artikel

In Freespace of Limbo Space

Architectuur

Verslag: Sara Marzullo – Op vrijdag 25 mei 2018 sprak Aaron Betsky tijdens de derde editie van de Greenhouse Talks met enkele van de meest actieve figuren in het huidige internationale debat over het onderwerp Freespace. Betsky ziet het ontwerp van deze tussenruimten als de echte uitdaging voor architecten.

Tijdens de openingsdagen van de 16e Internationale Architectuurtentoonstelling La Biënnale di Venezia leidde architectuurcriticus Aaron Betsky een gesprek waarvan het onderwerp was geïnspireerd op Freespace, het thema van de curatoren Yvonne Farrell en Shelley McNamara. De Nederlandse ambassadeur in Italië legde in zijn openingstoespraak de nadruk op de inspanningen van zijn land om architecten te ondersteunen bij het aangaan van stedelijke uitdagingen voor de stad van morgen. Ook prees hij de relatie met Italië door te wijzen op het programma van de komende Manifesta in Palermo, die wordt geleid door de Nederlandse kunsthistoricus Hedwig Fijen.

Aaron Betsky legde het panel de volgende vraag voor: “In ruimtes waar we wachten, vertoeven of gewoonweg de tijd verjagen, lijken de structuren van goede architectuur op te lossen. Hoe ziet de architectuur van deze niet-helemaal-vrije ruimten eruit, en hoe kunnen we iets ontwerpen dat voorbestemd is om te vervagen? ”

The Greenhouse Talks 2018. Beeld: Alberto Sinigaglia

Verlangen naar identiteit

Nathalie de Vries (MVRDV) illustreerde haar verkenning van het idee van limbo-ruimte met het ontwerp van een luchthaventerminal. “Ik was gefascineerd door het feit dat we in deze ruimtes altijd worden geëvalueerd en afgemeten aan de hand van ons geld en onze aanwezigheid in winkels.” In haar visie moet de limbo-ruimte op luchthavens worden uitgerust met meer identiteit en specificiteit. Het grootse deel van de evenementen vindt immers hier plaats, terwijl we wachten.

MVRDV samen met Kohn Pedersen Fox Associates (KPF) en Meinhardt – Schiphol Airport Terminal Area A

In-between bestaan

In contrast hiermee presenteerde Andrés Jaque (Office for Political Innovation) vluchtelingen als mensen op doorreis die niet worden gewaardeerd. Hij vertelde het verhaal van Abel, een Colombiaanse man die in de vrije ruimte tussen zijn achtertuin en de snelweg in Los Angeles de sociale omgeving van zijn vaderland heeft gereconstrueerd. “Het idee van een ‘in-between’ bestaan is me zeer dierbaar. Aan deze plek besteden andere mensen weinig aandacht, zodat ze het kapitalisme kan ondermijnen”, stelde de oprichter van het Office for Political Innovation. “Architecten moeten echt nadenken over dit thema. Limbo Space is een eeuwige transitieplaats, het is namelijk niet de bedoeling dat we ergens aankomen. Ze is noch hemel noch hel en het woord vagevuur vind ik niet bepaald leuk. Ik zie Limbo Spaces als plaatsen om voor altijd te wonen.”

Andrés Jaque (Office for Political Innovation) met Miguel de Guzmán (Imagen Subliminal) – Sex and the So-Called City. Beeld: Imagen Subliminal

Andere versies van onszelf

“Tot enkele jaren geleden zouden we het NON-ruimte hebben genoemd, maar we hebben dit concept krachtiger gemaakt door het Limbo-Ruimte te noemen,” stelde Marina Otero, die dit jaar op de Biënnale de curator van het Nederlandse paviljoen is. “Het gehele Nederlandse paviljoen is opgebouwd als een limbo-ruimte, maar de ruimte met de lockers belichaamt dit concept misschien wel het best. De kluisjes zijn de plek waar we in andere versies van onszelf veranderen, waar we kunnen beslissen wie we zijn, vol met mogelijkheden. ”

Ongeprogrammeerde als kwaliteit van gebouwen

“Cultuur verandert zo snel dat onze gebouwen het niet meer bij kunnen houden. Dat betekent dat het ongeprogrammeerde de belangrijkste kwaliteit voor een gebouw wordt”, aldus Elizabeth Diller, oprichter van Diller Scofidio + Renfro, het in New York gevestigde architectenbureau. Diller kreeg van het Victoria & Albert Museum de opdracht voor een nieuw collectie- en onderzoekcentrum in het Queen Elizabeth Olympic Park in Oost-Londen. Zij sprak over een van haar bekendste projecten, de High Line in New York. “We wilden een ruimte creëren waar je alleen niet productief kunt zijn, waar je alleen maar kunt lopen of zitten. Ze is uitgegroeid tot een van de grootste toeristische attracties van de stad, maar ze geeft nog steeds uitzicht op het niet-officiële New York, via de stegen en de achterkanten van de gebouwen “.

Diller Scofidio + Renfro – Travelogues. Beeld: Joshua Bolchover

Openbare ruimtes

Maria Claudia Clemente (Labics) vatte haar gedachte samen door te zeggen: “We moeten niet-gedefinieerde ruimten ontwerpen, vooral openbare ruimten die het onverwachte kunnen ondersteunen”. Ze voegde eraan toe dat we allemaal kunnen leren van de manier waarop in Italië openbare ruimtes worden gezien, als plaatsen waar botsingen plaats vinden en het leven zich afspeelt.

Labics – Città del Sole in Rome, Italië. Beeld: Marco Cappelletti

Avontuurlijk bestaan

Fotograaf Iwan Baan gaf een meer persoonlijk gezichtspunt, gebaseerd op zijn dagelijkse ervaring. “Mijn leven lijkt van buitenaf gezien avontuurlijk, omdat ik over de hele wereld reis. Maar uiteindelijk breng ik het grootste deel van mijn tijd door in limbo-ruimtes, op luchthavens, in wachtruimtes. Ik vind het interessant deze limbo-ruimtes over de hele wereld met elkaar te vergelijken en uit te zoeken hoe specifiek ze zijn in verschillende landen en continenten.

Beeld Iwan Baan

Uitdaging voor architectuur

Het gesprek wierp veel vragen op, die Aaron Betsky als volgt samenvatte: “Wat me zorgen baart, maar ook interesseert, is dat datgene wat zich tussen het ontworpene en het nog niet ontworpene bevindt, al gekolonialiseerd en getheoretiseerd is door het begrip ‘affordance’. Dit begrip kent verschillende dimensies. Aan de ene kant is ze geworteld in de studies van dieren en in de biologie. Dit heeft geleid tot de verwetenschappelijking en de engineering van deze limbo-ruimtes. Aan de andere kant kun je dankzij gegevensverzameling de dynamische interactie tussen menigten en beweging voorspellen en zo deze tussenruimtes efficiënter inrichten. De vraag is nu: moeten we ons verzetten tegen limbo-ruimtes of moeten we juist meegaan met de stroom? Hoe moeten deze ruimtes ontwerpen? Dat is de echte uitdaging voor de architectuur. ”

The Greenhouse Talks 2018. Beeld Alberto Sinigaglia

Over Greenhouse Talks

De derde editie van de Greenhouse Talks werd ter gelegenheid van de zestiende Architectuurbiënnale georganiseerd door Image MEDIA AGENCY in opdracht van de Nederlandse ambassade in Rome en in samenwerking met Het Nieuwe Instituut. Naast Aaron Betsky (School of Architecture at Taliesin ) namen fotograaf Iwan Baan, de architecten Maria Claudia Clemente (Labics), Nathalie de Vries (MVRDV), Elizabeth Diller (Diller Scofidio + Renfro), Andrés Jaque ( Office for Political Innovation) die net is benoemd tot directeur van GSAPP (Columbia University) en ten slotte Marina Otero Verzier (onderzoeksdirecteur van Het Nieuwe Instituut en curator van het Nederlandse paviljoen van 2018) deel.

Lees ook 

 

 

 

 

Reageer op dit artikel