MeToo en de ondervertegenwoordiging van vrouwen in de architectuur

De idealistische nederzetting Arcosanti door Paolo Soleri

artikel

MeToo en de ondervertegenwoordiging van vrouwen in de architectuur

Architectuur

Een equivalent van het Amerikaanse MeToo schandaal is in de Nederlandse architectuur nog niet opgedoken. Het lijkt een kwestie van tijd te zijn. Interessanter is wellicht of de traditionele machtstructuur kan worden geslecht en het aandeel van vrouwen in de beroepsuitoefening zal toenemen.

door Harm Tilman

Afgelopen jaar deed MeToo zijn intrede in het debat. Als eerste werd de Amerikaanse producent Harvey Weinstein aan de schandpaal genageld voor de manier waarop hij zijn positie had misbruikt voor het verkrijgen van seksuele gunsten. Daarna was het hek van de dam en velen vroegen zich af of in de architectuur ook een Harvey Weinstein zou opduiken.

Seksueel misbruik

Vlak voor de jaarwisseling publiceerde Daniela Soleri, de dochter van de Amerikaanse architect Paolo Soleri, een open brief. Daarin deed zij uitgebreid uit de doeken hoe haar vader haar in haar puberteit seksueel had misbruikt.

Amphitheater door Paolo Soleri

Amfitheater door Paolo Soleri

Center of the Universe

“It was a clumsily literal dream that started in my early adolescence, when my father, an architect and craftsman, began sexually molesting me, eventually attempting rape when I was 17,” schrijft Daniela Soleri. “It was a child’s solution to the problem posed by a man who I, and everyone around me, saw as the centre of the universe.”

Hoge dichtheden en geringe voetafdruk

De architect Paolo Soleri geniet grote bekendheid om zijn visionaire, milieubewuste ontwerpen en specifiek vanwege de arcologieën die hij ontwikkelde. Deze verstedelijkingsmodellen combineren hoge dichtheden met een lage ecologische impact. De praktische demonstratie hiervan is Arcosanti, een idealistische nederzetting die 80 kilometer ten noorden van Phoenix is gesticht en nog steeds in ontwikkeling is. De in dit laboratorium ontwikkelde maatregelen verdienen volgens velen wereldwijd navolging. Soleri geniet de status van genie en sterarchitect.

De idealistische nederzetting Arcosanti door Paolo Soleri

De idealistische nederzetting Arcosanti door Paolo Soleri

Artistiek genie

Daniela Poleri zegt echter met zoveel woorden dat het artistieke genie van haar vader het resultaat was van een egocentrische persoonlijkheid. “He had good qualities – intelligence, charisma, discipline, skill –  he was extraordinary in a number of ways,” schrijft ze. “But like many such people, including many artists, he was a fierce narcissist, capable only of seeing others in terms of their role in his world.”

Man en werk

De kwestie roept interessante vragen op. Betekent het bijvoorbeeld dat we anders naar het werk van Soleri gaan kijken?  Kun je van het werk van een architect houden als je weet dat hij in zijn vrije tijd een smeerlap was of oorlogsmisdaden pleegde? Of is de experimentele microstad Arcosanti groter dan de ideeën van een man?

Uit het boek 'Arcology: The City in the Image of Man' door Paolo Soleri

Uit het boek ‘Arcology: The City in the Image of Man’ door Paolo Soleri

Mannenbolwerk

Maar achter deze vragen gaat een ander probleem schuil: het gegeven dat architectuur nog grotendeels een mannenbolwerk is en het aantal werkende vrouwen in deze sector gering. Terwijl het aandeel van vrouwen in de studie architectuur 50 procent is, is dit in de praktijk van het werkveld teruggelopen tot twaalf procent.

Onacceptabel gedrag

Tot nu toe werd dit geweten aan de kinderwens van afgestudeerde vrouwen, welke zij moeilijk konden koppelen aan een carrière. Andere verklaringen zijn de langere werktijden op architectenbureaus, in combinatie met de slechte betaling. In de slipstream van MeToo merken feministen nu op, dat dit onvoldoende gronden zijn. Volgens hen komt het door de machtsstructuur in de architectuur, die zou leiden tot onacceptabel gedrag in naam van de ster, het genie of het talent.

De idealistische nederzetting Arcosanti door Paolo Soleri

De idealistische nederzetting Arcosanti door Paolo Soleri

Machtsstructuur

Het zal interessant zijn te zien of het dit jaar gaat lukken deze machtsstructuur te doorbreken. Juist de karaktertrekken die nu zo onder vuur liggen, golden immers lange tijd als voorwaarden voor het realiseren van gebouwen, zonder daarvoor compromissen te hoeven sluiten. Zeker is dat architectuur aan kracht gaat winnen als ze afscheid weet te nemen van de op gender teruggaande machtsstructuren.

 

Lees ook de andere voorspellingen

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels