blog

De wortels van Rotterdam

Architectuur

Sommige mensen vragen zich af waarom het pand niet wordt afgebroken. Het zou te lelijk zijn. Vanuit mijn keukenraam kijk ik uit op een voor de Hoogstraat relatief groot gebouw uit 1957 met nieuwe witte kunststof beplating, een onzorgvuldig verbrede plint en knalrode stickers op de ramen van de tweede verdieping. Eén van de gebruikers van het pand zei laatst: “Een groot voordeel van dat we in dit pand zitten, is dat we er niet op uit hoeven kijken”.

De wortels van Rotterdam

Ik zag echter door al die rommel heen een strak gebouw met een duidelijke horizontale geleding en sinds ik afgelopen zondag vijftig jaar oude foto’s heb gezien, is mij de oorspronkelijke kracht van de architectuur duidelijk geworden. Meindert Booij (Broekbakema) was uitgenodigd door AIR, het architectuurcentrum van Rotterdam, de cultuurhistorische waarde toe te lichten van dit door Van den Broek & Bakema ontworpen pand.


De huidige situatie gezien vanuit mijn keukenraam. 

Het eerste grote warenhuis in Rotterdam

Na de Tweede Wereldoorlog kreeg het architectenbureau de opdracht om met een nieuw ontwerp te komen voor Galeries Modernes, het eerste grote warenhuis in Rotterdam, dat net als de rest van de Hoogstraat door het bombardement in 1940 geheel was verwoest. Het ontwerp dat het bureau maakte, wordt gekenmerkt door met de voor die tijd vernieuwende betonnen constructie en de doosachtige verdiepingen met bakstenen schillen die boven elkaar lijken te zweven door de bovenlichten.

Galeries Modernes zoals die oorspronkelijk is bedacht door Van den Broek Bakema. Foto via Meindert Booij (Broekbakema)

Nieuw leven

De kracht van de architectuur is deels verdwenen, want van het oorspronkelijke gebouw is veel verloren gegaan in de jaren zeventig bij de verbouwing tot kantoor, waarvoor Van den Broek en Bakema tevens verantwoordelijk is. Daarnaast mist de nieuwe gevel de plastiek van het origineel en wordt het gebouw door Provast van binnen behoorlijk aangepakt ten behoeve van de nieuwe functies die erin zitten.

 Meindert Booij legt de cultuur historische waarde uit van het pand. Toen het werd herbestemd voor kantoren kwamen er ramen in de plaats van de bakstenen schil. 

Een levendig Grotekerkplein

Het pand speelt nu een belangrijke rol in het ‘verlevendigen’ van het Grotekerkplein, waar het met zijn (nu nog) achterkant aan staat. Zo zit er op de eerste en tweede verdieping een fitnesscentrum, is bovenin ruimte voor kleine creatieve bedrijfjes en zit in de kelder het nieuwe muziekpodium Heidegger, dat tevens op een tussenverdieping ruimte heeft gekregen voor een theatercafé met (een nog te realiseren) terras aan het plein.

In de kelder van het gebouw bevindt zich het muziekpodium Heidegger. 

Slopen of niet?

Je kunt je afvragen of slopen niet beter zou zijn voor zo’n prominente plek, gezien de staat waarin het gebouw er nu bij staat en het gebrek van een ‘gezicht’ naar het plein. Maar ik denk van niet. Rotterdam heeft maar weinig geschiedenis die fysiek aanwezig is. Met de sloop van het voormalige Galeries Modernes elimineer je weer een paar van haar nieuwe wortels, die ze zo hard nodig heeft om overeind te blijven staan.

Er wordt veel geroepen dat de Rotterdamse binnenstad niet gezellig genoeg zou zijn, maar er een nieuw gebouw voor in de plaats zetten, lost dat niet op. De stad is door het bombardement haar ziel deels verloren, alleen door te eren wat er wel is en daar op een goede manier mee om te gaan, krijgt ze die weer terug.

Zo gezellig was de Hoogstraat in de jaren vijftig en zestig. Window shoppen was toen nog erg populair. Vandaar de vitrines op straat. Nu moeten winkels juist zo toegankelijk mogelijk zijn, zodat mensen niet voor de etalage blijven staan.  Foto via Meindert Booij (Broekbakema)

Suggesties voor de lange termijn

Belangrijk is in dit geval dat de architectonische waarde van het pand weer waarneembaar wordt. Booij gaf twee goede suggesties hoe dit te bereiken: het herstellen van de metselwerk schillen of, wanneer meer licht en transparantie wenselijk zijn, het plaatsen van een vliesgevel die het betonnenskelet van buitenaf zichtbaar maakt.

 
De bakstenen schillen en het betonnen skelet hebben de grootste architectonische waarde in het oorspronkelijke ontwerp. Schema Meindert Booij (Broekbakema)

 
Suggestie van Meindert Booij om het voormalige Galeries Modernes zijn architectonische kracht terug te geven. Schema Meindert Booij (Broekbakema)

Suggesties voor de korte termijn

Maar wat mij betreft beginnen ze met het verwijderen van de grote stickers op de ramen van de Fit For Free. Ik heb absoluut geen bezwaar tegen de aanwezigheid van het fitnesscentrum – ik kom er graag, het is een heerlijke open ruimte met veel zicht naar buiten – maar die rode letters maken het gebouw ongepast ordinair. Daarna is de lelijke plint aan de beurt.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels