is om het beeld dat Nederland en China zoveel van elkaar verschillen, bij te stellen. Vlassenrood heeft de ontwerpers geselecteerd op lef. Ze koos voor ontwerpers die kritisch zijn, vragen stellen, grenzen verleggen en die commercieel of politiek gevoelige onderwerpen niet uit de weg gaan.

 
Leuk: het nieuwe terras van het NAi.

Context is alles

Maar het zijn geen radicale anarchisten: belangrijk criterium was dat ze om zich heen kijken en reageren op hedendaagse ontwikkelingen. De context van hun werk maakt dan ook een belangrijk deel uit van de expositie, wat deze is en hoe de ontwerpers daarmee omgaan. Volgens Vlassenrood geven de door haar gekozen designers vormgeving een nieuwe betekenis en meer kwaliteit “in een wereld die in toenemende mate wordt beheerst door globalisering, commercialisering en standaardisatie”. De namen van de gekozen ontwerpers trokken me in ieder geval aan: Hella Jongerius, Alexander van Slobbe, Irma Boom, OMA en Ai Weiwei.


Zijden jurken van de modeontwerper Alexander van Slobbe

Afwisselend landschap

De opzet van de tentoonstelling is niet eenvoudig, maar het interieurontwerp van TomDavid Architecten schept orde. Van alle ontwerpers wordt één project getoond waarmee hij of zij stelling inneemt in de ontwerpwereld, en de context van diens werk wordt uitgelegd. Dat dit niet in een chaotische boel ontaardt, is voorkomen door een open, houten landschap te maken met twee lagen.

Op de begane grond geeft een uitgebreide beeldenreeks je inzicht in de overeenkomsten en de verschillen tussen China en Nederland, gevat in in-your-face billboards en prikkelende teksten. Op het dak kun je in alle rust de installaties van de acht ontwerpers bekijken, en zie je de werken van de andere ontwerpers in de verte.

Beeldenbrij

De contextlaag op de begane grond bestaat vooral uit fotocollages. De gigantische billboards die de wanden sieren zijn ontworpen door Hendrik-Jan Grievink en zijn geïnspireerd op de reclamebeelden die je op Schiphol ziet, als je van de vertrekhal naar het vliegveld loopt. Het is een oneindige informatielaag waar je langsloopt, die je wel opneemt, maar niet bewust.

De billboards tonen Chinese en Nederlandse situaties als het achterpad van een Vinex-wijk, gevuld met kliko’s, en nagebouwde historische Hollandse steden in China. Grievink speelt hierin met nep en echt, maar toch geven de beelden geven een verrassende indruk van de verschillen en overeenkomsten in de Nederlandse en Chinese consumptiemaatschappij. Thema’s zijn de trek van het platteland naar de stad, het nabootsen van westerse bouwstijlen in China en de krimp en de vergrijzing in Nederland.

In plaats van een droge tekst met grafieken zijn intrigerende cases uitgekozen, die de context van het land en het werk van de ontwerper duidelijk maken. Foto’s van de Chinese zwerver Cheng Guo Rong, die op Chinese blogs werd neergezet als een stijlicoon, zijn gecombineerd met foto’s uit westerse modeshoots, waarin de zwerverslook haute couture is.


Het tentoonstellingsontwerp leidt de bezoeker van beneden naar boven, waar in alle rust de werken te bekijken zijn.

Hoofd in maquette

Met die context in het hoofd, bekijk je op het dak de werken van de ontwerpers op een andere manier. In de steeds verder verwesterende Chinese samenleving, is het werk van de Chinese modeontwerper Ma Ke uitzonderlijk door haar vurig pleidooi voor hergebruik, duurzaamheid en het behoud van traditionele ontwerptechnieken. Haar kleding, te zien in een met zwarte stof afgeschermde cirkel, is gemaakt van gebruikte dekens en zeildoek, en van katoen dat is geverfd met natuurlijke grondstoffen.

Ook interessant is de enorme maquette van Urbanus, een van de weinige architectenbureaus in China met een sociale agenda. Je mag er als bezoeker middenin staan en ziet dan een woningbouwproject in Guangdong uit 2008, waarin de traditionele woningen van de Hokka-gemeenschap nieuw leven zijn ingeblazen. Het ronde gemeenschappelijke woongebouw heeft meerdere verdiepingen rond een centrale binnenplaats. Zo wil Urbanus het sociale isolement van de armere bevolking in China doorbreken.

 
Maquette van woningbouwproject van Chinees architectenbureau Urbanus.

Op en neer

Deze twee installaties zijn de enige waarin je je compleet wordt ondergedompeld in de wereld van de ontwerpers. De andere werken zijn steeds te zien op het platte dak, vanwaar je ook de installaties van de andere ontwerpers ziet. Zo blijven de visuele relaties met het werk van de andere exposanten bestaan. Maar doordat de Chinese modeontwerper niet naast zijn Nederlandse collega wordt getoond, worden vergelijkingen tussen de twee landen vermeden en blijft je blik fris.

Doordat je via de trappen steeds opnieuw via de billboardbeelden op de begane grond naar de installaties wordt geleid, word je je steeds bewuster van het verschil in context waarin de Nederlandse en Chinese ontwerpers opereren en waar zij met hun werk feitelijk tegen ageren. Maar er zijn ook overeenkomsten: alle ontwerpers gaan het ‘gevecht’ aan met de omstandigheden.

Voor een doorgewinterde museumbezoeker als ik kent het getoonde werk van Hella Jongerius, OMA, Irma Boom en Alexander van Slobbe weinig geheimen meer. De Chinese ontwerpers daarentegen zijn bijzonder interessant, omdat zij in een snel groeiend land dat dolgraag westers wil zijn, spelen met de oorspronkelijke cultuur, tradities en waarden en op een eigenzinnige manier de ontwikkelingen in hun land becommentariëren. In het heldere ontwerp van TomDavid Architecten wordt deze groep ontwerpers, die ten strijde trekt tegen de verwaarlozing van erfgoed en de teloorgang van authenticiteit, goed duidelijk.

  

dwarsdesign – Chinese en Nederlandse ontwerpers met lef is tot 8 januari te zien in het NAi in Rotterdam.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels