blog

Wat is architectuur?

Architectuur

De vraag duikt van tijd tot tijd op, vooral in tijden van crisis. In Milaan voor de Salone van dit jaar kocht ik in de kiosk het laatste nummer van Casabella en daar werd ze weer gesteld: wat is architectuur? Gezien de huidige staat waar het vak in verkeert, is daar misschien ook alle reden toe.

Wat is architectuur?

 

 

 

In het nummer van het Italiaanse tijdschrift staat een bijzonder lezenswaardig gesprek van Antón García-Abril met Rafael Moneo. Deze Spaanse architect leerde het vak op een klassieke architectuurschool, met nadruk op wetenschappelijke studies en op tekenles. Maar belangrijker was de aanwezigheid van Javier Sáenz de Oíza bij wie hij ook op het bureau werkte. Een situatie die tegenwoordig bijna niet meer voorkomt. Vakkennis wordt nu niet meer overgedragen van individu op individu, maar wordt verspreid via tal van media, waarvan tijdschriften en websites de belangrijkste zijn. Dit roept de vraag op hoe je deze informatie kunt filteren en verwerken. Kritiek, conversatie en reizen zijn drie mogelijke manieren, aldus Moneo. Door te reizen kun je bijvoorbeeld architectuur op een directe manier ervaren. Het verbaast hem dat dit tegenwoordig nog zo weinig gebeurt.

Volgens hem hangt het samen met de steeds geringere onmisbaarheid van architectuur. De belangrijkste projecten komen in zeer uitzonderlijke omstandigheden tot stand. Maar het overgrote deel van de architectonische productie wordt verzorgd door mensen die zelf geen architect zijn. Architectonische kennis is voor velen beschikbaar en toegankelijk en het werk kan worden gedaan door vrijwel iedereen die is betrokken bij de bouwindustrie.

Als Moneo gelijk heeft dan resteert maar een oplossing. Architectuur moet zo spoedig mogelijk het rijk van de simulatie en de beeldvorming verlaten. Architectuur wordt al zo’n 100 jaar beoordeeld op haar verleidelijke impact. Voor zover ik kan nagaan, was de Franse architect Le Corbusier de eerste die dit mechanisme in de architectuur introduceerde. Maison Domino heeft de manier waarop architectuur wordt waargenomen grondig veranderd. Maar dit mechanisme lijkt nu aan zijn einde gekomen.

Wat is bijvoorbeeld het verschil tussen een gebouw van Erick Van Egeraat Architects en OMA? Het verschil in symbolische waarde is groot. Dit verschil wordt echter in hoog tempo irrelevant. Wat echter steeds relevanter wordt, is of en in hoeverre architectonische praktijken in staat zijn hun output te specificeren, te bewijzen en te verbeteren.

Architecten moeten gewoon hun werk doen, zei de Rotterdamse architect Hans van der Heijden afgelopen week op ons congres Groot in De Doelen in Rotterdam. Dit werkt natuurlijk twee kanten op. Want wat een architect ontwerpt, moet gebruikers gezonder maken, beter toegerust voor de huidige samenleving en slimmer.

De architectuurbranche is hard getroffen. De sleutelvraag voor de toekomst is of architecten de komende tijd een beter soort praktijk kunnen opzetten. Dat lukt alleen als architecten het rijk van de simulatie verlaten en als ze het verschil weten te maken door producten en diensten te leveren, die mensen, gemeenschappen, samenleving en natuur beter maken.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels