blog

Ik communiceer, dus ik ben

Architectuur

Vraagt een tijd van altijd online zijn en 24/7 communicatie om andere ontwerpen? Een verhaal met kop en staart vertellen aan de gebruiker voldoet niet langer, die wil namelijk zelf bepalen hoe het verhaal verloopt. Net als op social media, waar de dialoog nooit stopt, willen we praten met gebouwen, interieurs en meubels. Maar hoe zien die er dan uit?

Ik communiceer, dus ik ben

 

In het huidige digitale tijdperk, waar iedereen altijd en overal met elkaar aan het communiceren is, dienen objecten en diensten geen kant-en-klare producten te zijn. Ontwerpers en architecten moeten dingen maken waar de gebruiker zelf mee aan de slag kan.

Ontdekkingstocht

Met die gedachte stuurt Paola Antonelli, curator design van het Museum of Modern Art in New York, je naar huis na het bezoek van de expositie Talk to Me: Design and the Communication between People and Objects. Deze gigantische tentoonstelling, die ik afgelopen zomer bezocht tijdens mijn vakantie in New York, is op te vatten als een ontdekkingstocht door nieuwe terreinen waarop ontwerpers en kunstenaars werkzaam zijn (de expositie mag dan afgelopen zijn, op de website zijn alle getoonde ontwerpen met een uitgebreide documentatie te bekijken).

Nieuwe vaardigheden

In de visie van Antonelli en haar curatoren moeten de objecten om ons heen meer informatie bevatten dan alleen een gebruiksaanwijzing: “Objecten dienen persoonlijkheden te zijn, die een dialoog met ons aangaan naast de functie, vorm en betekenis.” Ik was benieuwd. Tot dan toe kende ik alleen ‘sprekende’ gebouwen, zoals de Allianz Arena in München, en de interactieve interieurs van Ab Rogers. Alleen wordt hier de interactie geregisseerd door de ontwerper.


Met je iPhone bedien je je robotschoenen, waardoor je bij de hoogste plank kan reiken. Klik op de foto en bekijk hoe het werkt.

Regel zelf je lengte

Dwalend langs de meer dan tweehonderd ontwerpen die waren tentoongesteld, kon ik er eerst weinig chocola van maken. Van alles trok aan me voorbij, van electronische huisdieren tot virtuele werelden, van mobiele apps tot navigatiesystemen voor steden. Grappig vond ik Short++, een paar robotschoenen die je naar wens langer maken en die je bedient met je iPhone. Handig om bij de bovenste plank van de supermarkt te kunnen of aan een bloem te ruiken bovenin een boom. Het ontwerp is van de Israëlische Adi Marom en Hans Hemmert, die onderzoeken hoe communicatie kan veranderen door de lengte van mensen aan te passen. Volgens de ontwerpers wordt lengte zo een ‘interactieve variabele’.


Een interactieve abri is de Sneezing Bus Stop in Vancouver: klik op de foto om te zien hoe het werkt. 

Ook humoristisch is de Sneezing Bus Stop, die op het eerste gezicht een gewone abriposter lijkt. Maar als je drukt op de knop Press here and we’ll explain, word je in het gezicht ‘geniest’. Vervolgens vertelt een stem interessante wetenswaardigheden over niezen en word je uitgenodigd Science World te bezoeken. Het Canadese ontwerpbureau Rethink maakte deze abri voor Science World in Vancouver, met behulp van een neveltje water en een niesgeluid. Zo wordt een dagelijkse routine als het wachten op de bus een belevenis.


VR/Urban maakte een katapult waarmee je boodschappen op gebouwen kunt schieten.Klik op de foto om het filmpje te starten.

 

Dialogen in de stad

Om tegenwicht te bieden tegen de steeds commerciëler wordende stedelijke ruimte, bedacht VR/Urban de SMSlingshot. Dit is een mix van de traditionele houten katapult en digitale technologie. De katapult is voorzien van een displayscherm, toetsenbord en laser en werkt op batterijen. Gebruikers kunnen boodschappen intikken op de katapult, bewaren en ze dan op allerlei oppervlaktes afschieten. Hier verschijnen ze in een gekleurde plas en blijven net zo lang staan als de gebruiker wil. Ook wordt de boodschap op hetzelfde moment getweet. Met deze virtuele tags willen ze de stad weer teruggeven aan de gebruikers.

Met City Tickets is een wat meer structurele dialoog met de stad mogelijk. Het ontwerp van Urbanscale uit Kopenhagen ziet eruit als een grote parkeermeter, die parkeervergunningen uitgeeft. Belangrijker is dat je via deze kiosk als gebruiker problemen en suggesties kunt indienen bij het stadsbestuur. Ze geven kleine formulieren uit, waar je op kunt schrijven en die je gratis naar de gemeente kunt versturen. De formulieren bevatten de precieze locatie van de probleemplek waardoor de stad efficiënter kan reageren. Bovendien kan de gebruiker het proces van zijn klacht volgen en staat er een datum van afhandeling op.

 
City Tickets van Urbanscale maakt het mogelijk als gebruiker vanuit de stad direct contact te leggen met het stadsbestuur.

Verwacht het onverwachte

Talk to me laat zien hoe oneindig groot de mogelijkheden zijn om een dialoog te ontwerpen. Dat ziet er niet altijd uit als een duidelijk en kant-en-klaar product. Immers: waar analoge media leunen op de beeldende kracht van ‘het verhaal’, is digitale media gebaseerd op minder lineaire vormen van communicatie. Internet is een platform waar iedereen praat met iedereen, elke gedachte op Twitter kan een reactie oproepen. Tot nu toe is de 21e eeuw gericht op interactie: ‘ik communiceer, dus ik ben’. Die dialoog gaat altijd door, niemand wordt uitgesloten, en de uitkomst is onverwacht. “Digitale media brengen geen producten voort, maar ervaringen”, schrijft Khoi Vin, art director bij The New York Times in de tentoonstellingscatalogus. “Hiervoor ontwerpen betekent anticiperen op wat je niet kunt plannen, een raamwerk maken waarin het onverwachte kan gebeuren.”

Loslaten van het ego

Hoewel de beleveniseconomie een bijna gedateerd begrip is, klinkt dit spannend. Als designer dien je dus van alles los te laten, om de gebruiker de ruimte te geven iets met je ontwerp te doen. Dat vraagt om lef en het loslaten van je ego. Niet gemakkelijk voor de meeste ontwerpers…

Ook moet je de juiste voorwaarden scheppen waardoor gebruikers begrijpen hoe zij verder kunnen. Als moderne ontwerper moet je scripts schrijven, die het mogelijk maken dat mensen en dingen zich ontwikkelen en dialogen improviseren. Je moet een omgeving realiseren waarin de ‘gewone man’ zelf kan ontwerpen en moet hem de weg wijzen door de enorme hoeveelheid mogelijkheden. Zo bezien moet je nieuwe vaardigheden ontwikkelen, maar verschijnen er ook allerlei nieuwe terreinen aan de horizon waarop je als ontwerper werkzaam kunt zijn.

Bekijk in de galerij alle foto’s van de genoemde ontwerpen, plus een kleine selectie interessante vindingen die ik zag in het MoMA.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels