blog

Openluchtmuseum vol met Bedauxvilla’s

Architectuur

Het voelde alsof ik terecht was gekomen in het openluchtmuseum van villa’s, ontworpen één bepaalde architect. Vlakbij het centrum van Goirle staan midden in het groen aan een smal weggetje, de Doctor Keyzerlaan, zeven – min of meer op elkaar lijkende – vrijstaande woonhuizen op slechts een steenworp afstand van elkaar. De laan komt uit op de Tilburgseweg waaraan nog eens drie van dergelijke villa’s staan en iets verderop bevindt zich aan de rotonde het recentste exemplaar.

Openluchtmuseum vol met Bedauxvilla’s

In de eerste instantie lijkt het alsof deze elf villa’s door dezelfde architect zijn ontworpen, maar daarvoor bestrijken ze een te lange periode. Er zijn zelfs drie generaties architecten aan te pas zijn gekomen. Vijf villa’s zijn ontworpen door Jos. Bedaux (1910-1989) (JB), vijf andere door zijn zoon Peer Bedaux (1940-heden) (PB) en één door zijn kleinzonen Thomas en Pieter Bedaux (TPB).

Dat drie opeenvolgende generaties in dezelfde familie kiezen voor het architectenvak is bijzonder, maar dat ze allemaal werken vanuit hetzelfde bureau – in de tijd van PB is daar Jacques de Brouwer als partner bijgekomen – en daardoor bepaalde stijlkenmerken delen en een traditie voortzetten, maakt het oeuvre van deze familie uniek. Daarbij is het gewoonweg zeldzaam dat zich op zo’n klein gebied een doorsnede van hun villaontwerpen is te bezichtigen.

Kaartje van Goirle met de Tilburgseweg waar de Doctor Keyzerlaan op uitkomt.

Stijlkenmerken

Wanneer we gaan kijken naar de stijlkenmerken zijn van de villa’s aan en rond de Doctor Keyzerlaan in Goirle, ontworpen door de familie Bedaux, dan valt het op dat ze allemaal zijn opgetrokken uit baksteen. De huizen ontworpen door JB zijn allemaal gekeimd, gecementeerd en geverfd, terwijl PB vooral gecementeerde bakstenen gevels toepaste, maar ook in het oogspringende roodbruine. Vaak is een ommuring van een binnenplaats of de tuin opgenomen in de architectuur van de villa’s. Daarnaast zijn zes van de elf voorzien van een zadeldak en hebben ze middenin elke kopgevel een schoorsteen. Vanaf de tijd dat PB aan het roer stond deed het smalle raam zijn opmars.

 
Villa aan de Tilburgse weg ontworpen door Peer Bedaux

dé Bedauxvilla

De meeste overeenkomstige stijlkenmerken van de villa’s stammen al uit de tijd van JB, maar het is vooral PB geweest die een grote rol heeft gespeeld in het ontstaan van een consistente villa-architectuur die leidde tot dé Bedauxvilla. Terwijl zijn vader zich steeds opnieuw bekwaamde in een andere architectuurstijl – van een uitbundig romantisch tot modernistisch – paste hij consequent dezelfde stijlelementen toe. Hans Ibelings zegt hierover in de biografie ‘Peer Bedaux / Architect’: “Net zoals sommige schrijvers steeds hetzelfde boek schrijven, zo ontwerpt Peer Bedaux ogenschijnlijk keer op keer hetzelfde gebouw.” Hij deed dit echter wel steeds op een net andere wijze door ze te onderzoeken en te verbeteren om te komen tot de ideale toepassing.

  Villa aan de Doctor Keyzerlaan ontworpen door Peer Bedaux

Oud en nieuw; anders en toch hetzelfde

Het prototype van dé Bedauxvilla is al terug te vinden in de oudste van de elf villa’s, de woning die JB in 1937 voor zichzelf ontwierp. Villa Rotonda, net opgeleverd en ontworpen door TPB, is als het ware een eigentijdse vertaling van hun opa’s romantische villa naar een abstractere versie. Beide ontwerpen kenmerken zich door de toepassing van baksteen, het zadeldak, de schoorstenen in de kopgevels en de (gedeeltelijke) ommuring van de tuin.

Tevens refereren TPB aan de stijlkenmerken van de villa’s van hun vader door de toepassing van smalle lange raampjes en de keuze voor een grijs gemêleerde steen. Hiermee is Villa Rotonda onmiskenbaar een nieuwe versie van dé Bedauxvilla, waardoor het openluchtmuseum bij wijze van spreke compleet en actueel is. Zeker een bezoekje waard als je toch in de buurt bent!

  Het eigen woonhuis van JB toont als het ware in één gebouw zijn ontwikkeling als architect. Hij bouwde het in 1937 in een uitbundige romantische stijl en breidde het in 1950 uit met een tekenkamer in een strakkere classicistische stijl. In 1960 voegde hij hier achter in de tuin, achter de ommuurde binnenplaats, zijn privékantoor aan toe, dat van buiten en binnen een modernistische uitstraling heeft. Nu is de villa het domein van Bedaux de Brouwer Architecten.

  Villa Rotonda, ontworpen door Thomas en Pieter Bedaux, verleent haar naam aan het feit dat ze zich bevindt aan een rotonde. Fotograaf Michael Kievits

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels