artikel

Architectuurjaar in beeld: mooiste foto’s van 2017

Architectuur

Door Harm Tilman – 2017 was een bijzonder architectuurjaar. Wij vroegen het onze architectuurfotografen. Wat vonden zij het beste gebouw van 2017? Hoe hebben ze die in beeld gebracht? En hoe verging het ze zelf?

De foto die voor architectuurfotograaf Teo Krijgsman het afgelopen architectuurjaar typeert, is die van de glazenwasser die uit het raam leunt van het woongebouw Reyelanden van Bureau Kroner. Dit beeld illustreert volgens hem perfect hoe de laatste jaren aan projecten wordt gewerkt.

Afgaande op dit beeld, zijn we anders naar architectuur gaan kijken. Het leven van een gebouw lijkt minstens even interessant te zijn als het ontwerp of de vorm. Niet dat beide laatste er niet toe doen, maar ze zijn onderdeel van een verhaal waarin de relatie tussen gebouw en architect is bestendigd.

Beeld en onderhoud

Nog niet zo lang geleden, draaide alles om het nieuwe en het lege, fotogenieke en net opgeleverde gebouw. Nu is het besef doorgedrongen dat je gebouwen moet onderhouden en schoonmaken, en dat architectuur zich hier aan niet kan onttrekken. Dat klinkt door in architectuurfotografie.

Architectuur kijken

Via foto’s leer je naar architectuur kijken. Op basis van een beeld of een serie beelden kun je je een idee vormen van een gebouw. Een foto is meer dan een representatie van een gebouw en wil iets teweeg brengen bij de beschouwer. Roos Aldershoff bijvoorbeeld streeft foto’s na die in al hun eenvoud verrassend zijn te noemen. Alleen zo komen volgens haar gebouwen tot hun recht en leer je ze beter begrijpen.

Virtuoze beweging

De Duitse architectuurfotograaf Stefan Müller laat zien dat de ongelooflijke strengheid die de gevel van het Delftse Archiefgebouw lijkt te kenmerken, bij nader inzien berust op een virtuoze beweging die een muzikaal ritme verraadt.

IJlheid van het licht

Kim Zwarts fotografeerde het Nationaal Militair Museum Soesterberg van Felix Claus en Dick van Wageningen. Wat zijn foto laat zien, is de ijlheid van het licht, het nagenoeg verdwijnen van de grens tussen interieur en exterieur, het contact met de omgeving en de detaillering in de constructie van het gebouw.

Verrassen en uitleggen

De Spaanse architectuurfotograaf Ducio Malagamba ziet twee hoofdtaken voor zijn vak: intrigeren en onthullen, verrassen en uitleggen. Zijn beelden willen de fantasie van de kijker stimuleren, maar ook de ruimte inzichtelijk maken.

Gewaarwording

Roland Halbe geeft misschien als geen ander weer waar het in architectuurfotografie om gaat: documenteren maar ook gewaarwordingen teweeg brengen.

Groeiende beeldconsumptie

In een tijd waarin we dagelijks worden gebombardeerd met een stortvloed aan beelden, is een goed beeld belangrijker dan ooit, stelt architectuurfotograaf Ossip van Duivenbode. Het aantal architectuurtijdschriften is geslonken maar het publiek dat architectuurbeelden consumeert is sterk gegroeid, mede door sociale media en toonaangevende design- en architectuursites. Het valt Van Duivenbode op dat het voor architectenbureaus daarom steeds belangrijker wordt dat hun werk ‘eruit’ wordt gepikt en zodoende viraal gaat over het internet.

Mac als doka

Toch verandert ook de fotografie zelf van karakter, nu de Mac de plaats heeft ingenomen van de donkere kamer uit vroegere tijden. Als je in het analoge tijdperk storende elementen uit een foto wilde verwijderen, zoals vuilnis op straat of zweem van diverse lichtbronnen, kon dat uitsluitend met behulp van filters voor lens of ramen, aldus Aldershoff. Het was bijna onmogelijk deze correcties in de doka uit te voeren, en dan moest je ook nog lang op het resultaat wachten. In het digitale tijdperk zijn deze correcties dankzij fotoshop veel gemakkelijker uit te voeren. Met passen en meten kan je zelfs van meerdere opnamen een geheel maken.

Verandert de architectuurfotografie?

Volgens architectuurfotograaf Teo Krijgsman ‘is het nog net zo moeilijk (of makkelijk) om een goede foto te maken als honderd jaar geleden. Daar heeft de digitalisering niets mee te maken. Die vergemakkelijkt alleen de werkwijze, of opnametechniek zo je wilt, in relatie tot de zware technische camera’s van weleer. Je bent als fotograaf veel wendbaarder geworden.’

Villa als thuis

Ronald Tilleman stuurde een foto op van Villa RR in Rijssen van Stephanie en Theo Reitsema. Voor Tilleman, een van de beste architectuurfotografen van het land, moet een beeld in de eerste plaats de talloze aspecten van een ontwerp goed naar voren komen. Maar het plezier tijdens het maken van opnames telt voor hem ook en spat van de foto af. Terwijl Theo stokbrood aan het snijden is voor de borrel na de shoot, staat Stephanie in haar mooiste jurk op charmante wijze de fotograaf te woord. De foto laat daarmee vooral zien dat deze villa hun thuis is.

 Veranderend blikveld

De scope van architectuurfotografie is aan het veranderen. Dat zie je terug in de foto die Luuk Kramer als een van zijn beste van het afgelopen jaar beschouwt. Geconfronteerd met de vraag het woongebouw op de Zuidas van Inbo te fotograferen, besloot hij niet alleen het gebouw sec te fotograferen maar ook nadrukkelijk de context ervan mee te nemen. De kwaliteiten van dit wonderlijke gebouw komen hierdoor juist sterker uit.

Binnen en buiten

De manier van werken van de jonge architectuurfotograaf Lisette van de Pavoordt is niet wezenlijk anders. Zij kreeg opdracht een geheel zelfvoorzienende woning in het dorp Amerongen vast te leggen en richtte zich op het wonen binnen, maar ook buiten.

Integratie

Ook René de Wit bespeurt een verbreding in de architectuurfotografie. Naast het architectonische ontwerp, komen volgens hem meer thema’s aan de orde die het discours verder verrijken. Hij wijst daarbij op de integratie tussen landschapsarchitectuur, stedebouw en architectuur, maar ook op de inpassing van landschapsparken en stadstuinen binnen een stedelijke omgeving.

Toekomst

Architectuurfotograaf Jan Bitter ziet het niet somber in voor de architectuurfotografie. Volgens hem is nu meer mogelijk dan ooit. Doordat de vrijheid in architectuur sterk is toegenomen, lijkt alles mogelijk te zijn. Dit weerspiegelt zich in de fotografie, aldus Bitter. Architectuurfotografie is zich in zijn ogen aan het bevrijden van de klassieke, smetvrije representatie van gebouwen onder perfecte lichtcondities. Ze kan in zijn ogen gaan spelen met de gebouwen en alles wat daaromheen speelt.

Transformatie Antwerp Tower door Wiel Arets Architects Beeld Jan Bitter

Precisie op de millimeter

 

Mijn fijnste foto van het jaar is de foto van een huis in Haarlem. Een ogenschijnlijk eenvoudig project. Een uitbouw voor een prachtig gerenoveerd negentiende eeuws grachtenpand in Haarlem, door de architecten Werner Kamp en Elsie De Bruyn. Precisie op de millimeter. Hoe kan je zo’n klein stukje architectuur toch in al zijn verfijnde monumentale kracht zetten?

Klik op de bijschriften voor groter beeld en een toelichting door de betreffende fotograaf.
Reageer op dit artikel