artikel

Collages als portretten: fala atelier

Architectuur

Als tegenhanger van de ‘perfecte’ render zoeken architecten naar andere manieren om ontwerpen te verbeelden. De collage maakt daarbij haar rentree. Het Portugese architectuurbureau fala gebruikt deze vorm van abstractie om architectuur te bedenken en maken. Dit leidt tot een herkenbare beeldtaal.

door fala

Beelden

We leven in een tijd waarin beelden worden verheerlijkt. Beelden in plaats van woorden? In plaats van tekst? In plaats van poëzie? Het is zichtbaar en hoorbaar in architectuur. Tekst verliest steeds meer aan populariteit. Beelden blijven eindeloos fascineren. Een beeld is een entiteit op zich. Van het kijken naar een beeld word je direct blij. Er is immense kritiek en permanente verwarring. ‘Gemaakte beelden zijn direct bruikbaar en kunnen zo op Instagram.’ We vinden het tegenwoordig normaal om constant selfies te maken. Je moet mee met de wereld om je heen, mee met de moderniteit, zonder tradities te vergeten. Architectuur is op het hoogtepunt van haar mediasucces. Architectuur kan niet bestaan zonder beeld. Een project laat zichzelf aan de wereld zien in de vorm van een beeld. Architectuur bedenken we in schetsen en collages. We proberen door beelden heen te denken. Denken is speculeren met beelden.

Huis onder een groot dak in Famalicão (PT), beeld fala

Huis onder een groot dak in Famalicão (PT), beeld fala

Collages verbeelden eenvoudigweg onze architectuur. Dat is een onlosmakelijk feit. Naïviteit is geen doel op zich. Naïviteit is niet waar het om draait. Het gaat veel meer over jezelf niet al te serieus nemen. We zien vreemde bouwwerken ontstaan, bescheiden bouwwerken maar ook grove bouwwerken. Misschien houden we ooit nog wel eens op met onze collages en gaan we sombere gravures of abstracte olieverfschilderijen maken. Wij zijn niet beperkt door techniek. Het is een continu chaotisch en groots onderzoek, dat wordt geleid door bedachte regels. Nieuwe bibliotheken doemen op, perspectief en verhoudingen worden bestudeerd. We willen verder kijken dan alleen de geijkte composities. We willen een bepaalde beeldtaal ontwikkelen. Je moet jezelf positioneren. We proberen onze taal in architectuur te ontwikkelen en datzelfde doen we ook met beelden.

Gereedschap

Bij collages mag je onnauwkeurig zijn. Je kunt je bouwwerk in een rommelige context zetten en fragmenten van andere ruimten opnieuw gebruiken. Het is bouwen alsof je een bouwplaat maakt. Het komt neer op de ruimte vullen en lagen, elementen en fragmenten stapelen. Een collage is een onsystematische mengeling van figuren. Collages zijn portretten van huizen, straatgevels, achtertuinen, woonkamers en slaapkamers. Collages als kleine gedichten met een onzeker verhaal. Ze gaan over een stel dat er net is komen wonen, een rommelige vrijgezellenflat, de woonkamer van een homoseksuele hipster. Maar er zijn ook collages die gewoon collages zijn, een gereedschap om architectuur te bedenken en te maken: met deze ruimte en deze voorwerpen. Meer niet.

Gebouw met twee trappenhuizen in Porto (PT), beeld fala

Gebouw met twee trappenhuizen in Porto (PT), beeld fala

Ook proberen we verschillende abstractieniveaus uit: het landschap van voorwerpen. Het ensemble van elementen die op zoek zijn naar ruimten. Een aanname over hoe ze de ruimte bezetten. Een stilleven van kopjes, flessen, bloempotten, schilderijen en ongeschikte meubels. Een berekend zooitje. Een idee van huiselijkheid.

Tevens is het een zoektocht naar kleuren: wit, blauw, lichtblauw, groenblauw, Yves Klein-blauw. Het wit van een ongemakkelijk gevormde ruimte. Een kloddertje roze hier, ietsje geel misschien, maar oranje of paars komen überhaupt niet ter sprake. De overstap van kleuren naar patronen. Ruiten, blokken, strepen en Daniel Buren.

Composities

Collage als een figuratief schilderij. Als een vorm van betrokkenheid bij de huidige staat is het een benadering van de realiteit, een verlengstuk van je eigen project. Pas als we de ruimte opbouwen, creëren we. We werken met eenpuntsperspectieven, rasters, symmetrieën en uitzonderingen. Ruimtelijke coherentie. De dubbelzinnigheid van het afbeelden van drie dimensies op een vlakke ondergrond. We zoeken de balans tussen onberispelijke precisie en schaamteloze vervormingen.

Tuin Arlequin appartement in Porto (PT), beeld fala

Tuin Arlequin appartement in Porto (PT), beeld fala

We ontdekken en herontdekken bepaalde schilders en denken na over de onderlinge verbanden. De geijkte namen: Edward Hopper, David Hockney, Nathalie du Pasquier, Jonas Wood, Tim Eitel en Ellsworth Kelly. We leren niet alleen van schilders, maar bijvoorbeeld ook van Thomas Demand, Luigi Ghirri, Stefano Graziani en Memphis. De vrijheid om je te laten inspireren, nieuwe dingen te herdefiniëren en ten strijde te trekken tegen het conventionele. We beschikken over te veel beelden die we allemaal willen gebruiken. Collages geven ons de mogelijkheid om ons deze stukjes van eindeloze beeldwerelden toe te eigenen en om deze fragmenten te manipuleren. Zo creëren we ons eigen universum.

Series

We maken collages van binnen en van buiten. Een kamer is de meest voor de hand liggende vorm van architectuur. Deze geven we weer in een centraal perspectief, met witte muren en een houten vloer voor een vleugje huiselijkheid. De aanwezige voorwerpen worden uit een koffer gepakt, maar kunnen elk moment weer worden meegenomen naar elders. Het is een kamer die zich overal kan bevinden. Het uitzicht, het raam in de klassieke zin, stelt je in contact met de buitenwereld en omkadert het perspectief. De gevels zijn de maskeraden van onze projecten, die een ongemakkelijke en ietwat onevenwichtige compositie vormen. Als je de context wegneemt, worden de gevels abstracte schilderijen.

Interieur van een huis en atelier in Porto (PT), beeld fala

Interieur van een huis en atelier in Porto (PT), beeld fala

Deze collages worden altijd gemaakt in de vorm van een tweeluik of zelfs een serie: twee zijden van één woonkamer, één zijde van negen kamers, voor- en achtergevels, twee hoeken, vier hoogteniveaus. Het is een gevecht om consistentie in onze beelden en het bepalen van ankerpunten voor deze ruimten. Alleen al het idee van series, reeksen, herhaling. Elk project kan uiteindelijk in twee beelden worden beschreven. Elk beeld is op zoek naar een antwoord, een mengeling van intuïtie en ratio, een intellectuele uitdaging, een poging om het project in al zijn nuance te vatten, een grafische oefening ook. Het is een nog altijd naïeve selectie van onze objectieve percepties. Deze komen samen in een coherente, fictieve wereld van collages.

Lees ook

Foto's

Reageer op dit artikel