blog

Architectuur en de aardbeving in Japan

Architectuur

Ik groeide in de jaren zestig op in een wereld zonder zorgen. Bronnen en materialen waren er in overvloed, de wereld was nog leeg en rampen leken zich niet voor te doen. Ik hoorde er in ieder geval weinig van.

Architectuur en de aardbeving in Japan

 

 

 

Het aantal ongelukken op de snelweg nam jaar in jaar uit af, tot een punt werd bereikt dat de kranten er niet meer over berichtten. Kinderen werden massaal ingeënt en alle ellende leek uitgebannen uit de wereld. Aan het goede leven kwam maar geen einde. Althans zo kwam het toen op mij over.

Dit is nu wel anders. De aardbeving in Japan, de minstens tien meter hoge tsunami die daarop volgde en de dreigende meltdown in de kerncentrale van Fukushima drukken ons met de neus op de feiten. We hebben geen vaste grond meer onder de voeten. In slechts luttele minuten tijd zijn stedelijke nederzettingen waar mensen al eeuwen leefden, getransformeerd in een soep waar auto’s, boten, lichamen, vee en huizen onherkenbaar in zijn opgegaan.

 

De wereld is klein geworden. Grondstoffen en materialen dreigen op te raken. De wereld is dichtbevolkt en de vraag naar consumptiegoederen groeit sterk. Maar vooral valt de fragiliteit van onze huidige wereld op. In slechts enkele minuten tijd kan een virus of besmetting van welke aard dan ook zich verspreiden over de aardbol.

Na de ramp in Japan waren op internet allerlei filmpjes te zien. De meeste indruk maakte op mij iemand die in de Mediatheek van Sendai onder een tafel was gedoken en de beving had vastgelegd op zijn mobiel. Deze beelden geven niet alleen een idee van de verschrikking en wat daar aan voorafgaat. Maar ze zijn wat mij betreft ook een metafoor voor het huidige leven. We missen vaste grond onder onze voeten, we leven aan boord van een schip.

 

De wereld waarin architectuur is gevestigd is instabiel geworden. Onlangs interviewde ik Michiel Riedijk voor de Architect. Hij vertelde me dat de programmatische instabiliteit in de wereld enorm is toegenomen. “Wij maken als architect geregeld mee dat gedurende de bouw in een project nog wezenlijk zaken worden gewijzigd of dat plannen op hoofdonderdelen dienen te worden aangepast. Ik kan tal van opgaven noemen waarbij dit onder politieke druk heeft plaatsgevonden. De gevolgen zijn vaak enorm en lastig in de hand te houden.” In het interview dat wordt gepubliceerd in het komende aprilnummer, bespreken we vervolgens welke gevolgen dit heeft voor het ontwerp- en bouwproces.

De tijd dat in architectuur vorm een uitdrukking moest zijn van functie, ligt ver achter ons. De maatschappelijke vraag is aan het veranderen. Mensen beginnen de natuur, de toekomst en de samenleving eindelijk op waarde te schatten. Dit betekent dat je als architect in eerste instantie de samenleving, de natuur en de stad geen schade mag berokkenen. Maar veel belangrijker is dat je als architect een positieve invloed hebt op de kwaliteit van het leven. Door jou moet het mensen op een authentieke manier beter afgaan.

In deze omstandigheden is het onmogelijk om architectuur te maken die een stijl volgt. Wil architectuur betekenis hebben, dan moet ze zo flexibel en zo onvooringenomen mogelijk worden benaderd. Dat is goed nieuws voor architecten. Het betekent dat ze met ongeëvenaarde vrijheid over architectuur kunnen nadenken.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels