blog

Blauwe stad planning disaster?

Architectuur

Groningers zijn net masochisten, zei de opa van mijn vaders kant altijd en ongevraagd. Deze herinnering aan mijn Groningse jeugd kwam bij me op, toen ik afgelopen week het rapport Blauwestad van de Noordelijke Rekenkamer las.

Blauwe stad planning disaster?

De Rekenkamer veegt de vloer aan met het project Blauwe Stad dat de provincie in de jaren tachtig van de vorige eeuw entameerde als antwoord op de grote werkloosheid in de gemeente Oldambt. Leidende gedachte achter de plannen was, dat de regio een economische impuls nodig had. Daartoe werd een 800 hectare groot deel van het voormalige landbouwgebied onder water gezet, als onderdeel van een recreatiegebied met plaats voor 1500 verspreide woningen voor rijke pensionada’s uit de Randstad. Overheid en bouwmaatschappijen zouden in grote onderlinge saamhorigheid dit plan voor elkaar gaan boksen.

Vijf jaar later concludeert de Rekenkamer dat slechts 180 kavels zijn verkocht en dat de Publiek Private Samenwerking volledig is mislukt. Wensdenken had de bestuurders het zicht op de werkelijkheid ontnomen, aldus de Rekenkamer. Onduidelijk was voor wie en voor welke prijs de woningen zouden worden gebouwd. Een financiële onderbouwing ontbrak en risico’s werden toegedekt. Men had geen oog voor het feit dat de regio kromp.

Het rapport zou zo een nieuw hoofdstuk kunnen vormen in het boek ‘Great planning disasters’ dat de Britse planoloog Peter Hall dertig jaar geleden schreef. In deze ‘planningpathologie’ vertelt Hall het verhaal van vijf grote planningrampen en twee bijna rampen en analyseert hij de fatale rol die professionals, activisten en politici in dit proces speelden. Ook doet hij aanbevelingen hoe zulke ‘grove fouten’ in de toekomst kunnen worden vermeden.

Maar wat uit het perspectief van de voorbereiding een ramp lijkt, door vertragingen, oplopende kosten en maatschappelijke onrust, blijkt dat achteraf vaak helemaal niet te zijn. Een goed voorbeeld hiervan is de Bay Area Rapid Transit te San Francisco, die Hall in het boek beschrijft. Nadat deze metro in bedrijf was genomen, ontwikkelden de stations ervan zich tot knooppunten van openbaar vervoer. Door de enorme investeringen rond deze knooppunten heeft de BART zich inmiddels dubbel en dwars terugverdiend.

Ook Blauwe stad is hiervan een voorbeeld. Wat nu een financiële debacle lijkt te zijn, kan op langere termijn best een succes worden. Voorwaarde lijkt dan wel te zijn, dat de provincie de grond als productieve factor gaat zien en zich niet meer rijk rekent aan inkomsten die er niet zijn.

De Groningse openhartigheid steekt in ieder geval prettig af bij de ‘omerta’ die Amsterdam betracht bij haar planning flops. Daarbij valt niet alleen te denken aan de Zuidas maar bijvoorbeeld ook de Westermoskee. Toevallig of niet, afgelopen week meldden alle kranten dat voor Amsterdam een miljoenenstrop dreigt door de Westermoskee.En wat doet de verantwoordelijke wethouder? Die kondigt een bouwstop aan en bevriest alle bouwprojecten.

De rapporten van de Groningse rekenkamer bevatten behalve een gedegen analyse ook boeiende en leerzame aanbevelingen voor gebiedsontwikkeling. Het Amsterdamse debacle levert ongetwijfeld ook de nodige nuttige lessen op. Hopelijk verschijnt ook van deze planing disaster een mooie analyse. Dan krijgt mijn opa toch nog een beetje gelijk.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels