blog

Plagiaat Soeters Van Winden

Architectuur

Afgelopen week werd Nederland opgeschrikt door een heuse rel. Architect Sjoerd Soeters beschuldigde Wilfried van Winden van plagiaat. Aanleiding was de sprekende gelijkenis tussen het gerealiseerde Inntel hotel in Zaandam en een schets die Soeters als stedebouwkundige supervisor veel eerder maakte en naar eigen zeggen overlegde met de architect.

Plagiaat Soeters Van Winden

 

 

Wilfried van Winden verwijst niet naar deze ontstaansgeschiedenis en weigert ten onrechte het auteurschap van hem te erkennen, aldus Soeters. Met de verschijning van het schotschrift Fusion was de maat vol. Op zijn beurt stelde Van Winden de schets nooit te hebben gezien en geheel zelfstandig het ontwerp te hebben gemaakt.

Vakbenadering

De zaak is om meerdere redenen interessant. In de eerste plaats is het natuurlijk bizar dat twee architecten die het citeren van historische stijlkenmerken tot de kern van hun vakbenadering hebben gemaakt, elkaar nu de tent uitvechten over plagiaat. Daarnaast vind ik het redelijk curieus dat in het stadium van de stedebouw de uitvoerende architecten een schets wordt overlegd die moeilijk stedebouwkundig is te noemen en in feite puur architectuur is. Maar er is meer. Soeters kwam pas in beweging na het verschijnen van het boekje Fusion van Wilfried van Winden. Waarom?

Architectuur van de stad

Daarvoor moeten we naar de TU Delft waar afgelopen woensdag Umberto Barbieri als hoogleraar afscheid nam van de Faculteit Bouwkunde. Barbieri maakte dertig jaar geleden grote furore als architectuurcriticus, ondermeer voor het weekblad Vrij Nederland en het tijdschrift Plan. Samen met Cees Boekraad schreef hij het boek Kritiek en ontwerp. Hierin verbindt Barbieri het kritische vertoog van de ‘68 generatie met de ontwerpbenadering van de Italiaanse Tendenza en waarin de architectuur van de stad centraal staat. Later maakte Barbieri zelf de overstap naar de ontwerppraktijk, waar hij ondermeer Aldo Rossi tot zijn voortijdige dood en later Giorgio Grassi bijstond bij hun projecten in respectievelijk Maastricht en Groningen. Al die tijd bleef hij in het onderwijs werkzaam, eerst op de Academie van Bouwkunst Rotterdam en later op de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft.

In zijn afscheidrede blikte Barbieri terug en stelde hij het paradigma van Aldo Rossi tegenover dat van Rem Koolhaas. Terwijl Rossi de architectuur fundeert in de historische stad (en met recht nostalgisch kan worden genoemd) laat Koolhaas de stad verdampen. Een onontkoombare ontwikkeling, stelde Barbieri. Niet meer de kritiek en geschiedenis maar de filosofie onderbouwt dan de architectuur.

Soeters

De schets van Sjoers Soeters

Multicultureel

Fusion werd in dit verband niet genoemd maar ook dit essay is te beschouwen als een voorbeeld hiervan. In dit boekje wordt beweert Van Winden dat de Fusion stijl is op te vatten als de architectuurstijl voor een multiculturele samenleving. De toenemende diversiteit van culturen vraagt om een nieuwe benadering van de architectuur. Fusion zou deze leveren door op inventieve wijze heden en verleden en hoge en lage cultuur te mengen. Wilfried van Winden loopt met een grote boog om de problemen van de multiculturele stad heen. Over de ontmoetingen in deze stad, die niet multiculti zijn maar conflicterend en destructief, hoor je hem niet.

Dit komt misschien ook omdat hij de discipline reduceert tot de esthetische aspecten van het ontwerp. Door te accepteren dat architectuur niet meer is dan het ontwerpen van multiculti gevels grijpt hij opzichtig terug op de Amerikaanse architect Robert Venturi (overigens wel genoemd in Fusion). In dit model concentreert de architect zich op het ontwerp en laat hij de rest van het bouwproces over aan andere disciplines. Nadeel is dan wel dat wanneer de architect het ontwerp uit handen geeft, de opdrachtgever vervolgens ongestoord veranderingen door kan voeren. De ongekende complexiteit van het bouwproces vergroot dit gevaar vele malen.

Ook Van Winden richt zich uitsluitend op het ontwerp. Maar hij pareert dit gevaar door zijn ontwerp te verbinden aan het project van de multiculturele samenleving.

 Van Windent

Het ontwerp van Wilfried van Winden

Signatuur

Daarmee zijn we terug aan het begin van dit verhaal. Met Fusion wordt een stijl gepropageerd en een duidelijke signatuur architectuur in de markt gezet. Een signatuur die van mij is, moet Soeters hebben gedacht. Zo bezien doemt achter de beschuldiging van plagiaat aan ander fenomeen op. Want het is dringen geworden op het door de crisis ingekrompen veld waarop de in traditie gespecialiseerde bureaus vissen naar opdrachten. Met concurrenten en imitators als Van Winden’s WAM wordt het moeilijker te begrijpen wat het werk van Soeters nu zo bijzonder maakt. Het is niet onaannemelijk dat Soeters vooral daartegen in het geweer komt.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels