blog

De Toekomst volgens Buckminster Fuller & Spaceship Earth in Marta Herford

Architectuur

De beroemde Britse architect Norman Foster werkte twaalf jaar samen met de Amerikaanse architect Richard Buckminster Fuller. Hij stelde met Luis Fernández-Galiano een boeiende tentoonstelling over Fullers werk samen die nu in het Duitse Marta Herford museum is te zien. Met zijn zoektocht naar maximale resultaten met minimaal inzet van energie en materialen liep Bucky (voor vrienden) vooruit op de 21ste eeuw.

De Toekomst volgens Buckminster Fuller & Spaceship Earth in Marta Herford

Afgelopen zaterdag bezocht ik de boeiende tentoonstelling over Richard Buckminster Fuller in het door Frank Gehry ontworpen museum Marta dat in het Duitse stadje Herford staat. Het was enigszins paradoxaal deze tentoonstelling in Gehry’s baksteen versie van Bilbao te zien. Het is een prettig gebouw maar op een of andere manier mist het de aansluiting met de lokale cultuur. De formele uitbundigheid van het exterieur is omgekeerd evenredig aan zijn betekenis voor de stad. Met als gevolg dat er twee Herfords zijn.

 
In 1946 ontwikkelde Buckminster Fuller het Wichita huis. Deze woonmachine is een aluminium capsule die in massaproductie zou gaan. Dit prototype is te zien in het Ford Museum in Dearborn (Detroit).

Interessant aan Richard Buckminster Fuller is dat hij zich compromisloos in dienst stelde van de toekomst. De tijd lijkt nog steeds bezig Fuller in te halen, schreef Bob Witman in de Volkskrant, en dat klopt ook wel een beetje. Buckminster Fuller was en is onthutsend modern. Met zijn denken over klimaatverandering, duurzaamheid en overbevolking was hij zijn tijd ver vooruit. Maar wat hem vooral onderscheidt, is dat hij alles wilde moderniseren: huizen, kaarten, auto’s, koepels en leefwijzen.

Onlangs werd het NAi na een geslaagde verbouwing heropend met enkele mooie tentoonstellingen, waaronder Dwarsdesign. Deze tentoonstelling onderzoekt de dynamische ontwerpcultuur in China. Wat zou het interessant zijn geweest als Spaceship Earth tegelijkertijd te zien zou zijn geweest in Rotterdam. Beide tentoonstellingen maken duidelijk dat nu het moment is om “je leven te veranderen”, om met Peter Sloterdijk te spreken.


Constructietekening van het Wichitahuis, 16 maart 1946

Woningen voor de toekomst

Richard Buckminster Fuller is zijn hele leven bezig geweest het huis van de toekomst te ontwerpen, zonder er zelf ooit een te hebben gebouwd. “To shelter is to connect” staat ergens in de catalogus. Het huis is niet langer een vorm van bescherming tegen de wereld. Het is een manier om voordeel uit de wereld te halen, een vorm van hefboomwerking. Shelter is volgens Fuller niet meer gebaseerd op een vaste grens tussen lichaam en wereld, maar is een manier geworden om het lichaam naar buiten of binnen te plooien.

 
Het interieur van Bucjminster Fuller’s Wichita huis

Dit idee is van waarde nu mensen op spectaculaire wijze bereid zijn hun leven met anderen te delen. Mensen vinden elkaar op Twitter. Ze delen hun gedachten met andere mensen op Facebook. De definitie van privacy is even instabiel geworden als die van intellectueel eigendom. Op veel gebieden, ook in de architectuur, is samenwerking een even waardevolle strategie als competitie.

Voor Richard Buckminster Fuller was de echte opdrachtgever niet het individu. Hij stelde zich in dienst van een “globally networked human consciousness”. Deze verschuiving van vaste objecten naar een collectieve hefboomwerking keert terug in de naamgeving van zijn woonprojecten. Fuller werkte daar zijn gehele leven aan en slaagde erin deze steeds minder te laten wegen. Wat overbleef was een mobiel pakket van uitrustingen.

 
Voor Buckminster Fuller is het huis een technisch object waarmee mensen contacten kunnen leggen met de omringende wereld

Dit maakt Richard Buckminster Fuller’s ideeën opnieuw relevant. Zijn principe om het meeste te doen met het minste, is ook nu zeer interessant. Hij werkte daarvoor samen met technici, wetenschappers en designers. Hij riep architecten op initiatieven te nemen, aan het werk te gaan, samen te werken en niet ten koste van anderen voortgang en vooruitgang te boeken.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels