blog

Bij de buren (2): Het verboden plein

Architectuur

Afgelopen weekend was ik op weg naar het station hier in Keulen, om iemand op te halen. Vanwege het mooie weer besloot ik een kleine omweg te maken langs de Rijn. Het laatste stukje naar het station kon ik dan dwars over de Heinrich-Böll-Platz oversteken. Volgens mijn plattegrond, althans.

Bij de buren (2): Het verboden plein

 

 

Toen ik dichterbij kwam werd me door een van de zes geüniformeerde mannen op het plein vriendelijk doch duidelijk te verstaan gegeven dat ik buitenom moest lopen en het plein niet mocht oversteken. Voor het geval ik de talloze waarschuwingsborden over het hoofd zou hebben gezien.

Problematische akoestiek

Eerst dacht ik dat er iets bijzonders aan de hand was. Een openluchtconcert, hier voor de ingang van de philharmonie? Bezoek van een of andere hoogwaardigheidsbekleder? Of misschien wel de dreiging van een bomaanslag of iets dergelijks?

De werkelijkheid blijkt echter een stuk gezapiger dan mijn fantasie, leerde een van de waarschuwingsborden me. Onder het plein ligt namelijk de grote zaal van de philharmonie, en voetgangers, skaters en toeristen met rolkoffers schijnen een storend geluid te veroorzaken in de zaal. Daarom wordt het plein bij elke repetitie of opvoering -op een smal granieten pad na- geheel afgesloten voor publiek. In totaal gebeurt dit ongeveer duizend keer per jaar, gemiddeld zo’n drie keer per dag.

De oorzaak

Over de exacte reden van deze akoestische problematiek doen verschillende verhalen de ronde. Zo wordt verteld dat het plein bij de aanleg in 1985 voldeed aan alle geldende DIN-normeringen voor geluidsisolatie. Destijds was er echter nog geen sprake van een skateboard-hausse op het plateau rondom de Dom, en hadden toeristen nog geen rolkoffers met harde wielen. Dit verklaart echter niet dat het geluid van voetgangers ook als storend wordt ervaren.

De alternatieve uitleg leek meer voor de hand te liggen: de stenen op het plein liggen los. De kunstenaar Dani Karavan, die het plein als environment-kunstwerk “Ma’alot” had vormgegeven, had namelijk een verkeerde inschatting gemaakt. De steenstrips die los op het plein liggen, zouden namelijk door het in de voegen groeiende gras aan elkaar verbonden moeten worden. Dat gebeurde echter niet. De verantwoordelijke instanties vermoedden dat dit niet alleen de nodige struikelpartijen tot gevolg had, maar ook de geluidsoverlast veroorzaakte. Enkele jaren geleden werd daarom gekozen voor een tijd- en geldintensieve oplossing, waarbij elke steen met een betonmortel verankerd werd. Het struikelgevaar door losliggende stenen bleek drastisch verminderd. Het probleem met de akoestiek bleef echter grotendeels bestaan.

(On)mogelijke oplossingen

Er is uitgebreid onderzoek gedaan naar meer ingrijpende oplossingen. Het dakpakket van de zaal verdikken, akoestische isolatie onder de betegeling of in de zaal: alle alternatieven werden van de hand gewezen. Ofwel omdat de constructie van het dak de extra krachten niet zou kunnen dragen, danwel omdat de begroting van de stad Keulen de extra kosten niet zou kunnen dragen.En zo bleef jarenlang het inschakelen van beveiligers voor het plein (geschatte kosten €100.000,- per jaar) de economisch meest rendabele oplossing. Tot voor kort.

In maart is er, op advies van een commissie van experten van de FH Köln, besloten om de gehele bestrating integraal te vervangen. Met een proefstuk is in de afgelopende jaren een veelbelovend resultaat behaald, aldus de zegsman van de stad. Tegelijkertijd tempert men de hooggespannen verwachtingen: met een renovatie van de oppervlaktematerialen kan, volgens de verantwoordelijke dienst voor straten- en verkeersbouw, geen akoestisch afdoende oplossing bereikt worden. Waarschijnlijk behouden de geünformeerde wachters voorlopig dus hun baan. Het volgende probleem voor de philharmonie dient zich overigens al weer aan: de nieuwe noord-zuid metrolijn verloopt dusdanig dicht langs de grote zaal, dat men verwacht dat dit eveneens geluidsoverlast gaat veroorzaken. Ik vraag me af of dit in de praktijk betekent dat een bewakingsteam tijdens uitvoeringen alle metro’s tot staan zal brengen. Gelukkig is het bouwproces van deze metrobaan wederom vertraagd, en hoeft men zich tot 2018 in ieder geval geen zorgen te maken over dit probleem.

Historische ironie

Het plein is destijds naar Heinrich Böll genoemd, om de herinnering aan hem en zijn werk levend te houden. Ik vermoed dat de Nobelprijslaureaat liever door een dergelijk onmogelijk plein herdacht zou willen worden, dan door middel van een doodgewoon plein ergens anders in de stad. Hij heeft zich tijdens zijn leven tenslotte niet voor niets telkens weer uitgesproken tegen de zinloze bebouwing van Keulen…

(alle foto’s zijn ontleend aan http://koelnbilder.blog.de)

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels