artikel

Nieuwe groene stedelijkheid: Marina One Singapore – Ingenhoven Architects

Architectuur Premium

Met een groter aandeel groene ruimten dan het kaveloppervlak is Marina One een rolmodel voor megasteden. In het hoogbouwproject zijn woningen, kantoren en publieke voorzieningen in hoge dichtheid geschakeld, op een duurzame wijze die leidt tot een prettig microklimaat.

Tekst Claus Käpplinger
Fotografie HG Esch

Marina One door Ingenhoven Architects mag met recht een indrukwekkend project worden genoemd. Qua omvang heeft het wel wat weg van een kleine stad. Het complex maakt onderdeel uit van het nieuwe Central Business District van Singapore en biedt ruimte aan 20.000 werkplekken en 3.000 bewoners. Als een ‘hub-project’ voor groene stedelijke ontwikkeling legt het een sterk staaltje duurzame architectuur aan de dag. In het ontwerp is niet alleen aandacht besteed aan de creatie van voldoende commercieel vloeroppervlak, maar is ook waardevolle groene stedelijke ruimte geïntegreerd. Zo verrees hier in plaats van vier voor de hand liggende afzonderlijke gebouwen een voor iedereen toegankelijke wijk rondom een groen hart. Een verticaal park dat zich over meerdere verdiepingen uitstrekt.

Marina One in Singapore door Ingenhoven Architects. Foto H.G. Esch

Op de onderste lagen ligt een publiek toegankelijk park dat trapsgewijs in de torens overgaat. Beeld: Darren Soh

Green Mark Standard

Singapore groeide sinds 1990 voornamelijk dankzij kunstmatige landaanwinning met 8,9 procent. Met de ontwikkeling van Marina One en vele andere nieuwbouwprojecten ondergaat het momenteel een radicale transformatie van een ‘Garden City’ naar een ‘City in a Garden’. De stadstaat, die in de zestiger jaren nog gold als één van de ongezondste plekken ter wereld, is inmiddels uitgegroeid tot een internationale economische hotspot. Om zeker te stellen dat Singapore ook in de toekomst aantrekkelijk blijft voor wonen en werken, is er nu ook veel aandacht voor het verbeteren van de levenskwaliteit.

Marina One Singapore door Ingenhoven Architects. Designsketch_by_Christoph_Ingenhoven

Conceptschets

Marina Bay

Marina Bay ligt direct ten westen van het oude stadscentrum en is met 360 hectare zonder twijfel één van de grootste en prominentste nieuwbouwwijken in de omgeving. Waar zich in de jaren negentig nog leegstaande werven en spoorwegterreinen uitstrekten, wordt sinds 2006 onder het toeziend oog van overheidsinstantie Urban Redevelopment Authority (URA) het nieuwe Central Business District gerealiseerd.

En voor dit nieuwe zakendistrict heeft men ambitieuze doelen voor ogen. Voor alle nieuwe bouwprojecten gelden strikte energierichtlijnen en hogere eisen ten aanzien van openbare en groene ruimten. De openbaar toegankelijke ruimten dienen ten minste 25 procent van het perceeloppervlak te beslaan, de groene ruimten minimaal honderd procent. Voor de energievereisten is zelfs een eigen nationale norm, de ‘Green Mark Standard’, in het leven geroepen. Met haar onbegrensde autoriteit is de URA een unieke planningsinstantie waar investeerders zich naar hebben te voegen en die, anders dan in veel andere landen nu het geval is, ook veel actiever is in het vastleggen en handhaven van ontwikkelingsdoelstellingen.

Marina One Singapore door Ingenhoven Architects. Fotografie HG Esch

De golvende gevel is aan alle zijden doorgezet

Rijstterrassen

Hierbij maakt de URA onder andere gebruik van zogenaamde ‘studies’, waarvoor architecten worden gevraagd zonder kennis van de concrete locatie, maar op basis van zeer concrete planningsrichtlijnen interessante ideeën te ontwikkelen en voor te leggen aan een commissie. Uit zo’n studie vloeide ook Marina One voort. Christoph Ingenhoven, die al in 2009 samen met de lokale architect Michael Ngu van architectenbureau a61 aan de Robinson Road een opmerkelijk kantoorgebouw creëerde, kreeg in eerste instantie enkel basale informatie over een grondstuk dat ruimte bood voor vier blokken van honderd bij honderd meter en werd opgesplitst door twee straten van twintig tot vijfentwintig meter breed.

In plaats van een voor de hand liggend idee met op elke hoek een afzonderlijk gebouw, opperde hij de kruising op te geven en hier een wijk rond een verticaal park te creëren. Daarmee wekte hij de interesse van de URA, die hem al snel daarop uitnodigde zijn groene concept in het kader van een kleinschalige architectuurwedstrijd verder uit te werken.

Het perceel ligt ten noordwesten van het beroemde ‘Gardens by the Bay’ door architectenfirma WilkinsonEyre en direct tussen twee kleine stadsparken in. Hiervoor bedachten de architecten een complex met ruimte voor kantoren (de helft) en woningen (een derde), dat in de richting van één van beide parken in hoogte zou aflopen van tweehonderd naar 139 meter. Voor hun project namen Christoph Ingenhoven en Michael Ngu in 2010 het idee van park C te midden van park A en B als uitgangspunt.

Marine One in Singapore door Ingenhoven Architects. Foto HG Esch

In de woontorens zorgen grote kaders in de gevel voor schaduwwerking

Green Heart

Om middenin het complex het grote park ‘Green Heart’ te creëren, zijn alle gebouwen cartesiaans en strikt orthogonaal naar het voorbeeld van de stadsplattegrond van New York naar de buitenste grenzen van het grondstuk verschoven. Zo werden rond het groene hart twee blokken van elk twee gebouwen gerealiseerd, met glooiende galerijen en verticale, trapsgewijze lamellenconstructies die niet geheel toevallig doen denken aan de bekende Zuidoost-Aziatische rijstterrassen. Dankzij de trapsgewijze, golvende etages die naar beneden toe steeds dichter bij elkaar komen, ontstaan bovendien natuurlijke luchtstromen die ervoor zorgen dat het hier ook in de buitenruimten ondanks het subtropische klimaat aangenaam toeven is.

Aan de buitenzijde prijken uiterst efficiënte, geperforeerde zonwerende elementen die de strakke façade volgen. Voor de binnenzijde ontwikkelden de architecten en ingenieurs aan de hand van uitgebreide klimaat- en ontwerpstudies gewelfde, in de vrije ruimte uitstekende lamellen met een diepte van 1,2 tot twee meter. Zo ontstond er in het hart van het complex een unieke dynamische ruimte, die bewust niet als een Europees stadsplein maar als een ‘city room’, een Singaporese versie van een stadstuin, moet worden gezien als een rustgevende plek om in te ontspannen, bewegen en elkaar te ontmoeten. De Britse landschapsarchitecten Gustafson Porter + Bowman creëerden hier een groene oase met grote biodiversiteit die zowel haptisch (bodemmateriaal) als akoestisch (vogels en insecten) uitnodigt tot verkennen.

Marina-One-in-Singapore-door-Ingenhoven-Architects-Foto-H.G.-Esch-3

Marine One staat in een nieuw district dat hoog de lucht ingaat

Aardetinten

Het bleef echter niet bij de creatie van dit groene hart. Dat beslaat slechts een deel van het zeer complexe gebouwconcept met in totaal 175.000 vierkante meter bruto vloeroppervlakte voor kantoren, 115.000 vierkante meter voor wonen, 18.000 vierkante meter voor handel/gastronomie en 37.000 vierkante meter groen. Naast het groene hart op de eerste vier verdiepingen zijn er in de kantoorpanden op verdieping 28 en 29 ‘sky gardens’ geïntegreerd, die openbaar toegankelijk zijn en waar net als beneden restaurants zijn ondergebracht. Zo beslaan de groene ruimten nu zelfs 125 procent van het perceeloppervlak.

De meeste zijn toegankelijk voor het grote publiek – afgezien van de daktuinen, die dienstdoen als exclusieve buitenruimten voor ondernemingen en penthouses. De vegetatie van de ‘strata terraces’, ‘cloud garden’, ‘green screens’ en ‘rooftop gardens’ loopt van etage tot etage sterk uiteen en is met de verschillende kleurschakeringen en plantenstructuren een ware verrijking van de verder vrij strakke hightechfaçade. Voor de gevel nam Ingenhoven overigens bewust donkere aardetinten, om deze mooi te laten afsteken tegen het wit van de vroegere koloniale gebouwen.

Marina One Singapore door Ingenhoven Architects. Designsketch_by_Christoph_Ingenhoven

Doorsnede met onderin een parkeergarage en publieke voorzieningen, links de woontoren en rechts de kantoortoren

Hybride constructie

Voor Marina One was eerst een gewapend betonnen skelet gepland, maar uiteindelijk viel de keuze op een voordeligere optie. Om de alternatieve hybride constructie uit gewapend beton en staal stevig op de zachte ondergrond van het nieuw aangewonnen land te kunnen plaatsen, was een zeer complexe paalfundering nodig. Een ander indrukwekkend element, zowel vanuit ruimtelijk als constructief oogpunt, zijn de drie ‘zwevende’ verdiepingen van elk 10.000 vierkante meter die de twee kantoorpanden met elkaar verbinden.

En onderschat ook de geweldige functiemenging van Marina One niet. Voor de bemiddelde clientèle, bestaande uit overwegend financiële ondernemingen en professionals die gemiddeld 14.762 euro per vierkante meter kunnen betalen, blijft er vrijwel niets te wensen over: drie ondergrondse winkeletages en directe toegang tot twee metrostations, een 2.400 vierkante meter grote fitnessruimte met een tien meter hoge klimwand en een vijftig meter lang buitenzwembad, meerdere ‘signature’ restaurants, een partyzone, lounges, een ‘resident clubhouse’ en speciale teppanyaki- en BBQ-terrassen.

MarinaOne Singapore door Ingenhoven Architects_magazine maart 2018

Fotografie H.G. Esch

Nieuwe stedelijke verkenning

De slimme ruimtelijke en duurzame architectonische oplossingen van Marina One kunnen als model dienen voor stedelijke verdichtingsprojecten op andere locaties. Maar de betekenis van dit bijzondere project reikt verder. In Singapore staat Marina One samen met een complete generatie van nieuwe, groene hoogbouwprojecten voor een stedelijke transformatie en een verandering in gebruikswensen die men hier voorheen niet voor mogelijk had gehouden. Het staat voor het verlangen naar meer en kwalitatievere groen- en buitenruimten, waarvan het gebruik ondanks het soms moordende subtropische klimaat daadwerkelijk toeneemt.

Hoewel Ingenhoven Architects en de ondersteunende ingenieursbureaus Werner Sobek, DS-Plan en Arup Singapore met hun complexe ontwerpoplossingen de temperatuur in het microklimaat van Marina One ten opzichte van ‘normaal’ met slechts enkele graden wisten te verlagen, verleidt de architectuur vele mensen toch hun vertrouwde binnenwereld vaker te verlaten. Deze nieuwe stedelijke verkenning is naast de geweldige energiewaarden toch wel het indrukwekkendste aan Marina One.

Marina One Singapore door Ingenhoven Architects. Designsketch_by_Christoph_Ingenhoven

Begane grond met park, publieke functies en entrees naar woningen, kantoren en parkeergarage

Microklimaat

Naast de grote groene ruimten zijn er meer verrassende openingen gecreëerd, die deels enkel van dichtbij of zelfs alleen op de betreffende verdiepingen zichtbaar zijn. Zo lopen er door beide woongebouwen op verschillende plaatsen verticale sleuven waarin luchtschachten zijn ondergebracht, om een volledig natuurlijke ventilatie en daarmee een aangenamer buitenklimaat te bewerkstelligen. Dit effect wordt verder versterkt door de slim gekozen afmetingen en positionering van de lamellen aan de parkzijde.

Het had voor de architecten nog heel wat voeten in de aarde om hun opdrachtgever M+S, in handen van de Singaporese beleggingsmaatschappij Temasek en het Maleisische staatsfonds Khazanah, van deze sleuven en lamellen te overtuigen. Beide betekenden namelijk een aanzienlijke investering en verlies van nuttig vloeroppervlak. Niet alleen bij de vormgeving van de binnenzijde, maar ook van de buitenzijde van beide woongebouwen speelde duurzaamheid een cruciale rol. Zo fungeren de verschillende blokken met verspringende omlijstingen en dieper gelegen loggia’s als een soort natuurlijke zonwering die de subtropische warmtebelasting op de 1.042 woningen helpt in te perken.

Marina One Singapore door Ingenhoven

klimaatprincipe, bekijk de beeldgalerij voor een vergroting

Dat het perceel ten opzichte van de windstreken licht gekanteld is gepositioneerd, kwam hierbij ook zeker van pas. Geen van de gevels is namelijk pal op het zeer warme westen gericht. Dankzij een systeem voor warmteterugwinning, een regenwateropvangsysteem (voor grijswater en bewatering van de tuinen), de grotere hittetolerantie tegen kantoortemperaturen van 24-26 graden en de inzet van ultramoderne beglazing die warmte tegenhoudt, valt het energieverbruik tot wel 35 procent lager uit dan voor dit soort complexen gebruikelijk is. Dit leverde het project de Pre-Certification LEED Platinum en de Green Mark Platinum op.

 

Projectgegevens Marina One in Singapore door Ingenhoven Architects

Opdrachtgever M+S Pte Ltd. Singapore
Ontwerp Ingenhoven Architects, Düsseldorf, Germany / Ingenhoven LLP, Singapore
Adviseur constructie BECA Carter Hollings & Ferner, Singapore
Adviseur geveltechniek Arup, Singapore
Adviseur verlichting Arup, Singapore
Aannemer joint venture, 60:40 eigendom van Hyundai Engineering & Construction en GS Engineering & Construction
Aannemer fundering Sambo E & C, Singapore
Projectmanagement UEM Sunrise Berhad, Malaysia / Mapletree Investments Pte Ltd., Singapore
Lokale architect architects61, Singapore
Interieurarchitect woningen Axis ID, Singapore
Landschapsarchitect Gustafson Porter + Bowman, Londen (GB)
Lokale landschapsarchitect ICN Design International Pte Ltd , Singapore
Brutovloeroppervlakte 400.000 m2
Locatie oppervlakte 26.200 m2
Hoogte kantoorgebouw 200 m
Hoogte woongebouw 139 m
Programma retail (18.382 m2), kantoren (226.165 m2), 1.042 woningen (113,235 m2)
Beplanting 37.000 m2, 350 soorten
Aanvang bouw 2011
Oplevering 2017
Certificaten LEED Platinum, Green Mark Platinum

Foto's

Reageer op dit artikel