blog

Als het regent word je nat

Architectuur

De onlangs overleden columnist Jan Blokker staat niet bekend om zijn overdreven genegenheid voor sociologen. In een column voor de Volkskrant omschreef hij ooit de sociologie als de enige wetenschap waarbij je niet na hoeft te denken. Legendarisch is zijn uitspraak (en nu citeer ik uit het hoofd) dat “een socioloog iemand is die bewijst dat het donker wordt als het licht uitgaat.”

Als het regent word je nat

 

 

Deze gedachte speelde door mijn hoofd toen afgelopen zaterdag de wekkerradio ging en in de Tros Nieuwshow een discussie met professor Reijndorp over wonen op een verzonnen plek werd aangekondigd. Volgens presentatoren Mieke van der Weij en Victor Deconinck zijn nieuwbouwwoningen in oude stijl gebouwd mateloos populair. Dat architectuur vernieuwend moet zijn mag een geliefde opvatting zijn onder de bouwmeesters zelf, de bewoners zijn overgelukkig in hun nostalgische nieuwbouwhuizen, aldus het presentatieduo.

Reijndorp plaatste de discussie in het debat over wonen onder gelijkgestemden. Volgens hem is het voor kopers heel lastig om in nieuwbouwwijken een plek te vinden waar ze kunnen wonen onder gelijkgestemden. Zij zoeken daarom naar houvast ofwel identificatie punten waarop ze blind kunnen varen. Ontwikkelaars springen hier op hun beurt weer op in: als een bewoner iets leuk vindt, zullen de anderen met wie zij willen wonen, het ook leuk vinden.

 Blog Brandevoort
Het Masterplan Brandevoort is gemaakt door Paul van Beek, Rob Krier en Maarten Ouwens

In de ontwikkeling van architectuur is zo weer een stap gezet, zou je denken. Stijl wordt ingezet als succesvol marketing instrument. Grappig genoeg ontkent Reijndorp echter dat het hier om stijl gaat. Volgens hem wordt in een themawijk een sfeer gecreëerd die verder gaat dan stijl en die refereert aan vakantiegevoelens. Zo had hij in een themawijk een mevrouw geïnterviewd die naar bed ging en opstond met vakantiefolders en die haar verwachting elke dag weer zag waargemaakt.

Maar als het niet om stijl gaat, hoe kan het dan dat al die themawijken er zo’n beetje hetzelfde uitzien? De vraag werd niet gesteld en Reijndorp kwam er mee weg. Dat is jammer want de architectuurdiscussie wordt zo niet gevoerd. In de jaren zeventig van de vorige eeuw was de witte architectuur van het Nieuwe Frankfurt en de constructieve architectuur van de Sovjet Unie in de jaren 20 en 30 geliefd, omdat daar socialistische politiek achter zat. Met de huidige voorliefde voor traditionele architectuur is het niet anders gesteld. Vandaag de dag waait de politieke wind immers uit andere richtingen.

Maar er is nog iets. In de voorsteden wordt alleen maar gewoond en is alles buitengesloten wat verder met de stad heeft te maken. De suburbanisering van Nederland zet gestaag door. Om in termen van de marketeer / socioloog te spreken: de ‘sfeer’ van de stad wordt ontdaan van zijn stedelijkheid en wordt zodanig aangepast dat de stedelingen van een veilige ‘omgeving’ kunnen genieten. Stadswijken worden teruggebracht tot decors die ogenblikkelijk kunnen worden geconsumeerd. Het leidt tot de constructie van een suburbaan onbewuste dat met stad en stedelijkheid nul komma nul heeft te maken.

De ultieme vraag is wat we met zijn allen willen worden: opgesloten in gethematiseerde voorsteden, consumerende bewoners of stedelingen? Hopelijk kan de socioloog daar zijn volgende onderzoek aan wijden.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels