artikel

Ontbrekende schakel

Architectuur

Door Harm Tilman – Onze levensstijl is niet langer houdbaar, maar hoe we die moeten veranderen, weten we niet. Dat is de boodschap van de architectuurbiënnale van Rotterdam en Brussel die afgelopen maand in het HAKA gebouw in Rotterdam was te zien. De tentoonstelling ‘The Missing Link’ onderzoekt hoe we deze ontbrekende schakel kunnen overbruggen. Deze ontwerpuitdagingen en kansen worden gepresenteerd in een boeiende ‘promenade architecturale’.

De tentoonstelling opent met een installatie van kunstenaar Marieke van der Lippe. Op drie schermen spreken de drie curatoren Floris Alkemade, Leo Van Broeck en Joachim Declerck over de missing link tussen wat zou moeten gebeuren aan het klimaatprobleem en de keuzes die architecten maken. De vragen die aan ontwerpers worden gesteld, worden hier vertaald in het licht van de grote veranderingen die zich aandienen. De drie curatoren gaan onderling en met elkaar een dialoog aan.

Beeldtaal van verduurzaming

In de Wunderkammer onderzoeken Wouter Klein Velderman en Caroline Ruijgrok de beeldtaal van de verandering. Zij brengen een groot aantal producten samen die te maken hebben met verduurzaming. In een grid zijn ze op kleur neergelegd. Op de Y-as wordt de inspanning getoond die de consument zich moet getroosten om op het product over te stappen. Toepassing van een dakpan met geïntegreerde zonnecellen vraagt bijvoorbeeld om een grotere investering dan een zonnepaneel. Door de opstelling iedere week te veranderen, werpen ze steeds weer een frisse blik op de producten en kunnen ze andere ordeningen uitproberen.

Zondeval

Na de Wunderkammer volgt de Wending. Als embleem daarvan koos Alkemade voor de zondeval, waarbij zijn sympathie naar Eva lijkt uit te uitgaan. Volgens Alkemade beschikken we dankzij de wetenschap over alle kennis van goed en kwaad, maar aarzelen we die te aanvaarden en beseffen we onvoldoende dat we uit het paradijs kunnen worden verdreven. De quote van Yates is veelzeggend: dromen zijn bepaald niet zonder verantwoordelijkheden.

Kinderboerderij en kippenfarm

Niet veel verder onderstreept hij deze kwestie met twee foto’s van Henk Wildschut. Tegenover een beeld van een gezellige kinderboerderij waar knuffelgeiten de ideale achtergrond voor selfies vormen, hangt het beeld van een industriële kippenfarm. De gezelligheid van de eerste spreekt boekdelen, maar om verder te komen zouden we juist oog moeten hebben voor de tweede.

Zestal thema’s

De IABR richt zich op de stedebouwkundige praktijken uit de lage landen. Nederland en België delen weliswaar dezelfde ondergrond van het deltalandschap, maar kennen twee heel verschillende politiek-bestuurlijke culturen. In dit laboratorium wil de IABR onderzoeken welke mechanismen werkzaam zijn en de grote maatschappelijke veranderingen die gaande zijn. De geselecteerde praktijken werken de komende twee jaar aan zes thema’s, variërend van zorgzame leefomgeving tot hernieuwbaar energie landschap, van de ruimte voor biodiversiteit n water tot een nieuw mobiliteitssysteem en van de productieve stad tot gezonde landbouw.

Omhelzen van complexiteit

De indeling in menselijke activiteiten of functies, kenmerkend voor de stedebouw van de laatste 150 jaar, is hierbij verlaten. De IABR tracht de complexiteit niet te vermijden maar te omhelzen en te verhevigen. Wat daarbij helpt is dat ze gepaste afstand houdt tot het marktdenken en zich verre houdt van de vraag of iets mooi of lelijk is. The Missing Link zet zaken als voedselproductie en energietransitie op de architectonische agenda. Dat het ontwerp daarbij een hefboom kan zijn, maakt de tentoonstelling aannemelijk. Het maakt The Missing Link tot een van de meest interessante tentoonstellingen van de laatste tijd.

Lees ook

Reageer op dit artikel