blog

Less is more

Architectuur

Tien jaar geleden verscheen de nota Belvedere, met als doel de cultuurhistorie een plek in de ruimtelijke ordening te geven. Sindsdien zijn talloze activiteiten ontplooid, waarvan vooral de Hollandse waterlinie en de Romeinse Limes in het collectieve geheugen zijn blijven hangen. Aan dit beleid is nu een einde gekomen.

Less is more

 

 

Afgelopen maand kwamen kort na elkaar twee publicaties uit die de resultaten van de afgelopen tien jaar op een rij zetten. De ene is afkomstig van het projectbureau en verscheen bij Uitgeverij Matrijs, de ander is gemaakt door het Stimuleringsfonds dat sinds 2002 de Belvedere-subsidies verdeelde.

In het Belvedere-beleid staan identiteit en beeldvorming centraal. “De cultuurhistorische identiteit wordt sterker richtinggevend voor de inrichting van de ruimte en het rijksbeleid zal daarvoor de goede voorwaarden scheppen”, zo heette het destijds. Nederland liep daarbij overigens niet voorop. In Engeland bijvoorbeeld is hiermee al vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw geëxperimenteerd.

Voortbouwen op historische processen

Behoud door ontwikkeling, werd het motto van het Nederlandse Belvedere-beleid zoals dat in de publicatie van het projectbureau wordt neergezet. In de ruimtelijke inrichting had het vanaf dat moment moeten gaan om het aanknopen bij oude en bestaande gebouwen, het voortzetten van bestaande inrichtingsprincipes en het voortbouwen op historische processen in relatie tot nieuwe gebruiksvormen. Volgens Belvedere kan de cultuurhistorie kwaliteit en betekenis toevoegen aan ruimtelijke ontwikkelingen, zonder belemmeringen op te werpen.


De Romeinse Limes. Afb.Provincie Utrecht

Activistische toon

De publicatie van Stimuleringsfonds slaat een meer activistische toon aan. Nederlanders moeten om te weten wie ze zijn, kennis nemen van “onze” tradities en geschiedenis. Het is een van de redenen dat wordt gezocht naar het kweken van historisch bewustzijn en het creëren van een nationale identiteit. Het cultuurbeleid mag zich niet beperken tot historische relicten, maar moet inzetten op participatie en emancipatie van bevolkingsgroepen. Achterliggende doelstelling is het bewerken en herstellen van sociale cohesie.

Te veel aan geschiedenis

Het Belvedere-beleid past in een traditie van denken die teruggaat tot de jaren zestig en die het lokale centraal en boven het globale stelt. Het lijkt echter steeds lastiger te worden om alles te laten draaien om locaties. Dankzij de ecologische crisis zijn we ons immers bewust geworden van hoe onderling verbonden alles in feite is geworden. Dit lijkt een sterker argument om zorg te dragen voor het milieu dan het teveel aan geschiedenis waarmee het Belverdere beleid ons overstelpt en dat in feite het onvermogen maskeert om nieuwe toekomsten te creëren.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels