artikel

Hoofdkantoor Deutsche Amphibolin-Werke in Ober-Ramstadt door Brückner & Brückner Architekten

Architectuur Premium

Hoofdkantoor Deutsche Amphibolin-Werke in Ober-Ramstadt door Brückner & Brückner Architekten

In Midden-Duitsland realiseerde Brückner & Brückner Architekten een ongewoon kantoorgebouw voor DAW, als onderdeel van een grondige transformatie van het gehele bedrijventerrein. Deze nieuwbouw die verder bouwt op de structuur van de bestaande gebouwen, onderscheidt zich door een energieproducerende gevel en een zachte dialoog met de materialen. In het interieur is een innovatief kleurenconcept doorgevoerd.

Tekst Claus Käpplinger
V
ertaling Duo Vertaalburo
B
eeld Constantin Meyer

Tegenwoordig zijn kantoorpanden geen lang leven meer beschoren. Meestal worden ze ontworpen met het oog op een levensduur van hooguit 25 jaar. Het nieuwe hoofdkantoor van Deutsche Amphibolin-Werke (DAW) in Ober-Ramstad is in veel opzichten onorthodox te noemen. Het bevindt zich aan de rand van de Rhein-Main-agglomeratie en ligt vijftig kilometer ten zuiden van de binnenstad van Frankfurt. In het ontwerp is bewust niet de tijdgeest gevolgd, maar is ingezet op continuïteit door verandering waarbij consequent verder is gewerkt aan dat wat er al staat. Daarbij is de gebruikelijke mengelmoes van verschillende architectuurstijlen uit verschillende bouwperioden uit de weg gegaan. Het bedrijf dat al meer dan 120 jaar in Ober-Ramstadt is gevestigd, zag het als een uitdaging om de typische mix van bestaande gebouwen met de nieuwbouw te versmelten tot één geheel.

Brückner & Brückner Architekten heeft veel ervaring met het transformeren van bestaande gebouwen en het ontwerpen van moderne kantoorgebouwen. Zo realiseerden ze onder meer nieuwe gebouwen voor jonge softwarebedrijven en voor wereldspeler Siemens. Maar dit architectenbureau heeft ook verbazingwekkend veel kerkelijke gebouwen, kloosters, kapellen en culturele instellingen op zijn naam staan. Dit zie je terug in de architectuur van het nieuwe hoofdkantoor aan de rand van Ober-Ramstadt. In het werk van Brückner & Brückner Architekten staan atmosfeer én doelmatigheid voorop. In hun sensuele architectuur worden nieuw en oud, virtueel en landelijk/historisch in een nieuwe symbiose bij elkaar gebracht.

DAW Hauptverwaltung in Ober Ramstadt von Brückner & Brückner Architekten Tirschenreuth

Entreehal met rode band. Beeld Constantin Meyer

Transformatie van bestaande gebouwen

Brückner & Brückner Architekten ging bij de grootschalige verbouwing van alle kantoorgebouwen van het bedrijf uit van de bestaande gebouwen die uiteindelijk zowel van binnen als buiten grondig zijn getransformeerd. In de eerste fase is naar het zuiden toe een markante nieuwbouw gerealiseerd die zich kenmerkt door veel beweging en daarmee een sterk contrast vormt met de rechte lijnen van de bestaande gebouwen uit de jaren vijftig tot tachtig. Het is een haast perfect symmetrisch gebouw met twee vleugels. Doordat het gebouw dankzij de plaza van de straat af ligt, krijgt het bedrijf een representatieve, maar ook uitnodigende entree. Het gebouw is horizontaal geleed met behulp van kalksteen pilasters en stroken die tussen en door de verdiepingen heen lopen. Deze meanders verlenen het geheel een dynamische verschijning. Met zijn rijen grote ramen vormt het nieuwe hoofdkantoor in het bergachtige landschap van het Odenwald eerder een uitgeholde, torenhoge rots dan een hermetische monoliet.

Het bouwwerk speelt op uiteenlopende wijzen met de elementen uit het omliggende landschap. In de gevels zijn de stenen pilasters en de rijen ramen gecompleteerd door borstweringen van gelakt sparrenhout. Op de plaza dat met zijn plaveisel en gras een ‘stedelijk’ karakter bezit, worden ook aardbeien en andere gewassen verbouwd. Het nieuwe hoofdkantoor is ook in tweede instantie een visueel bijzonder rijk gebouw: je raakt er niet op uitgekeken. Het grote volume en de serialiteit zijn doorgezet in alle delen van het gebouw – niet in de laatste plaats in de drie etages tellende entreehal, de ‘etalage’ die verrast door haar transparantie en doorwaadbaarheid en die bezoekers gedecideerd uitnodigt het gebouw binnen te stappen.

DAW Hauptverwaltung in Ober Ramstadt von Brückner & Brückner Architekten Tirschenreuth

Coffice op kantoorverdieping. Beeld Constantin Meyer

Omdat de opdrachtgever Ralf Murjahn het gebouw niet alleen wilde openstellen voor zijn eigen werknemers, is naast de ingang een twee etages tellend auditorium gemaakt, dat direct vanaf de plaza bereikbaar is en in gebruik is als gemeenschapshuis. Doordat de wanden ervan bijna volledig van glas zijn, biedt dit auditorium prachtige vergezichten op het nabijgelegen Odenwald. In de ruimte waar trainingen en bedrijfsfeesten plaatsvinden, gaan de wanden over in een baldakijnachtige plafondconstructie. Deze verleent de ruimte een rustige, haast religieuze uitstraling waarvoor een pure kantoorarchitect vrijwel nooit zou kiezen. Maar ook de vijftig meter lange entreehal met zijn zogenoemde ‘rode band’ kan voor meerdere doeleinden worden gebruikt. Hier zijn de receptie en de vele kleurige informatie-, wacht- en recreatieruimten te vinden die steeds anders kunnen worden ingedeeld. Deze ruimte, gelegen tussen het landschap en het fabrieksterrein, voelt prettig aan door de ruimtelijk werkende, stalen brugconstructie. Op de derde verdieping vormt ze bovendien een verrassende verbinding tussen beide vleugels.

Innovatief kleurenconcept

De ‘etalage’ is het begin van een indrukwekkende bedrijfspresentatie waarbij in alle ruimten van het gebouw alle mogelijke toepassingen van het product Caparol worden gedemonstreerd. Elke afdeling in de nieuwbouw heeft een eigen kleur gekregen, die is ontleend aan de kleuren van de bekende Caparol-olifant: koel middenblauw voor het productmanagement, activerend oranje voor het marketingteam en stralend geel voor de afdeling verkoop. Alleen de FarbDesignStudio op de begane grond is neutraal wit gehouden, omdat kleurige reflecties het ontwikkelen van nieuwe kleurconcepten wellicht verstoren. De kleurcontrasten in het gebouw zijn zo sterk, dat vooral ’s avonds een bont kleurenpalet is te zien.

De medewerkers hadden aanvankelijk een eigen werkplek, maar werken nu in teamkantoren die ruimte geven aan communicatie en uitwisseling van informatie. In de zuidelijke vleugel verbinden zogenoemde ‘coffices’ de afdelingen met elkaar. Dit zijn grote lounge- en koffieruimten die met transparante wanden zijn afgescheiden van de verkeersruimten en bedoeld zijn om creatieve gedachtewisseling te stimuleren.

Op de verdiepingen zijn meer met hout beklede kolommen te vinden dan voor de constructie nodig is. Samen met de ondersteunende enfilades zorgen zij voor ruimtelijke diepte in de kantoorruimten. De inrichting is verre van neutraal, koel en zakelijk. Dankzij de akoestische voorzieningen aan het plafond is een geborgen, beschermende sfeer ontstaan. Daarop zijn de transparante infills van de vergaderruimten en de eigen werkplekken van de managers afgestemd. Deze hebben meer weg van huisjes in wijngaarden dan van de gebruikelijke glazen dozen. Dat kon alleen omdat Brückner & Brückner alles zelf heeft ontworpen en ook verantwoordelijk was voor het interieur.

In de verkeersruimten kunnen medewerkers de relatief hoge meubels gebruiken om materialen tegenaan te zetten of op te leggen als ze een collega tegenkomen en hier even mee willen praten. Zij kunnen evenals de klanten ook gebruikmaken van de derde, meest aantrekkelijke etage. Hier bevinden zich naast een cafetaria de vele trainings- en vergaderruimten waarin de ‘rode band’ van de begane grond is doorgetrokken. Het akoestische plafond van het cafetaria is dankzij zijn sobere uitstraling niet overtuigend, maar het weidse uitzicht over het Odenwald en Ober-Ramstadt maakt veel goed. Dankzij de enorme schuiframen kan deze ruimte in een handomdraai worden omgetoverd tot een grote loggia. Het hele gebouw staat vanaf alle verdiepingen in nauw contact met de buitenwereld. De heldere ruimtelijke afscheidingen worden steeds op een verrassende wijze visueel opengebroken. Een belevenis is beslist ook het verblijf op de stijlvolle meander van stalen balken in de foyer.

 DAW Hauptverwaltung in Ober Ramstadt von Brückner & Brückner Architekten Tirschenreuth

Een van de twee trapplastieken tussen foyer en (gele) verkoopafdeling. Beeld Constantin Meyer

Nieuwe werkomgeving

De medewerkers van het bedrijf moesten aanvankelijk wennen aan het kleurgebruik in de ruimten, maar zijn nu heel tevreden met hun nieuwe werkomgeving. Zowel de duidelijke afscheidingen tussen de werkplekken als de vele mogelijkheden om andere mensen te ontmoeten of je terug te trekken in aparte ruimten, worden zeer gewaardeerd. De werkruimten laten dankzij de ramen met driedubbel zonwerend glas en een geventileerde gevel met hennepisolatie, aardwarmte en warmtepompen ook in energieopzicht niets te wensen over. Het energieverbruik ligt ongeveer twintig procent onder de waarden van de huidige Duitse energiebesparingsverordening. De verbouwing van de naastgelegen gebouwen vindt de komende jaren plaats. Het geheel zal niet alleen aan de buitenkant, maar ook aan de binnenkant stevig worden aangepast. Ook dit is een bewuste keuze voor meer duurzaamheid door de grijze energie uit de bestaande gebouwen door sloop niet verloren te laten gaan, maar te behouden in één heel nieuw geheel.

Hoofdkantoor DAW SE in Ober-Ramstadt

Opdrachtgever DAW SE,
 Ober-Ramstadt
Architect Brückner & Brückner Architekten GmbH, Tirschenreuth I Würzburg
Partners Dipl.-Ing. (Univ.) Christian Brückner, Architekt BDA, Stadtplaner Dipl.-Ing. (Univ.) Peter Brückner, Architekt BDA, Stadtplaner
Projectleider Dipl.-Ing. (FH) Lukas Neuner, Architekt (Projektleitung)
Bouwmanager Dipl.-Ing. (FH) Alexandra Heger, Architektin (Bauleitung) Kristina Kulicke B. Eng. (Bauleitung)
Projectteam Janina Diemer, Bauzeichnerin Dipl.-Ing. (FH) Norbert Ritzer, Architekt Katja Schaub, Architektin, Simon Schauer, Bauzeichner
Elina Schwarz, M.A. Architektur, Agnieszka Wiesenmüller, M.Sc. Architektur, Magister Inżynier Architekt
Adviseur constructie MBI Mittnacht Beratende Ingenieure Ludwigkai 1
97072 Würzburg
Adviseur brandveiligheid Rassek & Partner Brandschutzingenieure An der Blutfinke 87
42369 Wuppertal
Adviseur bouwfysica Wolfgang Sorge Ingenieurbüro für Bauphysik GmbH Südwestpark 100
90449 Nürnberg
Adviseur installatietechniek Süss Beratende Ingenieure GmbH & Co.KG HLSE Planer
Lina-Ammon-Straße 15
90471 Nürnberg
Adviseur verlichting Brückner & Brückner Architekten GmbH Süss Beratende Ingenieure GmbH & Co.KG
Ontwerp mei 2010
Start bouw juli 2014 F
Oplevering februari 2017
Opening juni 2017
Oppervlakte perceel 74.478 m2
Bruto volume 30.228,72 m3
Bruto oppervlakte begane grond 8.522,00 m2

Foto's

Reageer op dit artikel